Metinsel Restorasyon ve İrfani Dilin Yeniden İnşası: Seyyid Burhâneddîn’in Ma‘ârif Tercümeleri Üzerine Metodolojik ve Eleştirel Bir Mukayese
Bu makalede, tasavvuf tarihinin en cezbeli ve aforizmatik metinlerinden biri olan Seyyid Burhâneddîn Muhakkik-i Tirmizî’ye ait Ma‘ârif’in iki farklı Türkçe tercümesi; dönemsel dil politikaları, terminolojik sadakat, nazım estetiği, metin tenkidi metodolojisi ve dramatik anlatı teknikleri açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Abdülbâki Gölpınarlı tarafından 20. yüzyılın ortalarında üretilen öncü nitelikteki literal çeviri ile yeni neşre hazırlanan tercüme metinleri; ontolojik, hermeneutik ve lirik katmanları aktarma kabiliyetleri açısından masaya yatırılmıştır. Çalışma, bir klasik metnin yeniden çeviri süreçlerinde uğradığı semantik dönüşümü ve kayıp-kazanım dengesini kuramsal bir zeminde temellendirmeyi amaçlamaktadır.
1. Yeniden Çeviri Paradigması ve İki Ufuk
Klasik Türk-İslam düşüncesinin irfani metinlerini modern bir dille yeniden buluşturmak, yalnızca bir lügat eşleştirmesi değil, metnin doğduğu batıni uzamın sentaktik (sözdizimsel) ve kavramsal olarak yeniden inşasıdır. Seyyid Burhâneddîn'in Ma'ârif'i; parça parça coşkulu yapısı, manzum geçişleri, sembolik hicivleri ve yoğun ayet atıflarıyla mütercim için çetin bir filolojik sınava dönüşmektedir.
Abdülbâki Gölpınarlı çevirisi, metni Türkçe okura ilk kez sunan tarihsel bir kutup çalışma olmakla birlikte, dönemin egemen dil politikalarının getirdiği "Öztürkçeleştirme" ve rasyonalizasyon refleksi nedeniyle tasavvufi ıstılahların dikey metafizik anlam alanını yer yer düzleştirmiştir. Yeni çeviri paradigması ise Gölpınarlı’nın filolojik mirasını bir basamak olarak kullanıp metne teknik terminolojisini, manzum musikisini, metaforik canlılığını ve anlatısal tansiyonunu
Destek iletisi
Selamlar.
Editörlük ve redaktörlük konusunda destek oluyorum.
Dosyası hazır olanlar, editörlük için bana ulaşabilir.
İnstagramda mail adresim mevcut.
Neden kitap basılırken takipçi sayısına bakılıyor? O zaman matbaadan ne farkı kalır? Kitabı yayınevinin tanıtması gerekmez mi?
İşte Tanrılar 👇
İşte Tanrılar, üç ayrı dünyada (Ay’ı bilerek farklı bir dünya olarak sayıyorum👈) geçen üç farklı yaşamı anlatırken bambaşka bir yaşam biçimiyle tanıştırıyor. Açıkçası, bugüne kadar okuduğum “farklı yaşam” tasvirlerinin çok ötesinde bir hayal gücü👌
Kitap üç bölümden oluşuyor ve Asimov her bölümde vitesi biraz daha artırıyor. İlk bölümde “sonsuz enerji” bulduğunu sanan insanlığın aslında kendi sonunu nasıl hazırladığını okurken, ikinci bölümde taşlar yerine öyle bir oturuyor ki hikâye resmen akıyor. Paralel evrende kurguladığı uzaylı türü ve onların üreme/sosyal yapısı gerçekten akıl sınırlarını zorluyor: Sol Mantıksallar, Sağ Ebeveynseller ve Duygusallar👌 Üçüncü bölüm ise, artık özerkliğini elde etmiş Ay'da geçiyor. Okurken “hayal gücünün sınırı yok” dedirtiyor.
Asimov’un en sevdiğim taraflarından birisi, bilimkurguda ortaya koyduğu kuralları “böyledir” deyip bırakmıyor. Aksine, o yasaları başka bilimsel temellerle destekleyerek inandırıcılığı iyice artırıyor. Bu da okurken insanı hem düşündürüyor hem de hikâyeye daha çok bağlıyor.
📌Okumayı düşünenlere küçük bir not: Kitap, yer yer bilimsel kavram ve detaylara giriyor. Ama sakın gözünüz korkmasın😉 Bazı teknik kısımları tam olarak kavramadan ilerleseniz bile konudan asla kopmuyorsunuz. Detaylarda boğulmadan devam etmenizde hiçbir mahsur yok; hikaye zaten akıp ilerliyor🫠
Tek eleştirim ise maalesef yayınevine😒 @ithakiyayinlari Böyle güçlü bir esere bu kadar özensiz bir editörlük gerçekten yakışmamış. Noktalama hataları, yazım yanlışları… okurken dikkat dağıtacak kadar fazlaydı. İthaki Yayınları’ndan daha özenli bir baskı beklerdim.
@fragmanikitap öneri için teşekkürler🙏😌
📚İŞTE TANRILAR
📝Isaac Asimov
✒️Çeviri: Cihan Karamancı
📇İthaki Yayınları
📑5. Baskı, Mayıs