dunkelbunt
@dunkelbunt
Şu anda okuduğu kitap
kaplan ve cambaz’ı “çocuk kitabı” olduğunu bilmeden almıştım, itiraf etmeliyim kapağına düştüm :) daha önce tamaro okumadığım için yazarı tanımaya buradan başlayabileceğimi düşündüm. elime alıp “can çocuk” logosunu gördüğümde şaşırdım ama zaten çocuk kitaplarının yetişkinlerin de okuması gerektiğini düşünenlerdenim.
kitabı okuduktan sonra görüşüm ise kesinlikle bir çocuk kitabı olmadığıydı.
kaplan ve cambaz; varlığını anlamlandırma çabası, merak, özgürlük, doğa, bağlanma, ölüm gibi yaşınız kaç olursa olsun düşünmeden edemediğimiz kavramlar üzerine yoğunlaşıyor.
kaplanın doğumundan ölümüne uzanan yolda, kaderini kabullenmemesine ve karakterini gerçekleştirme çabasına tanıklık ediyoruz. bana pek çok noktada samed behrengi’nin küçük kara balık’ını hatırlattı. ancak yaş grubu olarak daha ileri yaşlara hitap etmesi bakımından mevzu edindiği kavramlar biraz daha derin.
sade ve sıcacık bir dil, hele ki içinden geçtiğimiz yorucu gündemler arasında neredeyse koca bir nefes. en azından benim için öyle oldu.
çocuklar için uygun mu bilmiyorum ama yetişkinler için güzel bir mola olduğunu düşünüyorum.
emeği geçen herkesin eline, gözüne sağlık.
.
“Umut mu?"
Kaplan bu sözü hiç duymamıştı. "Nedir o?" diye sormuştu.
"Dünyanın dönmesini, hayatın sürmesini sağlayan alçakgönüllü güçtür.
.
Kulübedeki adam bir kez ona, "Senin susuzluğun, suyla dindirilen türden değil," demişti. "Merak sende sorular yaratıyor ve sorular bir ırmağın coşkun sularına benzer. Onu asla durduramazsın, asla tek bir damlasını yakalayıp, 'işte bu gerçekten sonuncuydu, diyemezsin."
bütün günlerin akşamı’nı alırken çok heyecanlanmıştım. çünkü bu kitapta olduğu gibi "ya öyle olmasaydı da böyle olsaydı" varsayımının olayların seyrini nasıl değiştirebileceğini okumak beni heyecanlandırır.
• jenny erpenbeck'in bu romanında aslında “ana karakter ya orada ölmeseydi" sorusunun cevabını okuyoruz. fakat siz yine de "geceyarısı kütüphanesi" tadında bir okuma beklemeyin. ilgisi yok, edebi açıdan çok daha doyurucu bir kitap bu.
•roman kendi içerisinde beş kitaptan oluşuyor. ilki galiçya'da yaşayan yahudi bir anne ve hristiyan bir babanın küçük bebeğinin ölümü ve ailenin dağılışıyla başlıyor. devamındaki bölüm bebek ölmeseydi diye başlıyor ve bu kurguyla akıp giden beş bölümün sonunda kahramanımıza 90 yaşına kadar eşlik ediyoruz.
• karakterler için çoğunlukla isim kullanmamış erpenbeck, "anne", "baba", "büyükanne" gibi tanımlamalar üzerinden kuruyor karakterleri.
• dönem 1. dünya savaşından başlıyor ve neredeyse 100 yıl boyunca yaşanan tüm zorlu süreçleri yaşatıyor okuyucuya. yoksulluk, kıtlık, savaş, avusturya macaristan imparatorluğu'nun çöküsü, yahudilerin yaşadıkları zulüm, baskıcı stalin rejimi.. sözün özü kolay bir kitap degil, hem teknik hem de duygusal olarak. ancak derinlikli, yoğun ve okuyucuyu içine alan bir roman. okuma listeme aldığıma çok memnunum.
• can çağdaş serisi gerçekten yayınevinin iyi bir seçkisi olmuş. dizi editörü cem alpan'ın, çevirmen regaip minareci'nin ve emeği geçen yayınevi çalışanlarının eline gözüne sağlık.
serinin diğer kitaplarının aksine clea elimde ağdalandı. bunun biraz ülke gündeminin boğucuğuyla ilgisi var ama ek olarak ben clea’yı toparlayıcı olmasını beklerken aksine biraz dağınık geldi. akışta konsantrasyonumu dağıtan bölümler oldu, bunlardan en aklımda kalanlar scobie taklitleri ve pursewarden’in darley’e mektubu.
serinin bu cildinde aynı dönem yaşananlara clea gözünden bakacağımızı düşünüyordum ancak öyle değilmiş. clea, savaş sürecini ve sonrasını kapsayan, darley’nin yunan adasından iskenderiye’ye yeniden dönüşü ile başlayan süreci anlatıyor. kimi dostlar yeniden bir araya geliyor, kayıplar yaşanıyor ve ilk üç kitapta okuduğumuz bazı olaylar nihayete eriyor.
BURADAN SONRASI İÇİN SPOILER UYARISI
fakat darley için yeni başlangıçlar söz konusu. clea ile aralarında başlayan ilişki bu kitabın asıl sürprizi. bunun yanında scobie’nin küvetinin el scob adıyla bir yatıra dönüşmesi ve navruz’un gizli adasının havuzu kitabın en sevdiğim hoşluklarıydı.
SPOILER BİTTİ
serinin tüm kitaplarındaki baş kahramanın aslında ne justine, ne darley, ne nessim olduğunu, asıl kahramanın iskenderiye olduğunu bu son kitapla birlikte pekiştiriyor kitap. iskenderiye tüm renkleriyle, tüm kokularıyla her yanınıza sinmiş olarak bitiriyorsunuz seriyi. bakmayın son kitapta dikkatim dağıldı, kitap uzadı dememe. bunu ilk üç kitaba kıyasla söyledim. yoksa bu kitapta da yazarın o kendine mahsus üslubu çok lezizdi. bunu nasıl ifade edebileceğimi dahi bilmiyorum.
sözün özü şahane bir seriyi bitirmiş olmanın tatminini ve hüznünü birlikte yaşıyorum. şimdi yazarın diğer serisi avignon beşlisi’ni kestirdim gözüme.
iskenderiye dörtlüsü’ne hayatınızda mutlaka yer açın derim ama konsantre olarak okuyup hakkını vermeyi ihmal etmeyin. iyi okumalar
