------spoiler içerir------
Kürk Mantolu Madonna'yı bitirir bitirmez Kuyucaklı Yusuf'u okudum ve herkese de bu iki kitabı peş peşe okumasını tavsiye ederim.Çünkü bu iki kitap birbirini tamamlasın diye yazılmış adeta.Yazar avrupadaki özgürlük ortamını ve bireyi,sanatı,eşitliği Maria üzerinden aktarırken maalesef bizdeki çürümüşlüğü ,ataerkil kokuşmuşluğu,cehaleti ve geri kalmışlığı okuyorsunuz Kuyucaklı Yusuf'ta.Tam bir dönem ve coğrafya eleştirisi okuyorsunuz. Anadolu insanının ve hayat tarzının Yusuf üzerinden o kadar gerçekçi bir aktarımı ki adeta ben bu insanları zaten tanıyorum diyorsunuz. Dönemin insanı, ülkenin şartları, yöneticileri seksen yıl öncesi olsa da şimdiki durumdan hiç bir farkı yok, yani Sabahattin Ali şu an hayatta olsa yeniden bu kitabı yazmaya başlasa bence harf bile değiştirmeden aynısını yazardı. Bir ülke ve insanları hiç mi ilerlemez.Kitap tam bir Anadolu eleştirisi bence, ataerkil toplumuyla, toplumun her tabakasındaki yozlaşmayla, bozulmadan kalabilmenin zorluğu ve getirdiği yalnızlığıyla...Ve kitaptaki hikaye ailesi eşkiyalarca katledilen Yusuf'un yine eşkiya olarak dağa çıkmasıyla son buluyor,adeta coğrafya kaderdir sözünü hatırlatırcasına.