Dennetin Şüur manifesti...Felsefe
Ağlın Arxitekturası: Niyə Bəzi Canlılar Daha “Ağıllıdır”?
Daniel C. Dennet "Ağlın növləri"
Ağlımız varmı, ağlın növləri olduğunu bilirdinizmi...?!
Bizi digər canlılardan fərqləndirən əsas cəhət şüurumuzdur, amma bu canlılardada, şüur varsa, bizi fərqləndirən nədir...?!
Fəlsəfəçi Daniel Dennet ilə ağlın növlərini kəşf edib, bir ağlımız olduğuna necə əmin ola bilərik suallarına bərabər cavab tapacağıq.
Dennetdən oxuduğum ilk kitab idi.
Bəyəndim, Dennet'in kitablarını davamlı oxumağı fikirləşirəm. Terminlərin hədsiz çoxluğu yora bilər sizi, kitab səbir tələb edir.
Yazıçı vurğulayır ki, bəzi makromolekullar (DNT və RNT) münbit şəraitdə öz-özünü kopyala bilir və bu molekullar ağıllı deyillər, canlı da sayılmırlar.
İnsan ağlının və davranışını ən uzaq kökü, öz -özünü kopyalayan bu molekullardır.
Dennet bu can alıcı fərziyyəni vurğulayır:
"Bizim Ulu nənəmiz robotlardır"
Bir varlığın düşünməsi üçün müəyyən anlayışlara və bu anlayışlar sistemi arasındakı əlaqələrə sahib olması lazımdır. İnsanlar bunu asanlıqla edə bilir, bəs heyvanlar. Onlardamı, belə sistematik anlayışlara malikdir..?!
21-ci əsrə yaraşan bir düşüncə axını var kitabda:
Fəlsəfə, genetik biologiya, süni intellekt, robotika, neyrobiologiya və s.
Biz başqa insanların düşüncələrini bilsə idik nə olardı...?!
Bu sual mənə hal-hazırda izlədiyim "Plur1bus" serialını xatırlatdı.
Botlara duyğu sistemləri, düşünmə bacarığı yüklənsə, insan zehninə məxsus xüsusiyyətləri göstərə bilərlərmi..?!
Ən aktual mövzulardan biridir və texnologiyanın sürətli inkişafının bizi hara aparacağı sual altındadır.
özünü təkmilləşdirən, davamlı öyrənən, öz qərarlarını əsaslandıra bilən, dünya haqqında kompleks modellər quran ,süni zehinlər yaranmağı bəlkə uzaq gələcəkdə deyildir.
Süni ürək yaratmaq mümkün olduğu kimi, süni ağılda
Amerikalı çağdaş filozof John Searle bir kitabında şöyle der: ''Zihnin bir bilgisayar programı olduğunu kabul eden teorinin tabutuna son çiviyi çakmak istiyorum.'' İşte Bilincin Gizemi adeta bu teorinin tabutuna çakılan son çivi olur.
Searle analitik felsefe geleneğini ve özellikle Wittgenstein'ın dil felsefesini günümüze kadar ulaştırabilen bir filozoftur. Ancak dil felsefesinde analitik gelenekten ve Wittgenstein'dan büyük ölçüde ayrıldığı noktalar bulunur. Onun dili sistematikleştirme çabaları dil felsefesinden çok dilbilimin çalışma alanıymış gibi durur, argümanlarının asıl dilbilime katkısı olacaktır. İşte Bilincin Gizemi'nde de filozof ile ilgili buna benzer bir ilginçlikle karşılaşırız. Zihin-bilinç veya beyin- bilinç ilişkilerini irdelerken Searle, birçok düşünürün bu konulardaki fikirlerini zihin felsefesi açısından ele alır. Fakat kendisi bu konuda zaman zaman, bilince bir nörobilimci gözüyle yaklaşır. Öncelikle bilincin doğal ve biyolojik bir fenomen olduğu fikriyle başlar kitaba ve aslında hayatı boyunca dil, zihin felsefelerinde tüm argümanlarının dayanak noktası bu fikir olur. İkicilik ve maddecilik arasında gidip gelenleri veya Daniel Dennet gibi her ikisini de kabul ettiğini iddia edenleri eleştirerek her ikisinin de bizi zihinsel fenomenlerin biyolojik yapısına karşı körleştirdiğini öne sürer. Halbuki bu, bilinci yeterince önemsememe ve onu indirgeme çabalarını mümkün kılan koşul bile bilinçtir. İlginç olan, bilince karşı çıkan paradoksların bile koşulunun bilinç olması ve hepsinin kendi arasında bir paradoks oluşturmasıdır.
Searle birkaç düşünürün bilinç ile ilgili yorumlarını eleştirmeden önce kendi argümanlarını basit bir dille ortaya koyar. Onun en önemli düşünce deneyi olan Çince Odası Argümanını tıpkı Wittgenstein’dan alışık olduğumuz gibi,
Ateizmin dört fedaisi Danniel Dennet(Athos), Christopher Hitchens(Porthos), Sam Harris(Aramis) ve Richard Dawkins(d'Artagnan) 30 Eylül 2007'de bir sohbet yaparlar ve sohbet videoya alınıp çeşitli platformlarda yayımlanır. Bu kitap işte o video sohbetin basılı halidir.
Bu dörtlü bir nevi Dumas'nın kahramanlarına nazire olacak şekilde isimlendirilmiştir.
Bu üç silahşor -aslında dört- Tanrı'ya ve inanca karşı bir söyleşiye girişir.
Evrenin ve hayatın başlamasından insan davranışlarına, dinlerin ortaya çıkışından ateizmin yükselişine değin birçok konu ele alınır.
Bu dörtlü dini "kanıt yoksunu" olmaktan ötürü mahkum ederler ama kanıtsız bir Darwinci tezi kabul etmekte bir beis görmezler.( Merak edenler için Dawkins'in Kör Saatçi kitabını öneririm. Kanıtsız başlama hakkı tanır kendine Dakins Bu kitapta.)
Sohbetin ikinci bölümü İslam'a yönelik kör bir nefretin bariz işaretlerini taşıyor. 20. yüzyılın kan ve gözyaşına boğulmasına sebep olan Batı kültürü neredeyse hiç gündeme getirilmez. Belki de 20. yüzyıl Batı'da laisizmin altın çağı olduğu içindir.
Bu tarz konulara ilgi duyanlar için ilginç bir propaganda kitabı.
Kesin doğru var mıdır ve bu nedir?Felsefe
Puan vermedi·107 syf.··
Beğendi
·2021 10. kitabı
·3 günde okudu
·Okunma: 10 Şubat 2021 17:00
"Tanrı var mıdır, yok mudur?" çerçevesinde yazılan bir eser Ateizm. Peki cevap belli mi, tartışılır. Tartışılır diyorum çünkü; Tanrı'nın varlığına inananların da inanmayanların da geçerli sebepleri var bence. Neyse ben kendi fikirlerimi belirtmeyeyim, durduk yere hedef göstermeyeyim kendimi :)
Ateizm genel anlamda "Tanrı inancına sahip olmayan" şeklinde tanımlanmıştır. Bazı ateistler, Tanrı'yı reddetmekten ziyade, varlığı ispat edilemediği için, O'nun varlığını kabul etmemektedirler. İnsanın doğuştan Tanrı inancına sahip olmadığını ileri sürmektedirler. Yani, ateistlere göre, var olmayan bir şey inkâr edilemez de.
Karl Marx, Sigmund Freud, Nietzsche, Richard Dawkins, Daniel Dennet ve Sam Harris gibi filozoflar genel olarak ateist düşüncesinde olan ve bunu yaymaya çalışan filozoflarımızdır. Dinin sakıncalı olduğunu; tutucu ve bağnaz bireyler yarattığını; bilgiye, gelişime, değişime karşı olduklarını; bu durumun terörizme ve savaşlara neden olabileceğini ileri sürmektedirler. Ortak noktaları dinin insanlara iyi gelmediğidir.
Ayrıca ateistlere göre insanlar, kendilerinde istedikleri ama bulamadıkları özellikleri yüce bir varlık "yaratarak", o varlığa atfetmişlerdir. Kendi yarattıkları ideale inanmaktadırlar. Yani;
"Bu anlamda insan Tanrı'ya değil, 'idealize edilmiş ben' ine tapmaktadır" kitapta belirtildiği üzere.
Ateizmin çeşitleri de var elbette. Agnostik ateizm, antropolojik ateizm, ideolojik (materyalist), ilgisizlerin ateizmi, iyilikçi, mutla8, negatif - pozitif, onkolojik, politik, vs.. Agnostiklere göre Tanrı'nın varlığı ya da yokluğu bilinemez. Mutlak ateistlere göre de, insan doğuştan Tanrı kavramına sahip olmadığı için reddedecek bir şeyi de yoktur. Diğer çeşitleri de kitabı temin edip okumanızı tavsiye ederim.
Bu kitabı okumadan önce kafamda çok soru
Şüpheciliğin 4 Büyük MeleğiDin
Kitap genel olarak uzun bir söyleşiden ibaret. Tanımayanlar için bu 4'lü günümüzün en tanınan ateistleri.
Bakıldığında hepsinin ayrı ultileri var sanki. :D Dawkins ve Dennet olayın tam dibine inip yorumlarda bulunuyor, Harris ise konunun etrafında dönüp farklı fikirler atıyor ortaya ve güzel örnekler veriyor, Hetchens ise bilgi bakımından derin değil ama konu arasında karşıt fikri öyle mizah dolu şekilde iğneliyor ki, muhabbetin yeknesaklaşıp sıkmasının önüne geçiyor. Bu dört güzide insanın söyleşileri size zevkli birkaç saat yaşatıp, kayıtsız şartsız bağlandığınız düşünceleri sorgulatabilir. Okuyun derim.
Bu arada İngilizce bilen arkadaşlar video hâlini de izleyebilirler. Çok kral adamlar beeeeee... :D
Daniel Dennett' in Özgürlüğün Evrimi ve Bilinç Açıklanıyor isimli kitaplarını okumamış galiba çünkü verdiği örnekler ve kendince çürüttüğünü sandığı argümanların Dennet' in söyledikleri ile alakası yok. Dawkins'in Tanrı yanılgısı isimli kitabını okuduğunda bile şüpheliyim çünkü argümanları alakasız
