Kısaca şunu da söylemek lâzım geliyor ki Türk târihi bir yamalı bohça değildir. Îmânı, hamâseti, târihe olan borcu tek elle tutarak dünyâya meydan okumuş olduğu halde Osmanlı'yı bir türlü hazmedemeyen haçlı dünya nihâyet onu yaralı bereli ederek bugün zayıf ve eli ayağı tutmaz hâle getirmiştir.
Gene de cedlerimizin dediği gibi, çıkmamış canda ümit var diyerek, yeniden kudretimize sarılıp eski zindeliğine kavuşturmak ve tâze bir can vermek sûretiyle tekrar hayâta getirmek Türk'e düşmüş ilâhî bir borç olsa gerektir.