Şems-i Tebrizi Hazretlerine sordular; "Mademki kader var. Neden bu çaba? Şems şöyle dedi: Kader yolun tamamını değil, sadece yol ayrımlarımı verir. Güzergâh bellidir. Ama tüm dönemeç ve sapaklar yolcuya aittir. Öyleyse ne hayatın hakimisin ne de hayat karşısında çaresiz."
İbni Haldun: "İnsan beyni değirmen taşına benzer. İçine birşeyler atmazsanız kendi kendini öğütür." der.
Eğer toplumsal bir dertle, anlamlı bir meşguliyetle, bir idealle ilgilenmezse insanın beyni muhakkak kendisine öğütüp duracak bir hadise bulur.