Yazar:
Irene Vallejo
Çevirmen:
Volkan Ersoy
Tahmini Okuma Süresi:
14 sa. 17 dk.
Sayfa Sayısı:
504
Basım Tarihi:
18 Mayıs 2023
Yayınevi:
Bilgi Yayınevi
Orijinal Adı:
Papyrus: The Invention of Books in the Ancient World
ISBN:
9789752211995
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Bir süredir, hem her sayfasında kendimi yazarın muhteşem dünyasında bulduğum için büyük bir iştahla okuduğum ve her şeyi bırakıp sadece okumaya devam etmek istediğim hem de bitmesinden korktuğum için ara vererek ilerlemeye çalıştığım, bu ikilemi böylesine yaşadığım bir kitap olmamıştı. Ama Papirüs, muazzam bir bilgi birikiminin, her okurun kendinden bir parça bulacağı ve fakat aynı zamanda hayranlık duyacağı şiddette bir tutkunun ve inanılmaz bir hikâyeleştirme kabiliyetinin buluştuğu büyüleyici bir metin sahiden.
En başından başlayarak kitapların tarihi serüvenini anlatıyor Irene Vallejo. Önce Antik Yunan dönemine gidiyoruz ve adım adım Büyük İskender’in İskenderiye’sini kuruyoruz. Böyle diyorum çünkü Vallejo, tarih anlatmıyor da sanki okuru elinden tutup o dünyaya alıp götürüyor; tarihi, ilmek ilmek ördüğü kurgu bir hikâye gibi aktarıyor. Yazının, ilk alfabenin, papirüsün, parşömenin bulunmasını, İskenderiye kütüphanesinin önce kurulup sonra yok olmasını, Aristo, Platon gibi zamanın önemli düşünür ve yazarlarını, kısacası sanatın ve kültürün gelişimini okuyoruz. Ardından Antik Roma’ya geçiyoruz ve güç dengelerinin değişmesiyle beraber kitabın serüveninin nasıl şekillendiğiyle devam ediyoruz. Okuma yazma öğretimi, kolektif eğitim, el yazmalarının çoğaltılması, papirüs tomarlarının bugünkü kitap formuna gelme yolculuğu, kitap ticareti ve kitapçılar, edebiyatta kadın karakterler ve kadın yazarlar başta olmak üzere a’dan z’ye kitabın gerek fiziksel gerek içerik olarak değişiminin tarihini okuyoruz. Kitap kıyımlarını, bugünkü teknolojik gelişmelerin geldiği noktayı ve bunun olası sonuçlarıyla sansürü de es geçmiyor Vallejo. Özellikle edebiyatta politik doğruculukla ilgili fikirlerini çok beğendim.
Deneme diye geçiyor türü ancak bence pek çok türün sınırlarında gezen
Hiç kurgu dışı bir masal okudunuz mu?Edebiyat
Günlerden bir gün..’le başlayan, tarihin o nekes, resmi, soğuk yüzüne kanatlı kelimelerle dokunan bir masal bu.
İşbu anlatılan, kitapların hikayesi. Kitapların ne zaman nasıl ortaya çıktığının, kaçının ‘zamanın dişlerine, ateşin tırnaklarına, suyun zehrine kurban gittiğinin’, neden bazılarının klasik olduğunun, müzelerin ve kütüphanelerin nasıl, ne zahmet kurulduğunun hikayesi. Eşlikçimiz efsaneler, mitler, rüyalar, isimsiz ölünün sarılıp uyuduğu bir şiir tomarı..
Homerostan ilham alıyor Vallejo. Kelimelerine kanat takıp bizi İskenderiye‘den Roma’ya, Mısır’dan Yunanistan’a uçuruyor. Uçarken Joyce’un, İskender’in, Durrell’in, Rüşdi’nin ve bir kadar da adını hiç bilemeyeceğiz gezginlerin, yazmanların, birbirinden habersiz büyük Book Community’nin omuzlarına dokunup geçiyor. Kendi biricik okuma serüveniyle okumanın o uzun serüveni birbirini kucaklıyor.
Bunları okurken kendi okur kimliğinin üstünde yükseldiği mirasa kafa yormaya başlıyor insan; okurken oturduğu sandalyenin dört ayağını fark etmeye başlıyor; kelimelerin büyüsüne duyduğumuz tutkunun aslında ne kadar tarihsel olduğunu görmeye başlıyor. Edebiyatla, -okuma zevkimiz ne kadar farklı olursa olsun- okuma eyleminin kendisiyle kurduğumuz ilişki daha da anlam kazanıyor. İşte bu sayede tüm okurların aşık olacağı bir kitap bu.
“Bir hikaye beni içine çektiğinde, içindeki kelimeler yağmur olup içime işlediğinde…o kitabın aradığı okurun ben, özellikle ben olduğuma yeniden inanıyorum.” diyor bir yerde Vallejo. Düşünüyorum da, bu kitabın aradığı okur, tüm okurlar.
Geçip gitmiş ve gitmekte olan -hani şu bizim de içinde olduğumuz- zamanı, seslerimizin boğuk yankılarını, ömrümüzün cızırtılı şarkılarını yok olup gitmekten, unutuluşa gömülmekten kurtaran; bizi hayatın kum fırtınalarından koruyan, ‘yeryüzüne dayanabilmek
Zamana yaydığım, çok severek okuduğum bir kitap . Yazının ve kitapların tarihini merak eden ya da yolu kitaptan ve kağıttan geçen herkese önerdiğim bir metin oldu.
Antik dünyada yazının , kütüphanelerin nasıl oluştuğu, Mısır’daki papirüslerden başlayarak Roma parşömenlerine ve Orta Çağdaki el yazmalarına kadar kitabın evrimini büyüleyici bir dille anlatıyor. Büyük İskenderiye kütüphanesi’nden tutun , kitap yakmaları yasaklamalar, , hikâyeler, mitler, şairlerin ya da yazarların kitaplarıyla kurdukları ilişkiler, günümüz dünyasında kitaplar gibi bir çok konuda inanılmaz bilgi birikimini döküyor yazar. Okudukça hayran kaldım yepyeni ufuklar açıldı.
Kitapların sadece nesne olmadığını tarihin sessiz tanıkları olduğunu anlatan temiz bir çeviri
Kitaplar insanoğlunun en değerli buluşları arasındadır. Düşünceler kelimeler yoluyla kağıtlara döküldüğünde, fikirler ve hikayeler birçok nesiller boyunca yaşarlar. Yazar işte bu kitabında bizi, kitabın tarihi boyunca, heyecan verici bir yolculuğa çıkarıyor. Bu yolculukta, kendini kitap dünyasına adamış pek çok isimden ve kişiliklerden de bahsediyor. Tarihi olaylarla birlikte alfabenin icadı ve yazılı metinlerin oluşumuna kadar, 450 sayfada konuyu oldukça geniş kapsamlı bir şekilde, canlı ve anlaşılır bir şekilde, kaynaklarıyla sunuyor.
Kitabın kökeninden, yazısından, materyallerinden bahsederken, kitabın tarihi, yazarı ve kendine has kültürünün kişisel bakış açısına göre değişimi, insanların ve halkların tarihiyle de özleşmiş. Savaşlar, yıkımlar, siyasi olarak yapılan yasaklar, yakmalar, unutulma ve kayıtsızlık gibi pek çok sebeple, hiçbir yazılı materyaller, 500 yılına kadar tam olarak korunamamış. Yazar bilginin derinliklerinde, araştırılmış birçok anekdot ve öykü ile birlikte bize kitabın tarihçesini anlatıyor. İlk kitapçılara ve el yazması kopya atölyelerine kadar, aynı zamanda yasaklı yazılı materyallerin yakıldığı kamp ateşlerini, Saraybosna kütüphanesini ve Oxford yeraltı labirentini, Roma imparatorluğundan, Yunan edebiyatından, binlerce yıllık hayatta kalma hikayelerini de anlatıyor. Yazar bizi geçmişin kütüphanelerinde bir yolculuğa çıkarıyor. Kitabın kökenlerini anlatan büyüleyici bir eser. Tüm kitap severlere net bir okuma sunan, herkes için keyifli bir kitap. Yalnız sakin kafayla, yavaş okuma yapılmalı. Kelimeler dünyayı nasıl değiştirdi? Okuyalım, görelim.
#Papirüs
^
^
#alıntı
Klasiklerden bahsettiğimizde, bu kelimenin adından da anlaşılacağı üzere sınıfsal bir kökene sahip olduğu doğrudur. Bu kavram hiyerarşik bir gözle bakıldığı, kibirli bir ayrıcalık
PAPİRÜS
.
Kelimelerin ve kitapların büyülü dünyasına merhaba demeye var mısınız?
Papirüs bir kitap, aynen bir nar gibi, tek. Ve tıpkı narı açtığımız anda yüzlerce tanesinin ortaya çıkması gibi, kitabın kapağını açtığımız anda da sayfalarca bilgiye şahitlik ediyoruz, keyifle.
Kağıdın ilk anlarından günümüze uzanıyor, alfabe ve yazılı metinler ile kitabı oluşturuyoruz. Oluşturulan kitaplar ile kütüphaneler kuruyor ve an geliyor savaş_siyaset_yasaklar_yakılma_kayıt tutulmaması ile yok olmalarını okuyoruz. Sayfalar arasında gezinirken kendini kitaba ve sözlere adamış kişiler ve yazarlara merhaba diyor, altını çizdiğimiz bilgiler ışığında yazmış oldukları kitapları not alıyoruz. Kısacası ilk çağlardan günümüze kitabı okuyoruz.
Hiç bir bilgiyi kaçırmamak adına bu değerli yolculuğumu ağustos ayı boyunca sürdürdüm. Detaylı bir araştırma ile yazılmış, en sevdiğim konu kitaba dair yavaş yavaş, sindire sindire yaptığım bir okumaydı. Yazının bulunup alfabenin oluşumuna, ilk kütüphaneden yitip giden kitaplara, klasiklerden kitap kopyalamaya, matbaa aşamasından uygarlıkların kitaba verdiği öneme dair bilgiler ile ilk çağlardan günümüze uzanan bu yolculuk kitabının kesinlikle her evde, her kütüphanede yer almasını isterim. Öyle bir zevkle okudum ki, kesinlikle tavsiyemdir .
Dudağınıza bal sürmek adına birkaç not aldığım yeri de ekleyip kaçıyorum:
İskenderiye Kütüphanesi,yalnızca geçmişe ve geçmişin mirasına bir sığınak sunma isteği ile doğmamıştır.
Orası, Lawrence' in Iskenderiye Dörtlüsünün edebi tınılarını güçlendiren, kitapların kenti, dünyevi zevklerin, seksin ve kelimelerin başkenti Iskenderiye dir.
Kitapların tutkuları alevlendirmek için kullanıldığı bu kentte, Kleopatra' ya Marcus tarafından hediye edilen de iki yüz bin ciltlik bir koleksiyondur.
Evrensel bir
Kütüphanelerin tarihi mi, Antik Mısır tarihi mi?
1979 Zaragoza doğumlu yazar Irene Vallejo'nun Floransa'daki kütüphanelerde yazdığı Papirüs, kütüphanelerin tozlu raflarında çürümeye terk edilmiş bir tarihi, lirik bir destan formunda yeniden diriltme çabasına girişerek ve oldukça da emek harcayarak böyle bir kitap yazmış. İskenderiye Kütüphanesi’nin o devasa, doymak bilmez bilgi açlığından başlayıp, parşömenin teninde can bulan harflerin yolculuğuna uzanan bu kitap; bizleri kelimelerin hayatta kalma savaşına tanık ediyor.
Kitabın bana göre en sarsıcı yanından başlayayım o halde incelemeye; Vallejo'nun kitabı salt bir fikir olmaktan çıkarıp, etten, kemikten, deriden ve kamıştan yapılma fiziksel bir nesne olarak önümüze koymasıydı. Vallejo, o ilk rulo ve kodeksleri yaratan, gün ışığı görmeyen odalarda gözlerini bozan, parmakları mürekkepten nasır tutmuş isimsiz kopyacıların dünyasını muazzam bir empatiyle betimlemiş.
Kitabın İskenderiye Kütüphanesi'ne ayrılan kısımları da vahşi bir iktidar ve tahakküm aracı olduğunu çok iyi hissettiriyor. Yani sadece konu kitaplar değil burada.
Dünyadaki tüm kitapları tek bir çatı altında toplama saplantısı, aslında dünyayı zapt etme arzusunun entelektüel bir varyasyonudur. Mısır krallarının gemilerdeki kitaplara el koyup sadece kopyalarını geri vermesi gibi detaylar, kültürel mirasın ardındaki o hırsızlık ve şiddet tarihini çıplak bir şekilde ortaya sermiş.
Şimdi biraz da kitabın beğenmediğim kısımlarına değinmek istiyorum. Diğer birçok okurun ve kitapla ilgili yazılmış güzel incelemelerin aksine ben kitaptan pek keyif alamadım şahsen. Uzun süre elimde süründü bu yüzden kitap. Daha doğrusu kitap hakkında o kadar fazla olumlu yorum okudum ki acaba bende mi sorun var diye tereddütte kaldığım kısımlar oldu.
Örneğin Vallejo, kitaplara duyduğu aşkı o kadar yüceltiyor ve o kadar sık tekrar
Papirüs… Sadece bir kâğıt değil, insanlığın hafızasını taşıyan ilk dokunuşlardan biri. Nil Nehri’nin kıyısında sessizce yetişen narin bir bitkinin, kelimelere can veren hâline dönüşmesi. O zamanlar matbaa bir hayal bile değilken, insanlar düşüncelerini, inançlarını, hayallerini bu zarif yapraklara yazıp zamana emanet ettiler. Her rulo, bir çağın tanığı, bir yüreğin fısıltısıydı. Antik kütüphanelerde istiflenen papirüsler sayesinde, geçmişin sesi bugüne ulaşabildi. Ve bugün elimizde tuttuğumuz her kitapta, o ilk papirüs yaprağının hafif hışırtısı hâlâ duyulur. Yazının bu kadar kırılgan bir malzeme üzerinde bu kadar güçlü bir iz bırakması tesadüf olabilir mi bilmem ama tıpkı Irene Vallejo’nun da kitabında bahsettiği gibi; “Kitaplar ölmeyi reddeder.”
Papirüs
Papirüs, bu yıl okuduğum kitaplar arasında en çok etkilendiğim kitaplardan biri oldu. Irene Vallejo son derece zeki, yetenekli ve çok başarılı bir yazar. Okuru sıkmadan, tekdüzeliğe ve monotonluğa düşmeden, keyifli bir şekilde anlatmış kitapların yolculuğunu. Okuru da kadim zamanlardan günümüze doğru heyecanlı, keyifli bir yolculuğa çıkarıyor. Tekdüze, kuru ve monoton bir anlatım yerine oldukça başarılı bir hikâye etme üslubunu kullanmış.
Eserde tarihte yer etmiş pek çok karakterle karşılaşıyor, pek çok tarihî olayı da hatırlıyorsunuz. Bilmediklerinizi öğreniyorsunuz. 433 sayfaya neler neler sığdırmış yazar. Antik Yunan, İskenderiye, Büyük İskender, Aristo, Platon, filmler, efsaneler, mitler, kadın yazarlar, yakılan, yok edilen kitaplar, krallar, kraliçeler, kitapçılar, papirüs ve parşömenin maceraları...
Yazar kendi hayatından da anılarına yer vererek okuruyla samimi ve duygusal bir bağ kuruyor. Hikâye etme yeteneğini son derece başarılı bir şekilde kullanmış. Okuru sıkmadan, tatlı tatlı anlatıyor her şeyi. Çok bilgili bir arkadaşınızı dinlermiş gibi hissediyorsunuz. Özellikle her şeyi anlattıktan sonra şok iki sayfada konuyu biz okurlara bağlaması çok hoşuma gitti.
Ömrüm oldukça tekrar tekrar okumak isteyeceğim bir kitap. Teşekkürler. Emeklerinize sağlık Irene Vallejo
ve Volkan Ersoy
Irene Vallejo son derece zeki, yetenekli ve çok başarılı bir yazar. Okuru sıkmadan, tekdüzeliğe ve monotonluğa düşmeden, keyifli bir şekilde anlatmış kitapların yolculuğunu. Okuru da kadim zamanlardan günümüze doğru heyecanlı, keyifli bir yolculuğa çıkarıyor. Tekdüze, kuru ve monoton bir anlatım yerine oldukça başarılı bir hikâye etme üslubunu kullanmış.
Eserde tarihte yer etmiş pek çok karakterle karşılaşıyor, pek çok tarihî olayı da hatırlıyorsunuz. Bilmediklerinizi öğreniyorsunuz. 433 sayfaya neler neler sığdırmış yazar. Antik Yunan, İskenderiye, Büyük İskender, Aristo, Platon, filmler, efsaneler, mitler, kadın yazarlar, yakılan, yok edilen kitaplar, krallar, kraliçeler, kitapçılar, papirüs ve parşömenin maceraları...
Yazar kendi hayatından da anılarına yer vererek okuruyla samimi ve duygusal bir bağ kuruyor. Hikâye etme yeteneğini son derece başarılı bir şekilde kullanmış. Okuru sıkmadan, tatlı tatlı anlatıyor her şeyi. Çok bilgili bir arkadaşınızı dinlermiş gibi hissediyorsunuz. Özellikle her şeyi anlattıktan sonra şok iki sayfada konuyu biz okurlara bağlaması çok hoşuma gitti.
Ömrüm oldukça tekrar tekrar okumak isteyeceğim bir kitap. Teşekkürler. Emeklerinize sağlık Irene Vallejo
ve Volkan Ersoy
İspanyol filolog, tarihçi ve yazar Irene Vallejo tarafından yazılmış ve kitabın yolculuğunu anlatan bir kitap Papirüs. Kitabı hem bir nesne olarak, hem de bir kavram olarak ele alıyor. Özellikle kitabın yolculuğa başladığı Antik Çağ’a odaklanmış.
Vallejo kendi kişisel tarihinden anekdotlara da yer verdiği kitapta, yazının neden ve nasıl ortaya çıktığından ilk kitabın doğuşuna, kullanılan malzemelere, kitapların çoğaltılma ve yayılma süreçlerine, kütüphanelere, yasaklamalara, yakılmalara, imha süreçlerine kadar uzanan geniş bir yelpazede ele almış kitap yolculuğunu. Tüm engellemelere rağmen durdurulamayan bir güç olarak görüyor kitapları ve günümüz teknolojisi ve gelecekte olabileceklere rağmen insan yaşadıkça kitapların da yaşayacağı konusunda ümit veriyor.
Kitap çok yoğun, bilgi dolu ve gerçekten aydınlatıcı ama biraz dağınık geldi bana. Oldukça fazla bilgi olsa da hiç sözünü etmediği tarihsel süreçler ve uygarlıklar var. Yine de gayet sürükleyici ve eksikliklerine rağmen doyurucu bir kitap. Çok sayıda ‘okunacak kitap’ girdi okuma listeme bu kitap sayesinde. Kendimi iyi hissettim okurken. Ayrıca Anadolu topraklarından söz edilmiş epeyce. Meraklısı buradan başlayıp daha derin araştırmalara girebilir.
#Papirüs Ümit Özger editörlüğünde ve Volkan Ersoy çevirisiyle Bilgi Yayınevinden çıkmış, 500 sayfa. Son 45 sayfa kaynakça ve dizinden oluşuyor. Çok emek harcanmış, büyük bir araştırma sonucu ortaya çıkmış.
İyi ki kitaplar varEdebiyat
Kitap okumayı seven biri olarak kitaplara tekrar aşık oldum diyebilirim. Kitapların tarihçesi hakkında bir yolculuk yapmak istiyorsanız: kesinlikle bu kitabı okumalısınız tarihçe dediğime bakmayın, sıkılmayacaksınız. Yazarın kalemi mükemmel.
Kitap genel olarak kütüphanelerden kitapların tarihçesinden bahsediyor.
İyi ki kitaplar var. Mutlaka okumanız gereken bir kitap. 
Papirüs
Papirüs
