Dünyayı anlamaya çalıştıkça ona yabancılaşmak
Puan vermedi·584 syf.·
2026 23. kitabı
Goethe’nin Faust’u, çoğu zaman “şeytanla anlaşma yapan adam” anlatısı üzerinden okunur; fakat metnin merkezindeki asıl mesele kötülük değil bilinç. Goethe burada ahlaki bir hikâye kurmaktan çok, insan zihninin kendi sınırlarını aşma saplantısını inceliyor.
Aslında Faust karakteri Goethe’yle başlamıyor. Kökeni 16. yüzyılda yaşamış olduğu söylenen simyacı Johann Georg Faust’a dayanıyor. Yıllar boyunca onun hakkında anlatılan hikâyeler büyüyor ve sonunda “ruhunu şeytana satan adam” fikrine dönüşüyor. Ama Goethe bu eski efsaneyi olduğu gibi kullanmıyor. Doctor Faustus gibi önceki yorumlarda mesele daha çok günah ve ceza etrafında dönerken, Goethe’de olay insanın kendi bilinciyle kurduğu sorunlu ilişkiye dönüşüyor.
Faust, asla klasik bir trajedi kahramanı gibi davranmıyor. Onu harekete geçiren şey yoksunluk değil, doyumsuzluk. Bilgiye ulaşmış fakat bilgi artık dünyayı açıklamaya yetmiyor. Sorun artık “ne biliyorum?” değil “bilmek neden hiçbir şeyi değiştirmiyor?” sorusu.
Mephistopheles metafizik bir şeytandan çok, radikal bir bilinç biçimi gibi duruyor. Sürekli küçümseyen, anlamı aşındıran, insanın kurduğu her ideali çözmeye çalışan bir akıl. Onun işlevi Faust’u kötülüğe sürüklemekten çok, bütün yanılsamaları görünür kılmak. Metindeki en güçlü gerilim iyi ve kötü arasında değil; anlam arayışı ile anlamsızlık bilgisi arasında.
Goethe’nin dili de bu yapıya uygun biçimde ilerliyor. Metinde ton sürekli değişiyor. Bir anda felsefi bir tartışmadan grotesk bir sahneye, oradan lirik bir parçaya geçiliyor. Bu da esere parçalı ve zaman zaman kaotik bir ritim kazandırıyor. Ancak bu düzensizlik oldukça bilinçli; çünkü Faust zaten bütünlüklü bir hakikat fikrine kuşkuyla yaklaşan bir metin.
Gretchen bölümü kitabın en önemli kırılma noktalarından biri, çünkü burada soyut düşünce
Büyük Varlık Zinciri ve Dr. Faustus
Son zamanlarda okuduğum en güzel oyunlardan biriydi... Rönesans düşünceleri ve edebiyatı dersim için yaptığım bir okumaydı ve şuan favorilerimde
Büyük Varlık Zinciri felsefesiyle beraber Dr. Faustus'un başından geçen doğaüstü olayları okuyoruz. Yer yer ağır olan yer yer komedi unsurları barındıran bir tiyatro. Eğer Rönesans edebiyatına ilginiz varsa mutlaka okuma listenize almanız gerekiyor
Reklam
8/10
Beğendi
Marlow'un kaleminden çıkmış Dr. Faustus sınırsız bilgiye erişebilmek için şeytanla anlaşma yapan bir adamın nasıl kendini içinden çıkılamayan bir trajediye sürüklediğini anlatıyor. İnsanoğlunun erişemediği, kısıtlı kaldığı noktalar vardır bu hayatta. İnsan hayatta aciz bırakılmıştır ki kendi egosunun ve kalbinde gizlenmiş kötülüğün oyuncağı olmasın diye. Fakat Dr. Faustus'da bu sınırları aşan bir profesörü görüyoruz. Tek istediği bilgi ama bu bilgiye ulaşmak için tanrıyla aşık atıyor ve şeytanın kollarına bırakıyor kendini. Sonrasında yalnızca "bilim" için çıktığı bu yolda amaçlarından sapıyor ve kara büyüyü resmen bir çocuk gibi kendi oyunları için kullanıyor; kendini krala ve kraliçeye kanıtlamak için kullanıyor, sarayda absürt düzenbazlıklar çeviriyor ve sonunda kendi sonunu getiriyor. Onu bu yol boyunca uyaran kişiler olsa da o görmek istediği gerçekleri görüyor ve açgözlülüğüne, egosuna yenik düşerek insan olarak doğduğu bu dünyadan tanrı olarak ayrılmak istiyor. Faustus'un trajedisi burda başlıyor; tanrılar tarafından tanrı olmak için şeytanla yaptığı işbirliği için cezalandırılıyor fakat Faustus yol boyunca saptığı dönemeçlerden bile haberdar değil. Tek isteği var o da insanlığın ötesini elde etmek.
"İnsan ilahi birşey olamazsa, bir hiçtir. ve yine de, sen, Faust bir insandan başka nesin ki!"
Fazla Bilginin Zararı1000Kitap
Üniversitede bu oyunun İngilizce sunumunu yapmak için keyifle okuduğum bir tragedya. Oyun insanların fazlaca ders çıkarmasını gerektiren mesajlar içeriyor. Oyunda daha fazla bilgi öğrenmek için ruhunu şeytana satan Faustus adında bir teoloji öğrencisinin öyküsü anlatılıyor. Bu bireysel öykü ile sürekli zenginlik ve refah peşinde koşan burjuva sınıfı eleştirilir. 
Dr. Faustus 
Christopher Marlowe
Dr. Faustus Christopher Marlowe
Besteci Adrian Leverkühn'ün hayatını, arkadaşı Serenus aracılığıyla okuyoruz. Mizacının gerçekçi ve duysallıktan uzak olmasından dolayı, istediği gibi eser üretemiyor. Hastalığının da olmasıyla, Şeytan bu zayıf noktasından onun kanına girerek anlaşma yapar. Artık daha üretkendir ama şeytanla yaptığı anlaşmanın bedelleri de ağırdır. Thomas Mann'ın son büyük eseridir.
Kitabı okurken asıl noktaya gelmesini sabırsızlıkla bekledim ama çok da istediğimi veremedi bana. Genel olarak beğendiğim bir eser oldu, ama okunması birazcık zor. Almanya'nın savaşa girme hazırlıklarını, Severus'un askere gitmesini de okuyoruz aynı zamanda. Şeytanın elinden aldıklarından sonra yazdığı "Faustus" eseri bir ağıt niteliğinde. Kendini anlattığı bir eseri, ağıtı. Thomas Mann'ın diğer eserlerinden sonra okunabilir.
Bilgi Ne Zaman Günaha Dönüşür? Dr. Faustus Üzerine1000Kitap
(Bu inceleme yaklaşık 2 dakikalık okuma süresi gerektirir.)
Christopher Marlowe(1564-1593), Elizabeth Dönemi İngiliz tiyatrosunun en önemli isimlerinden biri ve Shakespeare'in çağdaşıdır. Üniversite eğitimi almış olması, eserlerine felsefi ve entelektüel bir derinlik kazandırmıştır. Yazılarında Rönesans hümanizminin etkisi belirgindir; insanın bilgi, güç ve iktidar arzusunu merkeze alır. Kahramanları genellikle tek bir tutkuya saplanmış, aşırı hırslı figürlerdir.
Dr. Faustus, trajedi türünde yazılmıştır ve klasik trajedilerde gördüğümüz kaçınılmaz düşüş (catastrophe) ilkesine dayanır: karakterin aldığı her karar, onu farkında olmadan sona biraz daha yaklaştırır. Eserde içsel ve dışsal çatışma bulunur; Faustus'un vicdanı ile hırsı arasındaki savaş, aynı zamanda yerleşik dini otoriteye ve evrensel sınırlara yöneltilmiş bir başkaldırıdır.
️️
Olaylar, Faustus'un akademik dehasına rağmen duyduğu tatminsizlikle başlar. Başlangıçta gücü ele geçirmesi okurda hayranlık uyandırsa da, bu gücü yüzeysel gösteriler için kullanması güçlü bir ironi yaratır. Zaman daraldıkça oyunun atmosferi giderek klostrofobikleşir ve trajediye özgü "acıma ve korku" duygusu belirginleşir.
Faustus'un trajedisinin merkezinde 'hubris' yer alır: tanrısal sınırlara meydan okuyacak kadar ileri giden aşırı özgüven. Faustus tövbe etme şansı varken bile "geri dönemeyecek kadar yüce" olduğuna inanır; bu yanılgı, onu mutlak yıkıma sürükleyen temel motivasyondur.
Protagonist Faustus, oyunun başında Tanrı'yı reddeden ve kendine güvenen bir figürken ilerleyen sahnelerde pişmanlık, korku ve çaresizlik yaşar. Ancak bu değişim tam bir ahlaki dönüşüme ulaşamaz; bu da trajediyi daha sarsıcı kılar. Eserde alegori önemli bir yer tutar: Good Angel ve Bad Angel Faustus'un vicdanını ve arzularını simgelerken, Seven
Reklam
Reklam