KARANLIKLARI SESİYLE AYDINLATAN, DÊNGBEJLERİN PİRİ EVDAL·196 syf.·1000Kitap
9/10
2025 6. kitabı
İncelemeye geçmeden bu kitabın, yazarına yani ozanların ozanı olan Mehmed Uzun'a değinelim...
* Bu roman, bizzat yazarın tahayyülünün bir eseridir ve Evdalê Zeynikè'nin hayat hikayesiyle doğrudan ilişkili olmadığı gibi , Ehmedê Fermanê Kîkî ile de " tarihsel gerçekler " bağlamında da doğrudan bir ilişkiye sahip değildir...
SELİM TEMO .
* Mehmed UZUN, bir Kürt, dünyanın en büyükleri arasında yer alan bir yazar... Dili olağanüstü sade ve yoğun, etkisinden kurtulmak olanaksız.
OLAV EGİL AUNE
Mehmed Uzun ; Sürgünlerin ve umudun şairi, dêngbejlerin yazarı. O ; Kürtlerin kaderini ve hayatlarını ustalıkla, yazıya geçiren bir aydın. Dırej Memo,
bir dilin karanlıktan aydınlığa geçişini sağlayan bir usta. Olav Egil'in dediği gibi : O, dünyanın en büyükleri arasında yer alan bir yazar. Onun için birçok övgüde ve lütufta bulunabiliriz. Hatta bunlar onun için az bile diyebiliriz. Mehmed abi biraz daha yaşasaydı kim bilir belki daha çok şey yazıp, daha çok gönlümüzü fethedecekti . Fakat ölüm Allah'ın emri. Mehmed abi de bu ocağı batası dünyadan, yaralı turnasıyla, kısılmış sesiyle göçüp gitti. Fakat yazdıklarıyla ölümsüz olmayı başardı. Eserleriyle ölümsüzleşti. Kendisi hâlâ bir yerlerde, yorgunluktan kır düşmüş saçlarıyla, acı bir tebessüm ve güleç yüzüyle ve iki eli cebinde , mahzun bakışlarla bizi izlemekte. Umarım bu dünyadaki gibi diğer dünyada ruhu incinmez.
Mehmed Abi'nin, yazdığı bu sade ve yoğun eser , okuyucuyu bir hayli içine çekip daha sonra adeta Kaf Dağına kadar çıkartıyor. Mehmed Uzun, bu eseri zamanın kalıplarını yıkarak , geleneksel
Evdalê Zeynikê û Quling a rebenKurdî
Evdalê Zeynikê di nav gelê Kurd de kesekî navdar e. Li gor min jiyana Evdalê Zeynikê her Kurd bixwîne û bizanibe. Li dijî zilma Egîd Bey e tenê bi dengê xwe radiweste... Ya rastî ger li hemberî zilm û îxanetê her kes, bi taybetî jî mirovê kor karibe tiştekî bike, teqez tiştekî ku her kes dikare bike heye.
Çi qas zulm hebe ji, lawê Temo hat dinyayê û çavên Evdalê Zeynikê vebûn û baskên qulingê ji saqbî. Her zulm hêviya xwe bi xwe diafirîne.
Reklam
Dê û DêmarîEdebîyata Kurdî
Egîdê Xudo, di sala 1927an da li gundê li nehiya Aparanê, komara Ermenistanê hatiye dinyayê. Wî dibistana pêşîn û navîn li gundê xwe xwendiye û paşê Enstîtuya pedagojiyê xilas kiriye. Paşê jî bûye dîrektorê dibistana gund.
Egîdê Xudo sala 1999an da, di 72 salîya xwe da koça dawiyê kiriye.
Egîdê Xûdo Kurdek ji Kurdên dewleta Rûsya' ya Sovyetê bû ye. Ji ber ku kurdê Rûsyayê û wexta Şerê Dûyemîna Cîhanê de jîyaye, şahidê wan rojên nexweş bûye û ew rojên nexweş, şer bandor lê kirîye ku mijara pirtûkê li ser rojên tekoşînê destpêdike û piştî tekoşînê jî diqede.
Pirtûk rojêk ji rojên zivistanê jineke Ûris tevî pitikê xwe bi lêxistina derîyê Jineke Kurd ku destgirtîyê wê jî çûye tekoşînê, dest pê dike. Du heb jin, ku yek Kurd yek jî Ûris jîyan rêya wan çawa rastî hev tîne, ev rast hatina ha çiqas bandor li herdû jina dike, hîsên dayîkbûnê.... Û gelek tiştên din.
Yanê Egîde Xûdo wêneyê lehengên pirtûkê hima bêje tevî jî bi awayekî gelek xweş di mêjîyê xwendevan de bi cîh dike ku xwendevan ji xwendina pirtûka wî bêtir sûdê bigirin.
Mînak; lehenga sereke "Karê", bi zimanê Egîdê Xûdo:
"Karê ne bedew bû. Lê bejn û bala wê ya blind, dêmê wê î mîna rengê genimê sor, gerdena wê û devê xweşik, çevên ne ewqas gir, lê jîr û baqil, eniya kever, porê reşe qey bêjî mîna hiriya şehkirî harmoniyeka wisa çê dikirin, wekî heta mêrên mezin jî nikaribûn bêxem rex wê re derbas bibin." -rûpel 11-
Yanê piştî vê wêneyê "Karê" bi vî zimanî min bêtir sûdê ji xwendina pirtûkê wergirt, her wiha wêneyê lehengên din jî bi vê gotina xweyî balkeş tîne ziman (Ûsiv, Reşîd, Badalyan, Sîsê, Şaşa....)
Nivîskar bandora tekoşînê jî bi min li ser lehengên xwe xweş bi keys kiribû. Wexta min dixwend min di go qey ez pirtûka "Cengîz Aytmatov - Toprak Ana- " dixwînim
Pêşgotina jî di pirtûkê de xweş bi kar anîbû
Egid
Pirtûkeke herikbar û tije raman bû. Dema min ev pirtûk xwend, bêhtir têgihiştim ev hêza nayê tewandin ji ku tê. Bêhtir min yeqînkir ku em nevîçirkên Kawa ne.
Kî dibê "Ew Kurd ne ez im?"Kurdî
Puan vermedi·266 syf.·
2021 34. kitabı
Silav Hevalên Hêja;
Nirxandina xwe re pêşî piçek Qala Erêbê Şemo û dawî jî qala Dastana Kela Dimdimê bikim.
Erebê Şemo seroka û bavê romanê Kurdîye.
Yekema Romanê Kurdî "Şiwanê Kurmanca" yê nivîsand.
Çi gotiye Dostoyevskî
"Em gişt li saqoyê Gogolê de şîn bûn"
Em jî dibêjin:
"Em gişt li bilûra şiwanê Şemo de şîn bûn"
Niha li qala romanê Dimdim bikim.
Hûn zanin ku paşeroja me de çi qas Mêrxas, egîd,camêr hebûne ew qas jî, belkî ji wan zêdetir Xayin, tirsonek, durû jî hebûn û mixabin niha jî hene, ê her dem jî hebin.
Xanoyê Çendzêrîn jî mirovkî Merxas, Welatparêz û Azadîperest e.
ji bo gelê xwe, çanda xwe, dîroka xwe, ji bo azadîya Kurdan her dem, him xayinê nava Kurdan him jî dijminê Kurdan (Padişahê Romê, Şahê Îranê) re şer kirîye, ceng bi ceng hesp ajotîye, şûrê ji bo heqê, edaletê, têkoşîne her tim ji destê xwe de bilind kirîye.
Xanoyê Çengzêrîn, ne mîr e, ne axa ye, ne xan e ne xwedî yê qesra ye.Tenê Kurd e û bi gotina vî "Ez kurd im, ev her tiştî de zêdetir û mezin ne."
Şahê Îranê û Padîşahê Romê bûne yek û her fersendê de gundê Kurdan Talan kirine, zarokên û jinên wan qir kirine.Çimkî wana dagirker in, faşist in.
Dawî jî dibên
"Kurd û Tirk birane, ne dijminê hev du ne."
Lê mixabin mirovên Kurdan jî ji wan bawerî kirîne û bindestîyê qebul kirine.
Kela Dimdimê bila ji me re rêber be, bila rêya têkoşînê me her tim ronî bike.Em zanin ku
dijminên bav û kalan nabin dostê me.
Dostê kî dibin?
Heger mîna wan bifikirî, biaxivî, heger bindestî yê qebûl biki vî çaxê tu dostê wan dibî, lê êdî navê te türkürd dibe.
Xanoyê Çengzêrîn zane ku wana ne mirov in, nizanin çand, şarîstan çî ye, tenê zilm, talankirin, qir kirin zanin.Hêj nizanin mirovatî çî ye.Xano jî li gotinê wanê derewa bawerî nekirîye û tenê eşîrê xwe re na, ji bo eşîrê kurdê dinên jî ew û leşkerê xwe wan
Büyük üstad
Dengbejlerin üstadı Evdale zeynıkinin kara bahtını anlatan, Kürtlerin gelenek ve göreneklerini , tarihini vurgulayan bir kitap .şahsen okuduğumda kitabın içinde buldum kendimi.
Evdal ve gülenin atışmalı evliliklerine derinden bir hayranlık besledim.
Xece ve siyabendin hikayesini okurken yüreğim burkuldu
Bengin ve meyro’nun aşkı şengal dağını derinden yaraladı
Temonun masumluğu yüzüme bir sevinç yansıttı.
Pala osman paşa ,kör reşit paşa ve egid beg’in Kürt tarihinde olan Zalimliklerini egid beg’in taha xan’ın amcası olmasına rağmen yiğenine ve soyuna olan ihanetini ve zalimliğini derin bir hüzünle okudum.
Kitapta herhangi bir ayrımcılık görmedim , zalimlerin zalim iyi insanların iyi olduğu vurgulanıyor.rahatlıkla okuyabilirsiniz...
Bu sayede sipan dağlarını gezerken yad edececeğim bir isim geçti tarih kültürüme
Bizi bu kitapla buluşturan mehmed uzun’a sonsuz teşekkürlerimle
Reklam