Hatıralar mutlu olsun, kederli olsun, hep acı verir; en azından benim için öyle; ama bu tatlı bir acı. Ve kalp ağırlaştığı, daraldığı, sıkıldığı, kederli olduğu zaman, o zaman hatıralar onu tıpkı sıcak bir günün ardından gelen rutubetli bir gecede çiy damlalarının zavallı, kurumuş, gündüz vakti sıcaktan kavrulmuş çiçeği canlandırması gibi aydınlatıp canlandırır.
En kısa ömrü en iyi biçimde yaşamak: Benim hayat felsefem de bu diyelim. Düşünürseniz hayatı en iyi biçimde yaşamanın kaçınılmaz sonucunun bu olduğunu fark edersiniz zaten.
Gorki’nin kendine gelen mektuplara cevaben, küçük burjuvazinin vurdumduymazlığını, kapitalist rejim ile hümanizm arasındaki çelişkileri irdeleyen eseri.
Küçük burjuvazi, yükselme istekleri ile büyük burjuvaziye yakın; açlık sınırından ve “itibarsızlıktan” korktukları için de proletaryadan uzak seyreden bir ara sınıf olarak görülebilir. Bu insanlar, büyük bir burjuva gibi üretim aracına sahiplerdir fakat üretim esnasında kendileri de proleter gibi çalışıp ter döker.
-Hem kendi tarlasına sahip hem de bu tarlayı ekip biçip hasat eden bir çiftçiyi düşünülebilirsiniz -
Gorki’ye göre düşünce yapılarının temelinde “Çok yemek, pek az çalışmak, pek az düşünmek.” ve “ Böyle gelmiş böyle gider.” benzeri otomatik düşünceler yer alır. Ki bu düşünceler 1914-1918 yılları arasında yaşanan Birinci Dünya Savaşı’nda çektikleri zorluklarla da değişmemiştir. Küçük burjuvazi görüp geçirdiği savaşa rağmen, halk kitlelerine uygulanan zulme sessiz kalmaya ve savaşa destek olmaya devam etmiştir.
“Savaştan alınan korkunç dersler, sivrisineklerin, kurbağaların, hamam böceklerinin alışkanlıklarını nasıl hiç bir şekilde değiştirmemişse, küçük burjuvazinin de psikolojisini hiç mi hiç değiştirmemiştir.”
-Benim en çok dikkatimi çeken kısımlardan birinde- Gorki, bilerek ya da bilmeyerek küçük burjuvazinin düşüncelerini destekleyen Rus yazın dünyasına tepkisini de ortaya koyuyor. Tepki gösterdiği ünlü yazarlar: Gogol, Dostoyevski, Tolstoy, Andreyev.
Gorki’ye göre birtakım kitaplarda, akla ve düşünceye karşı bir tutum takınılmakta ve Avrupa’daki küçük burjuvazinin eline koz verilmektedir. Rus edebiyatının içine küçük burjuvazi hamuru katılmaktadır.
Eserin bir kısmında burjuvazinin temellerinin yavaş yavaş çürüdüğü ve Sovyet Rusya’nın kayda değer ilerlemesinin getirilerinden bahsedilmekte. Gorki’ye