Enes Başak
@drenesbasak
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Yuval Noah Harari - 21. Yüzyıl İçin 21 Ders
Yuval Noah Harari, 21. yüzyılın en önemli düşünürlerinden biri. Antropoloji, felsefe, siyaset, ahlak ve din üzerine söylemleri birçok kişi tarafından önemli bulunan Harari’nin kitapları onlarca dile çevrilerek dünya genelinde çok satanlar listelerini altüst etti. Bu hatırı sayılır ilgiyi sadece titiz araştırması, tabu olarak kabul edilen doğruların üzerine gitmesi ve cesur yazıları ile açıklamak işin kolayına kaçmak olur. Çünkü Harari bunlardan çok daha fazlası.
Harari ilk kitabı “Homo Sapiens” ile insan türünü ve tarihini inceler ve geriye dönük bir bakış ile tarihi olaylara ve gelişmelere bir açıklama getirmeye çalışır. İkinci kitabı “Homo Deus” ile de insan türünün gelecekte yaşaması muhtemelen sorunlarına, teknolojik gelişmelere ve bir dizi sosyolojik problemlere odaklanır. Bu kitapları ile meydana getirdiği yankı henüz devam ederken “21. Yüzyıl İçin 21 Ders” kitabı ile de insanlığın günümüz ve kısa vadedeki sorunlarına odaklanır, açıklamalar getirir ve çözüm önerileri sunar. İnsanlığın bugün en önemli meseleleri sizce neler? İnsanlık türü hangi tehditlerle yok olmanın eşiğinde? Kitabın tamamına dair bir inceleme yapmak çok zor. Bu nedenle sadece bazı önemli noktaları belirterek kitabın muhteviyatı hakkında bir fikir oluşturmaya çalışacağım.
İnsan türü kendini her zaman hayvanlardan ve bitkilerden üstün gördü. Sanayi devrimine kadar bu üstünlüğünü fiziksel güç kullanma, alet yapma ve alet kullanma ile ispatladı. Sanayi devrimi ile seri üretime geçen fabrikalarla birlikte insanların fiziksel anlamdaki üstünlüğü sona erdi. Örneğin eskiden bir tarlayı sürerek şempanzeden ileri olduğunu iddia eden insanlar, traktörler devreye girince bu söylemden vazgeçtiler. Bu noktadan itibaren ise devreye zekâ girdi. İnsanlar artık bir
Arjantinli yazar Jorge Luis Borges, hayatı ilginç ayrıntılarla dolu önemli bir isim. Babasının ölümünün ardından daha ciddiyetle yapmaya başladığı yazarlık mesleği ile dünyaca tanınan biri olmaya başarır. Sanılanın aksine Nobel ödülü alamadan hayatını kaybeden Borges için bu bir eksiklik olarak bahsedilemez. Babasının da yaşadığı genetik bir hastalık nedeniyle 56 yaşında tamamen kör olan Borges yazarlığı bırakmaz. Söylediklerini yazıya aktaran annesi, sekreterleri ve arkadaşlarının yardımıyla yazarlığa devam eder. Kör oluşu ile birlikte daha kısa soluklu metinler (öykü) ve şiir yazmaya ağırlık verse de bu şekilde yazarlığa devam edebilmesi ve başarısından bir şey kaybetmemesi halen takdir edilen bir durumdur. “25 Ağustos 1983 ve Diğer Öyküler” eserinde dört öykü ve Borges ile yapılan bir röportaj yer alır. Öykülerde ilk göze çarpan durum ise kurguların gerçekliğe verilen anlam üzerine inşa edilmesidir. Yalın bir dil ile akıcılık kazanan öyküler, Borges’ın klasik bir teması olarak kabul edilebilir. Eserdeki “25 Ağustos 1983” öyküsü bir çeşit kişilik bölünmesini anlatır. Bu öykü her ne kadar Dostoyevski’nin “Öteki” eserini çağrıştırsa da kurgudaki farklılıklar belirgindir. Dolayısıyla bazı eleştirmenlerin dikkat çektiği “taklit” kesinlikle söz konusu değildir. İngilizce “jungle” ve “forest” kelimelerinin ikisi de Türkçeye “orman” olarak çevrilse de aralarında bazı nüans farklılıkları olan kelimelerdir. Bu mukabil eserde “jungle” kelimesinin karşılığı olarak “cengel” kelimesinin kullanılması son derece yanlış olmuş. Türk Dil Kurumu’nun bununla ilgili bir önerisini bulamadım ancak “sık orman” teriminin kullanılmasının, en azından “cengel” kelimesinin kullanılmasından daha doğru olacağına inanıyorum. Son olarak, Jorge Luis Borges, dünya edebiyatından bazı önemli yapıtlar
Nobel ödüllü Mısırlı yazar Necib Mahfuz, muhalif kişiliği, politik yazıları ve eleştirel kurgularıyla tanınan önemli bir isim. “Karnak Kafe” eserinde Mahfuz, toplumun farklı kesimlerinden insanların toplandığı bir kafede Mısır’daki önemli olaylara değinir. Mısır’da 1952 yılında gerçekleşen devrimin (askeri darbenin) sonucu olarak demokrasinin ve adaletin bir süreliğine askıya alınmasının halk üzerindeki etkilerini anlatır. Mahfuz, devrimin toplumdaki siyasi ve sosyal etkilerini anlatırken, zayıf demokrasi ve adil olmayan sorgulamalar sonucunda, bu durumdan bir çıkış yolu arayan insanların umutlarını yitirmelerini dramatik bir kurguyla anlatmayı da ihmal etmez. Eserin devamında ise İsrail ile yapılan 1967 savaşının halk üzerinde meydana getirdiği çöküş ve yılgınlığı dikkatli bir şekilde anlatır. Devrimi yapan orduya ne pahasına olursa olsun güvenen halk, yenilgi ile bozulan moralini başarılarla dolu tarihini tefekkür ederek onarmaya çalışır. Din, yönetim ve sisteme dair eleştiriler, birbirinden çok farklı çözüm yollarının doğmasına sebep olur. Ancak bu çeşitlilik ortak bir paydada buluşmayı engeller ve kalplerdeki ümitsizlik büyümeye devam eder. Birlikte yaşadığı toplumun sosyal, dini ve sistemsel analizlerini çok iyi yapan Necib Mahfuz, bir dünya yazarı olduğunu kanıtlamasına ve aradan geçen onca yıla rağmen, ülkesinde bir kesimin halen sevmediği bir din düşmanı olarak anılmaya devam eder.
