Elo dino kendi yaşadığı 16.yüzyıl, 17. yüzyıl olduğu tahmin ediliyor Açlık ve sefalett yoksuluktan yöre halkı ve kendisi perişan durumdadır . Henüz 11 yaşında iken Cizre Mir'i yaveri ve köyün ağasının koyunu çalan Elo kendinin ve ailesinin karınını doyurabilmek için her türlü zorluğa ve işkenceye maruz kalır . Durmun daha çok kötüleşmesi üzerine dayanamayan Elo arkadaşalarıyla birlikte Dicle ve Hasankeyf arasında bulunan ve şuan ki ismiyle Qesra Elo Dino denilen yerde Diclen nehri üzerine zincirler vurar . Ordan geçen tüccarlardan haraç toplar ve yöre halkına dağıtır . Zenginden alıp fakire dağıtan Elo ' nun namı bölgede duyulur ve tüm civara yayılır Bölgenin otoritesi olan Cizre Mir'i bundan rahatsız olur ve Elo yu sarayındaki bir yere hapseder ve türlü işkenceler uygular. Elo artık yorgun ve bitkindir. Günlerden birgün Cizre Mir'i Elo yanına gelerek ; Söyle Elo bu kadar eridin bu işkencehanede, bu kadar acı çektin ve çekeceksin de. Bundan büyük acı var mi ki nedamet dilemezsin sen benden? Bu acıdan daha büyük ne olabilir ki başka?" Elo tüm gücünü topladı ve kuruyan dudaklarını zorlayarak açtı ve "Ekmeği ve katığı tebaasına çok gören beyler, paşalar ve sen Mir, bilesin ki bundan büyük acı vardır." dedi, duraksadı, nefesini ayarladı. Kalbinin atışı adeta kulaklarında yankılanır oldu. Mir kaşlarını öfke ile kaldırarak ve sesini daha iyi duymak istercesine yaklaştı. Gözlerinde öfke olan Elo devamla "Bir Allah'ın misafiri yoksul kerpiçhanenizin kapısına geldiğinde, ona verilecek bir lokma ekmeğinizin olmayışından dolayı kapınızı açamayışınız, şu çektiğim nafile bedensel acıdan daha büyük bir acıdır." dedi. Sanki son nefesini verir gibi boşluğa derin bir nefes bıraktı. Tüm gücünü,iradesini bu cümlede tutmuş, bırakmış gibiydi.
Windahî û têkoşîna gelekî
Puan vermedi
Gurê Manco ya Sadiq Ûskan. Pirtuk 435 rûpele û ji weşanxana Wardoz ê hatiye çapkirin.
Leheng/ Karakter:
Karakterên romanê bi aliyên xwe yên civakî û derûnî de gelekî balkeşên.
Berî her tiştî, Kesuma kesayetiyek e ku bi kesayetiya xwe ya bihêz derdikeve pêş xwendekara. Di demên cuda de bi navên cuda gazî wê kirine; Mayda - Nofa – Maya; wê di temenê xwe yê zarotiyê de di komkujiya Ermeniyan de malbata xwe winda kiriye, lê bi saya bedewiya xwe ew xilas bû ye. Malbata ku ew ji xwere biriye di dema xelayê de bi kîsek mevîj firotine. Dawiyê ê ku Kesûma kirîye, ew li hember doza xwînê radestî malbateke din kiriye. Kesûma pir rastî zilm û zorê hatiye. Paşê, kurê xwe Mirad li dû xwe dihilê û bi evîndarê xwe Hadî re direvê binxetê. Lê ji ber ku nikarin li wir xwe bi cih bikên, ti ne gundê Guhbende bi cih dibin. Êşên Kesûma ew bi hêz kiriye. Ew bijîşk û rêberê gund e. Gundî bê erêkirina wê ti biryaran nadin û li ser her mijarê gotina wê li ber çavan digirin. Kesûma ne tenê aqilmendê gund e, lê di heman demê de çalakvanê gund e jî. Di rûpela 196 an de ‘Keran bi guh nekin!’ û rûpela 227 an de ‘Mirêka însan peywa devê wî ye’ ev hevok karakteran eşkere dikin. Dema ku gurê manco tê gund Kesûma nêzî 60-65 sal emr jiyaye.
Karakterê din ê girîng Pipo/Kinyaz e. Ew bi awayekî bi zurna xwe ve girêdayî ye. Ew gelek caran hewl dide ku bi mîzahê li hember dijwarîyên jiyanê ser bikeve. Dema ku ew bi Kesuma re şerabê vedixwe, ew dibe fîlozofek! Di rûpela 174 an de ‘ … Însan ha di bin avê da ha li ser rûyê dinyayê be, eynî ye. Doza giran ev e ku însan xwe bi qirşikekî bigirê û nehilê bifetise. Min xwe çeng kir darê zirneyê û pif kire.’ Ev hevok bi awayekî lêgerîna aîdiyetê ya karakter nîşan dide. Di xew de jî, bi xurxurîna xwe kesên li dora xwe aciz dike. Bi taybetî ew û sofiyan li hevdû nakin;
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
ZİMANÊ HEVPARKurdî
HİKAYETA TERZÎYEKÎ û ÇEND TİŞTÊN DİN- Rizgar Elegez
“Spasî û qedirzanîn ji bo xwendin û pêşnîyarên wan nivîskar, şa’îr, akedemîsyen û edîbên behremend: Mem Zînistanî, Leyla Polat, Înan Eroglu û Ergîn Sertem (nota nivîskar)”
Ji bo ev berhem ji alîyê 4 edîtorên nivîskar, şa’îr, akedemîsyen û edîbên behremend ve (Mem Zînistanî, Leyla Polat, Înan Eroglu û Ergîn Sertem) hatîye xwendin, kontrolkirin, mirov hêvî dike li metneke birêkûpêk û edebî rast were.
Li sînemaya tirkî her tim karekterekî cê heye, yê bi devokekê dipeyive. Carinan ew karekter Laz e, hin caran Kurd e, carcaran Ermenî, an Rom, an Roman e… Ew kes bi zimanê hevpar napeyive, bi devoka herema xwe dipeyive. Bi vî awayî hem filîmê/rêzefilîmê zengîn û rengîn dikin hem jî îronî û mîzahê jî dixine nav mijarê û filîmî balkêştir dikin. Ji bo edebîyata kurdî bi piranî bi devokekê ye an jî bi kombînasyona devok û zaravayan e, “zimanekî civakî yê hevpar” pêk nehatîye û wisa dixwîye naye jî.
Li hûnera musîkê “mahalli sanatçî” hene. Ew hûnera musîkê bi awayekî heremî dikin, bi devok û folklora heremê li dawet û şahîyên heremê civakê mest dikin. Hin ji wan “mahalli sanatçî”yan xwe bi heremê nagirin û terza xwe digûherînin dibine hûnermendên civakî. Ev rewş bitenê li musîkê heye, li hûnerên din nola şano, sînema, resim û hwd nîne. Bi teybetî li edebîyatê “nivîskarên heremî” li dilê mirov xweş nayê.
Heremîbûna edebîyata kurdî, ne bi tenê bi karekteran sînordar e, bi awayeke kesayî ye û tişta herî mûhîm jî “heremîbûna vegotinê” ya bi “felsefeyeke heremî” ye. Ji bo ferhenga nivîskaran bi tenê têra gund û xwezayê dike an jî zimanê wan bi gundînîyê sînordar e li berhemên edebî giranîya pastoralîyê xwe darîçav dike. Bi teybetî jî li helbestkar û zimanê devokî û heremî û pastoralîzm ji bo nivîskarên Serhedî
ROMANEKE XWEŞ û ZİMANEKÎ PİRSÎSTEMÎKurdî
Puan vermedi·88 syf.··
Beğendi
·2025 9. kitabı
·32 saatte okudu
·Okunma: 06 Haziran 2025 17:39
“Deng ji xwe birîn û bêdengî rihê mirovan dike nava kundir-7”
Roman bi vê hevoka bi pirsgrêk dest bi rêvîtîya xwe dike û piştre hiş diherike; kuxika bav a bêkeys, şîşikên dayê, X, Y, Z û feminîzmeke nêr ( Hewce ye em hevparîyên vê romanê û romana Eyşana Beravî ya bi navê NOWA binêrin ji bo em karibinj femînizma li edebîyata kurdî nas bikin.)
1- !
Herî pêşî li romanê xalebang bala mirov dikêşe. Çikû xalebang heyecana nivîskaran an jî heyecana nivîskar dixwaze bide xwendeyan temsîl dike. Gelek nivîskar ji bo xalebangê dibêjin “fiyaskoya uslûbê” ye, “bêzewkî” ye, “karektera lawazîyê” ye. Li gorî min jî nehewceyîyek e. Em dikarin xalebangê nola emojîyên li sosyal medyayê ên bi xalbendîyan têne çêkirin bibînin.
Mînak:
:-)
Scott Fitzgerald ji bo xalebangê dibêje “Nola mirov henekekê bike û xwebixwe bi heneka xwe bikene.” Belê, li romanê kesekî bi sê dengan gotîbe “hawar” ma hewce ye ! li dawîyê hebe.
2 - WEKÎ
Li edebîyatên cîhanê gelek caran tişt bi şibandinan têne tasvîrkirin û têne vegotin. Li edebîyata tirkî teşbîh/şibandin bi piranî bi peyvekê(daçeka şibandinê “GİBİ”) tê kirin. Loma em di piranîya berheman de rastî hevokên qalib tên.
Mînak:
"Kendimi sonradan diskotek haline getirilmiş bir huzurevinin tavanı arasında unutulan yaşlı BİR adam GİBİ hissediyordum."ÖLÜ KELEBEKLERİN DANSI-Hüsnü Arkan-14
"Kendimi bir an şehirlerarası terminalde unutulmuş, terk edilmiş bir bavul GİBİ hissettim."RÜYASI BÖLÜNENLER/yavuz Ekinci(r.135)
"O gün kapıyı açmamla kardeşimin sırtlan GİBİ üzerime saldırmasını ve babamın sinek kovar GİBİ beni odadan kovmasını anımsadım. O günün kırgınlığı gırtlağıma saplanmış bir balık kılçığı GİBİ beni rahatsız ediyordu.( RÜYASI BÖLÜNENLER/yavuz Ekinci-131)
Li kurdî jî li gelek berheman em rastî gelek şibandinan tên û gelek hevokên
Hseth ile olan mücadele sonrası Kissen bir yöne, Elo ve Inara bir yöne sürüklenmişlerdi. Kralı öldürmeyi kafasına koymuş olan Elogast Lesscia'da isyancılarla ve Yether hanesiyle bir mücadele başlatır. Inara ise Telle ile birlikte arşivleri kurtarmaya girişir. Netice mücadeleleri çok farklı bir yöne doğru ilerler. Kissen ise Talicia'da öğrendiği bilgilerle, tanrıların da desteğiyle yeni bir tehlikeden Middren'i uyarmaya ve Inara'ya ulaşmaya çalışır. Tabi en önemlisi de Inara ve Elo'nun kralı öldürmelerini engellemesi gerekmektedir. Çünkü çok daha büyük bir tehlike geliyordur. 1.kitap gibi düzenli bir şekilde heyecanı yükseliyor ve ilk kitaba göre daha fazla aksiyon var. İnsanlar kadar tanrıların da mücadelelere karıştığını görüyoruz. Sonlara doğru fena bir sürpriz de içeriyor. Biraz klasik entrikalı dizi sürprizi gibi ama yine de sürprizdi. Keyifli okumalar.
Tanrıkatili Kitap Yorumu -Spoiler-·376 syf.·Edebiyat & Roman
7/10
2024 21. kitabı
Spoiler
•
•
•
Kitabın konusu ve kapağı çok ilgimi çekmişti. İnsanlardan faydalanan tanrılar ve tanrıları öldüren insanlar. Çok büyük umutlarla başladım fakat beklentimin altında kaldı. Olaylar genellikle durağan geçti ve fantastik bir kitapta bu kadar iç ses ve düşünce okumak da beni baydı açıkçası. Yer yer kitaptan sıkılmama neden oldu resmen. Kadın karakterleri(Kissen ve Inara) çok sevdim ama erkek karakteri(Elogast) hiç sevemedim. Saçma kararlar alıp herkesin başına bela oluyordu. Kendisi şövalye ama yersen. Bir numarasını görmedim ( Sadece kitabın sonunda birşeyler yaptı işte.) Kitabın sonunda acayip şeyler oldu. Inara'nın olayı ne, onu anlamadım. Kissen ne yapacak merak ediyorum. (Elo'yu hiç merak etmiyorum ama.) Bakalım, ikinci kitabı da okuyacağım sanırım.