ŞEMS-İ TEBRİZİ’NİN "MAKALAT" ESERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
Öncelikle şunu söyliyeyim,tam bir kılavuz,tam bir başucu kitabı. İster her gün bir doz, isterseniz de birden alıp bitirebileceğiniz bir eser.
Tasavvuf edebiyatının en önemli şahsiyetlerinden biri olan Şems-i Tebrizi, yalnızca Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin hayatındaki derin etkisiyle değil, aynı zamanda fikirleri ve öğretileriyle de İslam düşüncesinde iz bırakmıştır. "Makalat" (Söylemler) adlı eseri, Şems’in sözlerinden ve sohbetlerinden derlenmiş olup, onun tasavvufi anlayışını, düşünce dünyasını ve ilahi aşkı nasıl kavradığını bizlere sunar.
Şunu da unutmamak gerekir ki, "Makalat" bir kitap olarak doğrudan Şems tarafından yazılmamıştır. Onun sohbetlerinden, müritleri tarafından derlenen bir eser niteliğindedir. Bu yönüyle samimi, içten ve doğrudan bir anlatım içerir. Eserin temelinde İlahi Aşk ve Tasavvufun Özünü Anlamak, Mevlânâ ve Şems’in Tasavvufi Yolculuğu, Geleneksel Dini Kalıplara Eleştiri, İnsan ve Hakikat Arayışı gibi konular ön plana çıkar.
Dil ve Üslubuna gelecek olursak,"Makalat", klasik bir eser olmasına rağmen akıcı, içten ve etkileyici bir dille yazılmıştır. Şems’in ifadeleri sert, açık ve yer yer kışkırtıcıdır. Onun üslubu, klasik tasavvuf metinlerinden farklı olarak, doğrudan ve samimi bir anlatı içerir. Cümleleri kısa ama etkileyici, söylemleri ise düşündürücü ve sarsıcıdır. Her bir cümlesi neredeyse hayatın özü,yılların insanlık tecrübesinin özütü şeklinde ifade edilse abartı olmaz.
"Makalat", tasavvufi düşüncenin derinliklerine inmek isteyenler için eşsiz bir kaynak niteliğindedir. Mevlânâ’nın iç dünyasını ve dönüşümünü anlamak için Şems’in sözlerine kulak vermek gerekir. Onun fikirleri, günümüzde bile hala etkileyici ve ilham vericidir.
Şems-i Tebrizi’nin "Makalat"ı, yalnızca bir tasavvuf