"Kozmos, olmuş veya olan ya da olacak her şeydir."
"Evren sırları ölüm ve zamandır."
"Bugünü bilmek için dünü bilmek zorundayız."
"Yıldızlar, keşifler için yola çıkan insanlara dostturlar."
"Biz aslanı pençesinden tanırız."
Carl Sagan bu kitapta sadece evreni anlatmıyor, insanın evrendeki yerini sorgulatıyor.
Kitap Büyük Patlama’dan başlayıp düz bir çizgide ilerlemiyor. Daha çok bölümler hâlinde, farklı konulara değinerek ilerliyor. Her bölüm ayrı bir yerden ele alınıyor ve açıklanıyor. Bu da kitabı klasik bir anlatımdan çıkarıp daha parçalı ama zengin bir yapıya dönüştürüyor. Yazarın kendi görüşleri de oldukça fazla yer kaplıyor.
Anlatım dili akıcı değil; zor ve oldukça bilimsel. Tam anlamıyla bilimsel metinlerle, sayılarla ve belgelerle dolu. Özellikle astronomi gibi karmaşık bir alanı anlatırken ciddi bir bilgi yoğunluğu var. Bu da kitabı dikkatli ve odaklanarak okunması gereken bir hâle getiriyor.
Aynı zamanda insanlık tarihi, bilimsel gelişmeler, eski uygarlıkların evrene bakışı ve batıl inançlarla bilimin çatışması gibi birçok konuya da değiniyor.
Bazı bölümlerde tempo biraz düşüyor. Bu yüzden kitabın bazı kısımlarını daha yavaş, sindirerek ve anlayarak okumak gerekiyor. Bilimsel bir metin olduğu için içinde ciddi bilgi var; bu yüzden altyapı olmadan ya da destekleyici okumalar yapmadan okunduğunda tam verim alınamayabilir, en azından benim deneyimim bu yöndedir. Yine de genel akış bunu dengeliyor.
Bazı kısımlarda, özellikle en sevdiğim konu olan yıldızlar anlatılırken yer yer daha yüzeysel geçildiğini hissettim. Bunun da Cosmos: A Personal Voyage belgesel dizisiyle bağlantılı olmasından ve izleyiciye yönelik bir anlatım tercih edilmesinden kaynaklandığını düşündüm.
İlk defa bu kadar bilimsel metin odaklı ve en sevdiğim konulardan biri olan uzayı bu
"Kozmos, olmuş ve olacakların hepsidir." Yıllar önce büyük bilim insanı Carl Sagan, efsanevi Cosmos belgeselinde bize bu sözlerle seslenmişti. O, evrenden bağımsız olmadığımızı; aksine, onun ayrılmaz bir parçası olduğumuzu bizlere kanıtladı. Bugün eşi Ann Druyan, Sagan’ın mirasını aynı tutkuyla devam ettiriyor ve bu kitap, söz konusu mirasın en kıymetli parçalarından biri.
Eser; antik tanrılardan ilk tarım depolarına, Sovyet bilim insanı Vavilov’dan Einstein’a, roketlerin icadından geleceğin ışıklarına kadar uzanan geniş bir zaman tünelinde sizi yolculuğa çıkarıyor. Her biri birbirinden büyüleyici 13 bölümden oluşan bu kitap, Carl Sagan’ın bilimi halka indirme ve evrenin gizemlerini anlaşılır kılma çabasının muazzam bir anıtı olarak duruyor.
Cosmos, Carl Sagan’ın bilimi herkesin anlayabileceği bir dille anlattığı, insanı evren üzerine düşünmeye davet eden oldukça etkileyici bir kitap. Okurken sadece gezegenler, yıldızlar ve galaksiler hakkında bilgi edinmiyorsunuz; aynı zamanda insanlığın merakının ve keşfetme isteğinin tarihine de tanıklık ediyorsunuz. Sagan’ın anlatımı yer yer şiirsel ve hayranlık uyandırıcı; özellikle evrenin büyüklüğünü ve insanın bu sonsuzluk içindeki küçük yerini anlatan bölümler gerçekten düşündürücü. Bazı kısımlarda bilimsel açıklamalar biraz yoğunlaşsa da genel olarak akıcı ve merak uyandıran bir kitap. Benim için hem öğretici hem de ilham verici bir okuma deneyimiydi ve gökyüzüne bakışımı biraz daha değiştiren bir kitap oldu.
Carl Sagan en sevdiğim bilim insanlarından biridir. Kendi anlattığı Kozmos belgeselleriyle tanımıştım. Bu kitabında genellikle Mars araştırmalarına ve dünya dışı yaşam olanaklarına, eğer varsa iletişim imkanlarına değinmiş. Döneminde elindeki sınırlı imkanlarla birçok konunun öncüsü olmuştu. Acaba günümüzde James Webb teleskobunu falan görse neler düşünürdü.
Puan vermedi
Kitabın dili son derece sade, şiirsel ve etkileyicidir. Bilimsel kavramlar, hiçbir teknik altyapı gerektirmeden anlaşılabilir hâle getirilir. Sagan’ın anlatımı öğretici olduğu kadar duygusaldır; okur yalnızca öğrenmez, aynı zamanda hayranlık duyar ve düşünür.
Özellikle evrenin ölçeğini anlattığı bölümlerde, insanın günlük kaygılarının ne kadar küçük olduğu hissi güçlü biçimde verilir. Bu yönüyle Cosmos, okuyucuda hem entelektüel hem de varoluşsal bir etki bırakır.
Başta sanki okuduğum satırların yarısını anlıyor yarısını anlamıyor gibiydim. Yazarın dili çok keyifli ama çok da terimsel gibi geldi. Biraz daha okudukça yazara da terimlere de alıştım. Ortalarında keyifli bir belgeselin metnini okuyor gibi hissettim.
Kitapta adı geçen “cosmos a personel voyage” ve “cosmos a spacetime odyssey” dizilerini de mutlaka izleyeceğim. Böylelikle bu belgesel tadındaki kitabı daha iyi anlayabileceğimi düşünüyorum.
Ayrıca ilk defa okuduğum 
Neil deGrasse Tyson ‘ın mizahi diline de bayıldım. Akademik bir makale hissiyatı yaratan bilim insanlarının sözde edebi metinlerinden bir şey öğrenmek çok zor oluyor fakat Tyson resmen öğrenelim, araştıralım ve merak edelim diye bu eseri kaleme almış.
Bir astrofizikçi olan Tyson, karanlık madde hakkında o kadar güzel açıklamalar yapmış ki bilimin bile tam olarak tanımlayamadığı bir şeyi okuyucuya sanki kanıtlı bir şeymiş gibi anlatmış. Demek istediğim son derece anlaşılır bir dili olması. Aynı zamanda Dünya’nın, uydumuz olan Ay’ın oluşumu, evrenin -eğer varsa ki mutlaka olduğunu düşünüyorum- diğer canlıları dünyayla karşılaşırsa burada teknolojik bir yaşamın olduğuna nasıl kanıt bulacakları gibi birçok konuya değinmiş. Sonlara doğru daha çok yazılanları anlamaya başladım. Dediğim gibi eğer pek terimsel bilginiz yoksa ilk birkaç bölüm anlaşılmaz gelen ısınma turları olacaktır sizin için. Bu aşamada sakın “Ben bu kitabı anlayamayacağım” düşüncesiyle kenara atmayın. Sabırla devam edin.
Astrofizikle alakalı daha çok bilgi edinmek isteyen evren meraklılarına keyifli okumalar dilerim.
Neil deGrasse Tyson ‘ın mizahi diline de bayıldım. Akademik bir makale hissiyatı yaratan bilim insanlarının sözde edebi metinlerinden bir şey öğrenmek çok zor oluyor fakat Tyson resmen öğrenelim, araştıralım ve merak edelim diye bu eseri kaleme almış.
Bir astrofizikçi olan Tyson, karanlık madde hakkında o kadar güzel açıklamalar yapmış ki bilimin bile tam olarak tanımlayamadığı bir şeyi okuyucuya sanki kanıtlı bir şeymiş gibi anlatmış. Demek istediğim son derece anlaşılır bir dili olması. Aynı zamanda Dünya’nın, uydumuz olan Ay’ın oluşumu, evrenin -eğer varsa ki mutlaka olduğunu düşünüyorum- diğer canlıları dünyayla karşılaşırsa burada teknolojik bir yaşamın olduğuna nasıl kanıt bulacakları gibi birçok konuya değinmiş. Sonlara doğru daha çok yazılanları anlamaya başladım. Dediğim gibi eğer pek terimsel bilginiz yoksa ilk birkaç bölüm anlaşılmaz gelen ısınma turları olacaktır sizin için. Bu aşamada sakın “Ben bu kitabı anlayamayacağım” düşüncesiyle kenara atmayın. Sabırla devam edin.
Astrofizikle alakalı daha çok bilgi edinmek isteyen evren meraklılarına keyifli okumalar dilerim.