engin batmaz
@enginbatmazz
Şu anda okuduğu kitap
"Belediye seçimlerini aslında katıldığımız her yerde Serbest
Fırka kazanmıştı. CHF beklenmeyen bir şekilde yenilmişti.
Bunu karşımızdakiler istisnasız bil iyordu. Bu şartlar altında
yaklaşan genel seçimlerde CHF'nin iktidardan düşeceği gün
gibi aşikardı. Neticeler en çok Gazi üzerinde tesir yapmıştı
zannederim."308
"Evet! Oyunun sonuna gelinmiştir. Oyunu başlatanlar Fethi
Bey'e oyunu bitirmesini emrederler. Fethi Bey emri alınca bir
fesih beyannamesi yazar ve parti kapan ı r."309
Serbest Fırka denemesi topu topu birkaç ayda sona ermişti.
Bu dönem zarfında partinin Doğu illerinde bir faaliyetine
rastlanılmamaktadır. CHF' den istifa ettirilen Doğulu milletvekilleri
de bir müddet sonra tekrar CHF'ye dönerler.
Reklam
SERBEST FIRKA VE KÜRTLER
12 Ağustos 1930' da kurulan Serbest Fırka için, tamamen Mustafa
Kemal' in kontrolünde bir çok partili rejim denemesi olduğu
değerlendirmesi yapılmaktadır. Süreci bizzat yaşayanlar Serbest
Fırka'nın kuruluş kararından, Cumhuriyet Halk Fırkası'ndan istifa
ettirilerek Serbest Fırka'ya geçmeleri sağlanan milletvekillerinin
sayısına, bunların kimler olacağına kadar her şeyin bizzat
Mustafa Kemal tarafından tespit edildiğini söylemektedir.
"Serbest Fırka oyun u oynanırken, Başbakan ve CHF Umumi
Reis Vekili İnönü ile Fethi Bey milletvekil i pazarl ığına girişirler.
İnönü, Mustafa Kemal Paşa'nın önünde Fethi Bey'e 40-
50 milletvekil i vermeyi tekl if eder. Fethi Bey, 1 20 milletvekili
ister. Mustafa Kemal Paşa'nı n aracıl ığıyla 70 rakamında
anlaşırlar.
1930 yılında, Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak'ın Başbakanlık
ve İçişleri Bakanlığı'na yazdığı raporda, Kürtlerin tedibi
(yola getirilmeleri,terbiye edilmeleri), tenkili (topluca nakledilmeleri),
Trakya'ya sürülmeleri, köylerinin havadan tahrip edilmesi
ve Kürt ırkından olan memurların bir an önce yerlerinden
alınmaları önerilmektedir.
Halk arasında ve özellikle de dindar Müslüman Kürtler arasında
'adeta bir evliya olduğu ve elinden Kur'an-ı Kerim'in düşmediği'
propagandaları yapılan Fevzi Çakmak'ın raporu hayret
vericidir:
isyana karşı tedbirleri sınırlı ve dikkatlice kullanmaktan yana
olan Fethi Okyar, Meclis'te düşürülerek yerine Bitlisli, Kürt asıllı
Kürümoğulları ailesine mensup, çok geniş, sert ve radikal tedbirler
alınması gerektiğine inanan İsmet Paşa getirildi. İstiklal
mahkemeleri tam yetkiyle bölgeye gönderildi. Aralarında Kazım
Karabekir, Rauf Orbay , Cafer Tayyar Paşa ve Ali Fuat Cebesoy' un
da bulunduğu birçok kişi bu sert uygulamalara karşı çıktı.
"Bir gün mahkemeye karayağız bir Kürt genci getirdiler. Hakimler
sorguya çekti. Türkçe bilmediği anlaşı lınca, hakimler
danıştılar ve delikanlının idamına karar verdiler. Gerekçeleri
şöyleydi: 'Türkçe bilmeyen bir kimseden bu memlekete hayır
gelmeyeceğinden idamına karar verildi.' Hemen o gece
götürüp çocuğu astı lar. Dağ Kapı Meydanı'nda Yalova adl ı
küçük bir otel vardı. Orada kal ıyordum. Uyur uyumaz o Türkçe
bilmeyen çocuk rüyama girerek boğazıma sarıldı ve 'Niye
bıraktın beni idam etsinler?' diye tehdit etti. Sabaha kadar
bu hal iki üç sefer tekrarladı. Del iye dönmüştüm.''272
" İftira, yalan ve dolan kampanyasının makineleri şiddetle
çalıştırıl ıyor, dünyada görülmedik kötül ükler ve fenalıklar
isnat ediliyor ve gerçekleşmiş gibi işleme konulup cezalandırılıyordu.
Hele istiklal Mahkemeleri'nde, Elaziz'de kelle açık
arttırması yapılıyordu. Beş yüz altına bir kelle alınıp satı lıyordu.
Jurnali hazırlayan başkom iser ile Ali Saib'in çete a rkadaşı
Aşkatan l ı Paşo'nun da fazladan olarak elli altın ı vardı.
Bu suretle Şark İstiklal Mahkemeleri Reisliğinden Ankara'ya
dönen Ali Saib Bey (Ali Saip Ursavaş Kerküklü bir Kürttü)
altmış bin altınla geldi.
Reklam