Gecmis ve gelecegin okyanusunda kurek cekebilen bir ruh,'simdi'nin dar ve 'burada'nin kisitli alaninda,butun zorluklarin en bunaltici yanlarini ustlenmekten kurtulmus olur.
Orhan Pamuk da soyluyor romaninda ve hatiratinda...Tazminat yillarindan baslayarak kademe kademe dinden,gelenekten uzaklasiliyor.Cumhuriyetin ilk yillarinda tureyen zumre,dini yanlarinda calisan mustahdemin,hizmetkarin baglandigi hurafe olarak goruyor.Basortusu,gelenek,namaz alt zumrenin simgeleri gibi degerlendiriliyor.Hepimiz payimizi almistik bu olumsuz havadan.