Serkan Aktaş
@dmgctrl
Okurgezer
63 okur puanı
Ocak 2024 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Distopya edebiyatı denince akla hemen George Orwell’ın 1984’ü, Aldous Huxley’nin Cesur Yeni Dünya’sı, Ray Bradbury’nin Fahrenheit 451’i gelir. Ancak Karin Boye’nin 1940 yılında yazdığı Kallokain bu listeye dahil edilmez. Oysa bu roman, belki de hepsinden daha karanlık, daha içten ve düşündürücü bir distopya sunuyor.
Kallokain, her bireyin yaşamının devlet gözetiminde olduğu bir totaliter bir dünyada geçiyor. Ana karakterimiz Leo Kall, rejime sadık bir kimyager. Devlete hizmet için geliştirdiği “Kallokain” adlı serum, insanların düşüncelerini dışa dökmesini sağlıyor. Bu madde sayesinde artık düşünceler de gizlenemiyor. Yani klasik “düşünce suçu” kavramı, bu sefer kelimenin gerçek anlamıyla hayat buluyor.
Ancak Leo Kall, her ne kadar başlangıçta inandığı rejime sadık olsa da, zamanla hem sistemin zalimliğini hem de kendi rolünü sorgulamaya başlıyor. Roman, bu iç hesaplaşmayla birlikte devletin insanın ruhunu nasıl şekillendirdiğini ve yok ettiğini çarpıcı şekilde gösteriyor.
Kallokain’in dili sade ama etkisi yoğun. Boye, insanların en mahrem alanları olan zihinlerinin içine bile müdahale eden bir sistemin ne kadar yıkıcı olduğunu anlatıyor. Kitap boyunca içten içe kanatan bir korku hâli var.
Kallokain, George Orwell’ın 1984’ünden dokuz yıl önce yayımlanmış ve birçok açıdan 1984’le benzerlik taşıyor. Total gözetim, bireyselliğin yok edilmesi, sürekli korku ortamı Kallokain’de bol miktarda mevcut. Ama Boye’nin anlatımı çok daha kişisel ve psikolojik. 1984 daha siyasi bir metinken, Kallokain insanın içsel direnişine ve çöküşüne odaklanıyor.
Cesur Yeni Dünya ile karşılaştırıldığında, Boye’nin dünyası çok daha karanlık ve sevimsiz. Orada mutlulukla kandırılan insanlar varken, burada hiçbir illüzyon yok. Herkes neyin içinde olduğunu biliyor ama kaçacak yer de yok.
Ray
Kutu Adam gerçekten de ilginç bir roman. Ama şunu en baştan söylemek gerek; herkesin kolayca içine girebileceği bir hikâye değil bu. Hatta çoğu zaman, karakterin içine girdiği kutu gibi, okuyucuyu da kapalı bir kutunun içinde bırakıyor.
Roman, görünüşte bir adamın kafasına bir kutu geçirip sokaklarda yaşamaya başlamasını konu alıyor. Kutunun içinde yaşayan bu “kutu adam” bir anda gizli belgelerden, hastalardan, doktorlardan ve başka kutu adamlardan bahsetmeye başlıyor. Kimin kim olduğunu, neyin gerçekten olup neyin sadece zihinde yaşandığını ayırt etmek gittikçe zorlaşıyor.
Açık konuşmak gerekirse, roman zaman zaman oldukça dağınık ve takip etmesi güç. Olay örgüsü net değil; hatta klasik anlamda bir olay örgüsü bile yok diyebiliriz. Kimin neyi, neden yaptığı belli olmadan birçok şey olup bitiyor. Ama yine de "acaba şimdi ne olacak?" sorusu okuru bırakmıyor. Bir şekilde kitabı bitiriyorsunuz.
Romanın dili de alışılmışın dışında. Bilinç akışı tekniğiyle yazıldığı için, okurken sık sık “ne anlatıyor acaba şimdi?” diye duraksamak mümkün. Ama bu anlatım tarzı aynı zamanda karakterin ruh hâline de birebir hizmet ediyor: karışık, yalnız, izole ve kafası dağınık.
Romanın güçlü tarafı, kimlik sorgulaması. Kutu, hem bir korunak hem bir hapishane gibi. Kutuya giren karakter görünmez olurken aynı zamanda özgürleştiğini düşünüyor. Ama özgürlük gerçekten bu mu? Yoksa tüm gerçeklerden kaçışın başka bir biçimi mi?
Bu sorularla boğuşmak, kitabı bir ölçüde etkileyici kılıyor. Ama aynı zamanda netlik arayanlar için yorucu olabilir.
Kutu Adam, klasik roman düzenine alışkın okuyucular için sabır isteyen bir kitap. Anlatım biçimiyle de, konusu ve karakterleriyle de kolay olduğunu söyleyemem. Benim için okuması kolay olmadı. Zaman zaman kopuk, zaman zaman kafa karıştırıcıydı. Ama yine
