Enes Başak
@drenesbasak
Reklam
Amerikalı yazar Charlotte Perkins Gilman, feminizm üzerine olan faaliyetleri ve eserleri ile bilinir. Henüz kadınların oy kullanma hakkının olmadığı bir dönemde yaşayan Gilman, evrimsel kökenlerde kadınların değerli izlerini arar. Yaşadığı olayların çarpıcı etkilerini de eserlerine aktarır.
1915 yılında yayınlanan “Kadınlar Ülkesi”, sadece kadınların olduğu bir ülkeyi konu alır. Eser, Yunan mitolojisindeki Amazon Kadınları’nı anımsatır. Sadece kadınların olduğu bir bölgeye dair söylentiler duyan üç erkeğin bu ülkeyi keşfetmesinden sonra yaşananlar anlatılır. Bu üç erkekten biri ataerkil düşüncenin sonsuz savunucusudur. Gilman, feminizme dair düşüncelerini, bu karakterin kadınlar hakkındaki saplantılı görüşleri üzerinden açıklar.
Erkek karakterler sadece kadınların olduğu bir toplumun ilkel, işbirliğinin düşük, zekânın ise ortalamanın altında olmasını beklerken durum bunun tersidir. Yüksek düzeyli bir teknoloji olmasa da bu toplum etik değerler, işbirliği ve çocuk eğitimi üzerine ciddi başarılara sahiptir.
Eser, bilimkurgudan ziyade eğitim-sosyoloji türüne daha yakın. Erkeklerin olmadığı bir toplumda kadınların biranda kendi kendine hamile kalması, yazarın bu konuda bir söylem geliştiremediğini veya kolaya kaçtığını gösteriyor. Okuma zevki açısından orta düzeyde bir eser olmakla birlikte, kadınlara dair yanlış düşüncelere ve ataerkilliğe karşı 1915 yılında güçlü bir söylem geliştirmesi bakımından eseri önemli kabul ediyorum.
2021 yılında “Deli Tarla” eseriyle Sait Faik Hikâye Armağanı'na layık görülen Şermin Yaşar, edebiyat dünyamızın üretken simalarından biri. 40 yıllık ömrüne 30 kadar eser sığdıran Yaşar, daha çok çocuk kitapları ile tanınıyor.
“Dedemin Bakkalı” eseri Yaşar’ın kendi hayat hikâyesinden bir kesiti oluşturuyor. Köyde dedesinin bakkalında çıraklık yaparken yaşadıklarını, bir çocuğun gözünden anlatıyor. Yetişkinler ile çocukların dünyaları, beklentileri ve anlayış düzeyi arasındaki farklılıkları gözler önüne seriyor. Yetişkinlerin çocukların dünyasına inmesi gerektiğini belirten yazar, yetişkinler ile çocuklar arasındaki iletişim sorunlarının daha çok yetişkinlerden kaynaklandığını belirtiyor.
Çocuklar ile iletişim kurmak bazı insanlar için gerçek bir sorun. Doğru ve etkili bir iletişimin özünde karşılıklı beklentilerin farkında olmak ve anlayışlı davranmak gerekiyor. Çocuklarda bu çok daha büyük bir önem kazanıyor. Bu noktada çocuk kitapları büyük öneme haiz. Yerli çocuk edebiyatında maalesef halen kat etmemiz gereken çok büyük mesafeler var. Bu alanda kaliteli yazarların yetişmesi için edebiyat dünyasının özel bir çaba göstermesi gerekiyor.
1852 yılında Maine’de doğan Edward Page Mitchell, “bilimkurgunun kayıp devi” olarak bilinir. 30 kadar kısa öyküsü bulunan Mitchell, eserlerinin çoğunu çeşitli gazetelerde isimsiz olarak yayınlar. Bilimkurgunun bir tür olarak edebiyat dünyasında yer edinmesinde önemli bir paya sahip olan yazar, gelecekteki bazı buluşları 150 yıl önce tahmin etmesiyle, zihin dünyasının ne kadar güçlü olduğunu ispatlar.
“Geri Giden Saat” eserinde Mitchell’in 1874-1885 yılları arasında yazdığı 9 öyküsü yer alıyor. Bu öykülerde Mitchell bilimkurgunun sınırsız dünyasında bazı tahminlerde bulunuyor. Eşsiz mühendislik harikaları, ruh incelemesi, ışınlanma, robot, insanların fiziksel olarak dondurulması, görünmezlik ve zaman yolculuğu bu eserdeki öykülerin ana temasını oluşturuyor. Zaman yolculuğuna dair bilinen ilk bilimkurgu öyküsü bu esere de adını veren “Geri Giden Saat” olarak kabul edilmektedir.
Bilimkurgu yazarları çoğunlukla uçuk kaçık insanlar, eserleri ise son derece hayali ürünler olarak algılanırlar. Ancak hayal olmadan gelişim elde etmek mümkün değildir. Bilimkurgu eserleri geleceğe doğru atılan taşlardır. İnsanoğlunun ulaşmak istediği sınırlardır. Bu bakımdan bilimkurgu türü, bilim dünyası için hatırı sayılır bir miktarda araştırma konusu içermektedir. Bilimkurguya bu açıdan bakmak daha faydalı olacaktır.
