Bazı kitaplar büyük olaylar anlatır, bazıları ise tek bir mücadeleyi. Yaşlı Adam ve Deniz ikinci gruba ait.
İlk bakışta yaşlı bir balıkçının denizle ve dev bir balıkla mücadelesini okuyoruz. Ama satırların altında insanın kendi sınırlarıyla, yalnızlığıyla ve yenilgileriyle hesaplaşması var. Santiago’nın denize açılışı sadece bir av hikâyesi değil; insanın vazgeçmemeye dair inadı, kendine duyduğu saygıyı koruma çabası.
Ernest Hemingway’in dili her zamanki gibi yalın. Büyük duygular büyük cümlelerle değil, sessizliklerle ve tekrarlarla veriliyor. Bu yüzden kitap bazen çok sakin ilerliyor gibi görünse de, aslında okurun içinde yavaş yavaş büyüyor.
En çok da şu düşünce kaldı aklımda: İnsan her zaman kazanamayabilir ama mücadele etme biçimiyle kim olduğunu gösterir.
Hayatta Kalanlar, üç kardeşin yıllar sonra çocukluklarının geçtiği eve dönüşü üzerinden ilerliyor ama aslında anlatılan şey geçmişin insanın içinden hiçbir zaman tamamen çıkmaması.
Alex Schulman hikâyeyi düz bir kronolojiyle anlatmıyor; anılar, kırılmalar ve bastırılmış öfke parça parça açılıyor. Bu yüzden kitap ilerledikçe sadece karakterleri değil, onların çocukluklarını ve birbirlerine neden böyle davrandıklarını da anlamaya başlıyorsun.
Roman boyunca en çok hissedilen şey, bir aile içinde sevginin bazen ne kadar yaralayıcı olabileceği. Kardeşler arasındaki bağ çok güçlü ama aynı zamanda yıkıcı. Schulman bunu dramatikleştirmeden, oldukça sade bir dille anlatıyor; zaten kitabın etkisi de biraz buradan geliyor.
Bazı sahneler rahatsız edici derecede gerçek hissettiriyor. Özellikle çocukluk anılarının taşıdığı o sessiz korku ve huzursuzluk hissi uzun süre akılda kalıyor.
Kısa ama duygusal ağırlığı büyük bir roman.
Bazen insan en çok, geride bıraktığını sandığı şeylerin içinde kayboluyor.