Xwe nasbike!
Puan vermedi
Dema ku min cara yekem pirtûk wergirt, min guman kir ku ez ê di şerê azadiyê de rastî lehengekî birûmet lê bêrûtbe bêm. Lê gava min xwendina xwe qedand, guhertina civaka me, têkçûna nifşê xwe û têkoşîna ji bo jiyanê min hîs kir.
Roman bi taybetî li ser koçberîya navxweyî, windabûna nasnameyê û veguherîna têkiliyên malbatî dirawestê; di heman demê de jî trajedîya mirovî, têkçûna ruhanî û şertên ku mirovan di nav pergela ke tund de diguherîne vedikole.
Ev berhem li ser rêwîtiya Besri û malbata wî ye, ku piştî heft salan vedigerin gundê xwe yê li herêma Sêrtê/ Dihê- Erûh, ji bo cejnê û dîtina xizmên xwe. Di rê de, ew derbasî deverên dîrokî dibin: Cîhê şerê Emerê Filitê Qito (Dengbêj Aydın), deşta Reşkotan û Elikan, Cemîlê Çeto, Newala Qesaban.
Besri bi kurmetê xwe Zeyd re behsa paşeroj, zilmên berê û guhertinên li herêmê dike. Gava digihîjin gund, ew bi xizmên xwe re dicivin, cejnê pîroz dikin, li deverên kevn digerin û bîranînên zaroktiya xwe vedibêjin. Di nav çîrokê de, cihê gundê kevnar, guhertinên jiyanê, têkiliyên mirovan û hestên bîranînê û xwestina vegerê li kokê cihê sereke digirin.
Ji bo Besri cihên ku lê mezin bûye, gund û malbat girîng e. Ew dixwaze zarokên wî jî vî cihî bibînin û fêm bikin ku ji ku derê tên.
Berhem nîşan dide ku çawa gund û jiyana mirovan bi demê re hatiye guherandin. Berê mirov bi ker a diçûn, niha bi ereba; berê gund tijî zarok bû, niha pîr zêde ne û ciwan diçin bajaran. Gelek caran behsa demên berê tê kirin, ev yek hestên hesret û hezkirina ji bo rojên borî diafirîne.
Dema çûbun bajar; nabeyna Besrî û malbata wî ne baş e. Li hemberî bavê xwe û diya xwe hestê ne baş hîs dike.
Aliyên herî xurt ê romanê zimanê wî ye; bi zimanekî zelal, hêsan, germ, rast li carinan tûj; zimanekî sade lê herîkbar hatiye nivîsandin. Gotûbêjên
Ji bo dîroka mirovahiyê nerîne ke nû!
Puan vermedi
Dîroka Veşartî ya Jinan – Sheila Rowbotham
Ev pirtûk, yek ji berhemên herî girîng ên dîroknasîya femînîstî ye, ku di sala 1972’an de hatîye weşandin û niha jî wekî çavkanîya bingehîn tê hesibandin. Nivîskar Sheila Rowbotham, di vê xebatê de, 300 salên dawî yên dîroka Brîtanyayê dinirxîne û cih, rol û têkoşînên jinan di nav pêvajoyên aborî, civakî û siyasî de derdixe holê, yanî yên ku heta wê demê di dîrokê de hatibûn paşguhkirin an jî veşartin.
Rowbotham nîşan dide ku çawa pêşketina kapîtalîzmê, guherîna avahîya malbatê, dabeşkirina kar û desthilatdariya baviksalarî, bi hev re cihê jinan di civakê de diyar kirine. Ew îspat dike ku bindestbûna jinan ne rewşek xwezayî ye, lê encama guherînên dîrokî ye:
-Di serdema destpêka kapîtalîzmê de, jin ji karên kêrhatî hatin dûrxistin, karên wan wekî “nekar” hatin binavkirin û nirxê wan kêm hatîye dîtin.
- Têkoşînên jinan ji bo mafên xwe “mafê dengdanê, mafê xwendinê, mafê kar û mûçeyek wekhev, mafê kontrolkirina jiyana xwe ya zayendî” bi berfirehî têne şîrove kirin.
- Têkiliya di navbera çîna civakî û rewşa jinan de jî bi zelalî tê vekolîn: rewşa jina karker û jina çîna navîn her çend cûda be jî, herdu di bin bandora desthilatdariya mêran de bûn.
Nivîskar bi zelalî û zimanekî hêsan, lê kûr, nîşan dide ku jin ne tenê mexdûrên dîrokê bûn, lê di her qonaxê de li hemberî vê rewşê berxwedanî kirine û guherînên mezin bi dest xistine.
*Yekem xebatên ku dîrokê ji çavê jinan dinirxîne û valahiyek mezin di dîroknasiyê de tije dike.
* Têkiliya di navbera pergala aborî û rewşa jinan de bi awayekî rast derdixe holê.
* Ne tenê ji bo zanyaran, lê ji bo her xwendevanekî jî têgihîştî ye.
* Ev pirtûk bingeha tevgerên femînîstî yên paşerojê danîye û li ser gelek lêkolînên din bandor kirîye.
*Piraniya naverok li ser Brîtanyayê ye; rewşa jinan li
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Helbestavan û wênesaz Fewzî Bîlge di vê berhema xwe de, bi xweşbêjiyê helbestvaniya xwe bi remzeyê karanî jî wênesaziya xwe derdixe holê.
Portreyeke têkçûyînêye Pace. Em di şexsê Şewder de têkçûyîna kurte demekî dixwînin.Şevder ne kesekî pêkhatiye, ne hêza wî heye ne jî bingeheke hişmendî,tenê bo nêzikê Aso bibe dikeve nava tekoşînî, qaşo biryar digire û ji metropolan tê bajarê kevirê reş tê ew bajarê kevnar ê wêrankirî. Û ew jî têra xwe wêran dike.
Pac şêmîkbû. Şêmika hêviyê ê xeyalan. Ji ber wê hertim di pacê de Aso dîdît. Bi pêşniyara Enkidu keştî çêkir û da dû rizgariyê. Pêşniyara Enkiyê ji vê axê dîsa amûreke ji vê axê bû : Keştî bû, keştiya Nûh a mirovahî xikaskir. Xelasiya wî bajarê wêrankirî di bingeha wî de veşartî bû. Lê Şevder li metropolan hatî bû. Ne ê wê şerî bû. Gel bi awayekî dilsoz pişkirî da Şevder,lê Şevder derewkir û keçika taxê jî ji xwe kaşî bin wê bîrê kir.
Me di şexsê Şewder de têkçûyîna pêngava xendekan xwend. Pêşiyê min tenê wek portreyekî dixwend piştre min biryar girt ku , du hêmanên romanê hene.
Berhem bi vebêjerê biguman (unreliable narrator) destpêdike hêdî hêdî serhevde tê dikeve rêyekî û dawî lê tê. Alî teknîka Vegotinê,alî remzeye de serkeftî bû. Bi min vê mijarê bi van teknîkan pir rupel divêt. Dirêjtir buya emê qanehtir buna û meyê bêhtir tem jê bigirta.
:
strana Batmanê
di nav stêrkan de qulingek hebû. di nav gavën
bajêr de xwi ü hilm. zarok dikuştin ji bo
betaliyê, ez hatim, hêsan bu veger. min dit
hebûn û tinebûnë. lew re evîn bû keser
wa Batman, bine bira xwe kî bû hêvîdar
hingê tazî bûn pelên daran. li sûk û çarçiya
şikeke tari. li kuçe û kolanan gorra delaliyê
ji nava serê xwe gazî dikir şerab û petrol! min
dit hebûn û tinebûnê, na, ne hêsan bû veger
hingê di nava malan de digeriya zilma tazi
bi awirê mirinê şaş dibû ax. hingê şev yek
roj hewar bû. li taxên bajêr agirekî kor. devē
kesi tinebû ji hatineke dawî re. hingê dimir
Mirze Mihemed, difiriya boraqê Pêxember
ellahumesellialaseyîdînamuhemmed 
Sê Deng 
Selîm Temo
Sê Deng Selîm Temo
TarîderyaKurdî
destpêka pirtûkê û honandina wê gelek baş bû. Heta dawiyê jî pirtûk mirov aciz nake. Berovajî vê herikbar bû. Lê hin çîrok nîvco bûn. Mînak Hêlîn û Amed çawa teşe dan jiyana xwe. Dîsa Sîdar xweşkên xwe çawa pêşwazî kir. Jiyana wan bi giştî li ku û çawa berdewam kir. Ev tev wek pirsnîşan di hişê min de ne...
Lê dawiya dawî pirtûk qediya û dikarim bibêjim ku tevî kêmasiyên xwe jî serkeftî bû.
RÊYA ZILMÊ NAÇE BIHUŞTÊEdebîyata Kurdî
Rêya ku naçe Bihuştê bi du vegotinan ve hatiye lêkirin: tevlî monologan kesê yekem û kesê sêyem.Bi vî awayî çîrok yekalîbunê difilite.
Berhemê de a herî sereke mijare. Ew fermana 74.("Ev fermana heftê û çaran e" Çakar,2019, r.153) a li qewmê Êzîdî hatiye dayîn. Wekî ku tê zanîn fermana dawî bi destê xwediyê ala reş Daîş ê hat dayîn. Zilmeke wusa qewma Êzîdî tê kirin destê xwêner erd û esmanan diqede. Bi vegotina nivîskarê jî xwenêr behn çikyayî dixwîne.
Çîrok bi sehneya yekemîn di ramoka pîqaba Apê Elyas be destpêdike. Bi ditîna xwêner reşahiyan gund desteserkiriye û gundî tên nefî kirin. Di rûpela 18. de em dibin hemî cîwanên gund tevlî kal û piran ramoqa pîqabê siwar dibin "Çi qas ciwanên gund hebûn li ser romorkê bûn: Zizė, Alê, Çînê, Rustem, Baro, Xêro, Şêro... Keleşo" tevlî kujerên xwe cara dawî diçin goristanê, ser mezelên xwe. Ger nafikirin, gund şewitandina hebe ev reşahî çawa dihêlin ew herin xatirê xwe miriyên xwe bixwazin, heta bi nanê germ û hêjîran şîva wan jî bibin? Xwêner di sehneyekî de dibîne Keleşo tê Şemsîxanê dixwaze. Di hîn diyalogên din be jî hezr dike ew Dezgir tîne. Û axirya çîrokê de bi gotina Şemsîxanê a " Buka bêmiraz" xwêner têdigihîje kû wan dewat nekir. Lê çi hat serê Keleşo kuda hat û kuda çu malîqe. Tenê serkêlke reş de navê tê dîtin.
Piştre em rûpela 114 dibînin ku hemî jinê gund dîsa di ramokekîde ne û ber bî zulmatê ve tên birin.
Di berhemê de alî rêbazî hêyama herî serkeftî a navmetnî bû: çîroka berdest û a Hûtê Heftserî heya dawiyê bi hevre herikî. Hîn caran gihêjtine hev hîn caran agahiyên hevdu didan. Bi çîroka "Gûno û Hût" û xewna Şemsîxanê jî hêmanên kolajî lê zêde bibûn. Her wiha pir nîk ( motîf) jî hebûn: Siwarê sibê/ Siwarê êvarê, nanê germ û hêjîr, dara zeytûnê, genim, deriyê