engin batmaz
@enginbatmazz
Şu anda okuduğu kitap
Eldeki belgelere göre ilk Kürtçe gazete 1898 yılında Cizreli
Bedirhan Paşa'nın oğlu Midhad Bedirhan tarafından Kahire'de
çıkarılan 'Kürdistan' gazetesidir. Gazete Kurmanci dilinde yayın
yapmaktaydı, birkaç sayı sonra yayın hayatına Avrupa' da devam
etmek zorunda kaldı.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Bu dönemde sadece Kürt köylüleri değil, Kürt ağa, molla ve
şeyhleri de aynı tavrı sergilediler. Gözünün görebildiği her şeyi
vurabilmesi ile ünlü, Siirt Kurtalanlı Pencinera Aşireti Reisi Bışare
Çeto da aşiretine mensup yüzlerce kişiyle birlikte hayatını
kaybetti.
"Kürtlerle Ermenilerin yoğun biçimde yan yana yaşadıkları
Diyarbekir, Harput, Bitl is, Van, Erzurum vb. bölgelerde ticaret
ve zanaatlar genellikle Ermenilerin denetiminde idi. Örneğin
Van' da ticaretin %98'i, tarla tarımının %80'i ; 18 itha lat ve
ihracatçının tamamı, 50 tefecinin 30'u, 1 1 00 zanaatçıdan
1 020'si, 80 sebzeciden 50'si, 200 meyvecinin yarısı ; doktor,
eczacı, avukat gibi serbest meslek sah iplerinin tamamı Ermeni
idi. Ermeni lerin şehir nüfusunun %35'ini oluşturdukları
Sivas'ta da duru m benzer şekildeydi. Toplam 1 66 tüccarın
1 25'i, 37 bankacıdan 32'si, 1 53 i malathanenin 1 30'u Ermeni
lerindi. Ermeniler yalnız doğu ticaretinin egemeni değil,
Avrupa'nın büyük kentlerindeki ticarette de büyük pay
sahibiydiler.
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nda ise bizzat Şeyh Übeydullah-ı
Nehri ile oğlu Seyyid Abdülkadir ve Şeyh Celadet Arvasi
(Kamran İnan'ın dedesinin babası) komutasındaki Kürtler
Osmanlı ordusuna katılarak Ruslarla savaştı.
Bu dönemde N akşibendf şeyhi olan Şeyh Şamil' in Kafkasya' da
Ruslara karşı verdiği savaşa kendileri de aynı tarikata mensup
olan Şeyh Übeydullah ve Şeyh Celadeddin'in Kürdistan' dan destek
oldukları anlatılmaktadır. Hepsinin ortak şeyhi Süleymaniyeli
Mevlana Halid-i Şehrozori' dir. (Bağdadi adını da kullanmıştır. )
Rusların son Botan Beyi Yezdan Şer' e kendileriyle ittifak kurması
için haber gönderdikleri, ancak Yezdan Şer'in bunu reddettiği
bazı Rus kaynaklarında belirtilmektedir.
Klasik Kürt edebiyatının en büyük ilk birkaç isminden biri
olan Ahmede Xani, 1650- 1706 yılları arasında Doğubayazıt'ta
yaşadı. Aslen Hakkari' deki Xan köyünden olduğu kabul edilir.
Kürt edebiyatının şaheserlerinden olan, 1695 yılında Kürtçe yazdığı
Mem u Zin adlı manzum eseri Leyla vü Mecnun ve Romeo
ve Julliet gibi bir aşk hikayesini anlatır. Batan Bölgesi'nin merkezi
Cizre' de geçen Mem u Zin hikayesinde olaylar lirik bir dille ve
manzum şekilde anlatılır.
Ayrıca ' Akideye İmane' ve Kürt çocukları için yazdığı 'Nubihar'
adlı eserleri vardır. Xani döneminin en önde gelen mutasavvıflarından
biridir. Said-i Nursi, Ahmede Xani'nin manen öğrencisi
sayılır. Daha çocuk yaşlarındayken Doğubayazıt'ta Şeyh Muhammed
Celali' nin yanında ders görürken, geceleri sık sık ortadan
kaybolunca arkadaşları durumu Şeyh Muhammed Celali'ye
bildirir. Şeyh onu takip etmelerini söyler. Said-i Nursi'nin her
gece geç vakitte abdest aldıktan sonra Ahmede Xani'nin mezarına
gittiğini ve saatlerce başını mezar taşına dayayarak, ara sıra da
'lebe, bele' (buyur , evet) diyerek konuştuğunu görürler. Hayret
ettikleri bu tabloyu Şeyh'e bildirdiklerinde Şeyh, 'Said'i rahat bırakın,
o artık hepimizin hocasıdır' der.