merve

"Kendine hakim olmak bir se­ferde olacak bir şey değil, malum," dedi bana. "Önce bunun devamlı bir mücadele olduğunun farkına varmak gerekiyor bence."
Sayfa 41
Etimoloji Defteri
Mücellit Nedir ?
Parşömen tomarlarının rotuli mortuorum adı verilen türü önemli bir kişinin ölümünü duyurmak için kullanılıyordu; bir ulak, bazen bin kilometreyi aşan bir rota üzerinde bu tomarı merhum­ la bir şekilde ilişkisi olan kurumlara götürüyor ve her birinden bir dua veya bir taziye mesajı tomara ekleniyordu. Fatih William'ın kızı ve Caen'deki Sainte-Trinite Manastırı'nın baş rahibesi olan Matil­da'nın boyu yirmi metreye ulaşan ve "Matilda'nın Rulosu" adıyla bi­ linen ölüm ilanı Fransız Devrimi sırasında yok edilmiştir. İngiltere ve Galler'de, kraliyet sarayının arşivcilerine hala Master o f the Rolls (Rulo -veya Tomar- Üstadı) adı verilir. Prompter adı verilen sufle ekranlarının olmadığı ortaçağda tiyatro oyuncuları repliklerini ha­tırlamak için rulo halindeki tomarları kullanıyorlardı. "Rol yapmak" ifadesi de "rulo" sözcüğünden gelir. Aslında rulolar -diğer bir deyişle, papirüs veya parşömen to­marları- bizi tümüyle terk etmiş değiller. Geleneklerimizde zaten varlıklarını sürdürüyorlar ancak kullandığımız sözcüklerde, bilgisa­yarlarımızda, internette, gelecek öngörülerinde ruloların anısı hala yaşıyor. Bazı üniversiteler mezunlarına diplomalarını hala bu arkaik biçimde veriyor. "Uzun" bir kitaptan söz ettiğimizde ister istemez ruloya ait bir terimi kullanmış oluyoruz. Artık rulo biçiminde sa­rılmayan, kodeks formundaki kitap ciltlerini İspanyolcada hatalı bir biçimde "volumen" -Latincede "döndürmek, çevirmek" anlamına gelen volvo kelimesinden türemiştir- diye adlandırıyoruz. Bir şey canımızı sıkıyorsa, dönüp dolaşıp karşımıza çıkıyor, asla sonu gel­meyecekmiş gibi görünüyorsa İspanyolca günlük konuşma dilinde o şeye "un rollo" diyoruz. İngilizcede elyazması tomar anlamına gelen scroll kelimesi bugün bilgisayar ekranında bir metni yukarı-aşağı, ileri-geri kaydırmak anlamında
Kaligraf Sumner Stone 1984'te Adobe'nin ilk tipografi yöneti­cisi oldu. Tasarımcılardan oluşan bir ekip kurdu ve eski gelenek­ lerden esinlenmelerini tavsiye ederek onları yeni yazı tipleri oluş­turmakla görevlendirdi. Adobe Originals programı için, matbaa öncesi kaligrafinin evriminde öne çıkan üç biçimsel yazı tipi seçildi: Yunancadan esinlenen bir yazı tipi olan "Lithos" -tasarımcı, Prie­ ne'deki Athena Tapınağı'nda tanrıçaya adanmış olan ve şimdi Bri­ tish Museum'da sergilenen bir kitabeyi örnek almıştı-; Roma'daki Trajan Sütunu'ndaki harfleri yazı tipine aktarmak üzere gerçekleşti­rilen titiz bir çalışmanın eseri olan "Trajan"; ve ismine rağmen Aziz Ethelwod'un Anglosakson dua kitabı Benedictional'den esinlenen "Charlemagne:' Böylece Batı'nın elyazması geleneği Sayısal Çağ'a ulaşmış oldu.
Her ne olursa olsun bu sal gibi kamu yararı güden, ücretsiz kullanılabilen kurumların zamanı çoktan geçmişti. Başkentten haber veren ve yüzlerce kez anlatılan hikayeyi hatırladı; buna göre yüksek bir apartmanın üç asansöründen birinde bir adam varken asansör arızalanır, ama adam ancak çürüme kokusu duyulunca bulunur, çünkü artık kimse bir şeyin bakımını veya kontrolünü yapmıyordur, özellikle de üç asansörden ikisi ça­lışmaya devam ediyorsa.