Bir zihniyetin tezahürü olarak mezheplerin ortaya çıkışında itikadı , siyasi, psikolojik, içtimai sebeplerin ; eski din , medeniyet ve kültürlerin , felsefi düşüncelerin, coğrafyanın toplumsal değişmenin ve benzerlerinin etkili olduğu akıldan çıkarılmamalıdır .