Yazar:
Baha Tevfik
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 10 dk.
Sayfa Sayısı:
112
Basım Tarihi:
Ağustos 1997
İlk Yayın Tarihi:
1992
Yayınevi:
Yumuşak G Yayınları
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Otoritenin salt sözle kül edilmeyeceğinin bilinciyle hakikat iddiasını filhakika tüküren bir eser. Hem Felsefe-i Ferd'in müellifi Baha Tevfik hem de editörü Burhan Şaylı'nın iddiasıyla orantılı bir dil ve metot kullanmış olması, gözlemlemesi keyifli bir detay. Dil anlamında bahsettiğim orantı yazım kurallarının otoritesini reddetmenin yanında, klasik soğuk ve akademik tondan zaman zaman ayrışan samimi eleştirileri de kapsıyor :)
"Ey kinini boşluklara haykıran kalabalık!
Yüzünü dön, fermanlar yanık.
Kılıç kuşananın, ferman Kendişah’ındır!
Başka şah istemeyişimiz, haysiyetimizdendir.
Açılın kapılar kendimize gidelim!" (1987, Ene'l-Hak Ene'l Halık, Burhan Şaylı)
Eser gerçekten de eleştiri gücünü kendisi dışında yerel bir birikime dayandırmıyor; Baha Tevfik'in Osmanlı'nın ilk felsefe dergilerinden Felsefe Mecmuası'nı kurması, zühde sarılmış tasavvurların mekaniğini hesaplanmaya çalışması, gelenek ve görenekleri topyekun reddi ona cismani bir kutbiyet rolu vermiştir. Kendisi bu rolde kuşandığı kılıcıyla Rıza Tevfik'e, Şehbenderzade Ahmed Hilmi’ye, Ziya Gökalp'e, Ali Kemal'e savaş açmıştır. Osmanlı'nın ilmi ve ahlaki olarak hiçbir yetkinliği olmadığına mevzubahis isimler ve onların eserlerinin tenkidiyle varmıştır. Bu eserdeki bir yazısında hususen Plotinus ve İbn'ül Arabi'yi karşılaştırmıştır.
Kendi topraklarında fikrî savunusundaki yalnızlığı ona birçok Avrupaî sözün ilk defa bu dilde söylenmesine imkan sağlasa da bu derlemesinde benzer görüşlerdeki arkadaşlarının yazılarına da yer vermiştir. Otorite, memurluk, diğergâm değerler, evlilik konularına karşı "çağın sonu"nu getiren karamsar eleştirilerle doludur. Osmanlı'nın pek alışık olmadığı, ancak günümüz için pek klasik eleştiriler güncelliğini nispeten korumaya devam ediyor.
Baha Tevfik, 1884-1914 yılları arasında yaşamış, Mekteb-i Mülkiye'de yüksek eğitim almış, felsefe alanında önemli makaleler yazmış bir düşünürdür.
Kısa ömrüne rağmen, düşünmekten, aydınlanmaktan, yazmaktan geri kalmamış, birkaç tane de dergi çıkararak döneme ilişkin görüşlerini ifade etmiştir.
Felsefe-i Ferd ise, Baha Tevfik'in hakikati, hürriyeti, insanı ve insanlığın gelişimi gibi birçok konuda görüşlerini, son derece özgür bir üslupla beyân ettiği bir yapıttır. Yazar, felsefeyi bilimle bütün görmüş ve bu iki alanın birbirine hizmet ettiğini çeşitli örneklerle kanıtlamıştır.
Yapıtın dili ağır, sıklıkla Farsça ve Arapça kelimeler kullanılmış metinde. Ancak işlenen konular neticesiyle benim ilgimi çeken bu yapıtı notlar alarak okudum. Yaşadığı istibdat dönemi neticesiyle, görüşlerini açık bir kalemle ifade eden Baha Tevfik'e ayrıca saygı duydum. Çünkü kendisi bu dönemde pozitivizmi ve materyalizmi savunmuş ve Osmanlı Sosyalist Fırkası'nın kurucularından olmuştur.
Vakit ayrılması gerektiğini düşündüğüm bu yapıtı tavsiye ediyorum. Herkese iyi okumalar.
Kitapta pek çok farklı bilim dalıyla ilgili analizler olmasına rağmen sosyoloji başlığına koymayı uygun gördüm . Yazar 1914 yılındaki çıkarmış olduğu bu kitabı o günün şartlarına göre çok ileri görüşlü bir biçimde çağımızın sorunlarına da değinecek biçimde yazmayı başardığı için okunmaya değer . İçerisinde felsefe , sosyoloji , siyaset gibi bilim dallarıyla ilgili şaşırtıcı analizler mevcuttur .
Puan vermedi·120 syf.·
2020 8. kitabı
100 yıldan daha fazla önce yazıldığını düşündüğüm bir eser. (Yazar o yönde belirtmiş) Zamanının ötesinde bir değerlendirmeye sahip olduğunu iddia edebilirim. Zaten bu maksatla da epey bölüm paylaştım. Günümüz dinamiklerine yönelik bir değerlendirme kitabı olmasını beklemeyin fakat örneğin “Ahlak” “Avrupalılaşma” “Bağnazlık” gibi kavramların o zamandan bu zamana aynı hatta ilerlediğini, değişmediğini görmek de mümkün. (Dikkatimi çeken bir nokta da, yazar fazla değinmemiş ama üniversitelere yönelik tutum o zaman da aynıymış.)
“Bu arada kitapta son bölüm olarak paylaşılan “Gerçek Gericiler ve Avrupalılaşmak” makalesi yazarın başka bir yazar arkadaşına ait. Onu da, bütün yazılanlara katıldığını belirtip kitabına ekliyor. Benzer şekilde çevirmen ve başka yazarlardan da eklentiler var. Zaten önsöz de bunları açıklıyor.”
Puan vermedi
Güzel.bir kitap.yazar burda memuriyeti.elestiriyor.evlilige karsi bir duruşu var.
Ağır bir şekilde bireyci.milliyetcilik hakkında görüşünde ilginc suprizi bozmayayim.
Kitap güzel okunmasını tavsiye ederim.
Yazar Hakkında
Baha TevfikYazar · 7 kitap
Baha Tevfik 1884'de İzmir'de doğdu. İlk, orta, lise aliyül ala (çok iyi dereceyle) bitirdi. Lise sonda gazetelerde felsefi yazılar yazar. Bu sıralarda materyalist fikirlere sahip olduğunu anlıyoruz. Çok zeki, disiplinli ve üretkendir.
Gençken okuduğu yazarlar Kant Flaubert, Tolstoy, Nietzsche
Kendisini en çok etkileyen kitap Buchner'in “Madde ve Kuvvet” idir. Bu kitap bütün dünyasını değiştirir- “Alla, din, ruh, kader, yaratılış konularında materyalist bir anlayışa sahip olmasında ve ateistliğinde bu eserin oldukça önemli bir rolü vardır.
Samimi arkadaşları Ömer Seyfettin, Şehabettin Süleyman, Yakup Kadri Abdullah Cevdettir. Kolay geçinilmez bir insandır. Uğruna yazılar yazdığı İttihat ve Terakkiyle de ters düşmüştür. .
Sosyalist olduğu söylenir. Hatta 1910'da kurulan “Osmanlı Sosyalist Fırkası” na üye olduğu söylenir. Fakat yapılan tetkikte bunun böyle olmadığı, görüldüğü gibi Baha Tevfik’in sosyalist değil liberal olduğu ortaya çıkar. Bir çok yazısında liberal görüşleri bireyci olduğunu açıkça söyler. Hatta bu konuda Aristo, Eflatun' dan üstün der, zira Aristo da fert ön plandadır.
