Eslem Serdar
@esleeeems
Lise
22 okur puanı
Eylül 2023 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Otoritenin salt sözle kül edilmeyeceğinin bilinciyle hakikat iddiasını filhakika tüküren bir eser. Hem Felsefe-i Ferd'in müellifi Baha Tevfik hem de editörü Burhan Şaylı'nın iddiasıyla orantılı bir dil ve metot kullanmış olması, gözlemlemesi keyifli bir detay. Dil anlamında bahsettiğim orantı yazım kurallarının otoritesini reddetmenin yanında, klasik soğuk ve akademik tondan zaman zaman ayrışan samimi eleştirileri de kapsıyor :)
"Ey kinini boşluklara haykıran kalabalık!
Yüzünü dön, fermanlar yanık.
Kılıç kuşananın, ferman Kendişah’ındır!
Başka şah istemeyişimiz, haysiyetimizdendir.
Açılın kapılar kendimize gidelim!" (1987, Ene'l-Hak Ene'l Halık, Burhan Şaylı)
Eser gerçekten de eleştiri gücünü kendisi dışında yerel bir birikime dayandırmıyor; Baha Tevfik'in Osmanlı'nın ilk felsefe dergilerinden Felsefe Mecmuası'nı kurması, zühde sarılmış tasavvurların mekaniğini hesaplanmaya çalışması, gelenek ve görenekleri topyekun reddi ona cismani bir kutbiyet rolu vermiştir. Kendisi bu rolde kuşandığı kılıcıyla Rıza Tevfik'e, Şehbenderzade Ahmed Hilmi’ye, Ziya Gökalp'e, Ali Kemal'e savaş açmıştır. Osmanlı'nın ilmi ve ahlaki olarak hiçbir yetkinliği olmadığına mevzubahis isimler ve onların eserlerinin tenkidiyle varmıştır. Bu eserdeki bir yazısında hususen Plotinus ve İbn'ül Arabi'yi karşılaştırmıştır.
Kendi topraklarında fikrî savunusundaki yalnızlığı ona birçok Avrupaî sözün ilk defa bu dilde söylenmesine imkan sağlasa da bu derlemesinde benzer görüşlerdeki arkadaşlarının yazılarına da yer vermiştir. Otorite, memurluk, diğergâm değerler, evlilik konularına karşı "çağın sonu"nu getiren karamsar eleştirilerle doludur. Osmanlı'nın pek alışık olmadığı, ancak günümüz için pek klasik eleştiriler güncelliğini nispeten korumaya devam ediyor.
