Yalan ve despotluğu nefretle karşılayan, dürüstlüğe ve gerçeğe gönül vermiş insanlar her yerde ve her zaman bulunurlar, ancak bunların polis rejimi altındaki kitleler üzerinde belirleyici etkilerinin olup olmadığını kestirebilmek güçtür.
O işten hatırımda kalan tek şey, yetmiş yaşlarında bir hemşehrimizin ekmeğini, kuşağından çıkardığı bir kesedeki tuz- kırmızı biber karışımına batırıp yemesiydi. Tek katığı oydu öğle yemeğinde aylarca.
Bireyi zaten yok eden çok büyük kitle yığılmalarının yanısıra, psikolojik kitle zihniyetinin sorumlusu olan temel faktörlerden biri de, bireyi temellerinden sarsan ve onurunu yok eden bilimsel akılcılıktır (rasyonalizm).