NECİP FAZIL BUGÜN ÖLDÜHayata Dair
O ve Ben adlı otobiyografisinde kaydettiğine göre 25 Mayıs 1905’te İstanbul Çemberlitaş’ta cinayet mahkemesi reisliğinden emekli büyük babası Mehmed Hilmi Efendi’nin konağında doğdu. Babası Mekteb-i Hukuk mezunu ve bazı memuriyetlerde bulunmuş Abdülbâki Fâzıl Bey, annesi Mediha Hanım’dır. Baba tarafından Maraşlı olan Kısakürekoğulları ailesinin kökü Dulkadıroğulları’na dayanmaktadır. Asıl adı Ahmed Necip olan Necip Fazıl okuma yazmayı büyük babasından öğrendi. Çeşitli okullarda kesintili ve düzensiz bir öğrenim hayatı geçirdi. Önce Gedikpaşa’da bir Fransız, sonra aynı yerde bir Amerikan mektebinde, Büyükdere Emin Efendi mahalle mektebinde, Büyük Reşid Paşa Numune, Vaniköy Rehber-i İttihad mekteplerinde okuduktan sonra Heybeliada Numune Mektebi’nden mezun oldu. Aynı yıl Heybeliada Bahriye Mektebi’ne kaydoldu. Burada da beş yıl okudu, ancak diploma alamadan ayrıldı. 1921’de İstanbul Dârülfünunu Felsefe Şubesi’ne yazıldı. Bu öğrenimini de tamamlayamadan kazandığı devlet bursu ile felsefe tahsili için Paris’e gitti. Fakat Paris’te de düzenli bir öğrenci olamadı, kısmen sanat çevrelerinde bulunduysa da kendini daha çok eğlenceye ve bohem hayatına verdi. Türkiye’ye dönüşünde İstanbul ve Anadolu’da bazı bankalarda memuriyet ve müfettişlik yaptı. Bir Fransız mektebinde, Ankara Devlet Konservatuvarı’nda, İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi’nde ve Robert Kolej’de çeşitli dersler okuttu. Bu arada felsefe öğrenciliğinden beri girmiş olduğu basın çevresini daha çekici ve eser vermeye daha uygun bir ortam olarak gördüğünden 1942’den itibaren memuriyetlerini bırakıp geçimini yazılarından ve yayıncılıktan sağlayamaya başladı. Son yıllarına kadar Büyük Doğu dergisinin ve Büyük Doğu yayınlarının sahibi ve yazarı olduğu gibi bazı günlük gazetelerde fıkra ve makaleleri de yayımlanmaktaydı.
UNUTTUĞUMUZ İKİ KİTAP: KUR'AN VE KÂİNAT
Thomas Browne:
"Tabiat, Tanrı’nın mektubudur" diyor.
Francis Bacon da bir benzerini söyler:
"Tabiat, Tanrı’nın ikinci kitabıdır."
Martin Luther kutsal kitapları için der ki:
— “İncil sadece kitapta değil; ağaçlarda, çiçeklerde, bulutlarda ve yıldızlarda da yazılıdır.”
Blaise Pascal ekler:
— “Tabiat, Allah’ı hem gösterir hem gizler.”
Albert Einstein durur mu?
"Tanrı zar atmaz" dedikten sonra noktayı koyar:
— “Tesadüf, Tanrı’nın kimliğini gizleme yöntemidir.”
Müslüman düşünürler de farklı değil:
Farabi:
"Akıl, insanı tabiatın düzenini okumaya götürür."
İbn Atâullah:
“Kâinat, konuşan ayetlerdir.”
İbn Arabî
“Âlem, Hakk’ın açılmış kitabıdır.”
Aliya İzzetbegoviç:
“Tabiat, okunacak bir kitaptır. Kur’an edebiyat değil, hayattır; dolayısıyla ona bir düşünce tarzı değil, bir yaşama tarzı olarak bakılmalıdır."
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Friedrich Schlegel: Lucinde ve FragmanlarFelsefe
FİKİRLER
1. Felsefenin pratik kısmından daha fazlası olabilecek bir ahlakın gerekliliği ve hatta başlangıçları giderek daha açık hâle geliyor. Artık dinden bile söz ediliyor. İsis’in peçesini yırtıp gizemi açığa çıkarma zamanı geldi. Tanrıçanın görünüşüne dayanamayan kaçsın ya da yok olsun.
2. Rahip, yalnızca görünmez dünyada yaşayan ve onun için görünür olan her şeyin ancak bir alegori doğruluğu taşıdığı kimsedir.
3. Ancak sonsuzla ilişki içinde anlam ve amaç vardır; böyle bir ilişkiden yoksun olan her şey bütünüyle anlamsız ve amaçsızdır.
4. Din, kültürün her şeyi canlandıran dünya-ruhudur; felsefe, ahlak ve şiirin yanında dördüncü görünmez öğedir. Ocakta korunan ateş gibi çevresine yumuşak bir sıcaklık yayar ve ancak dışarıdan zorla müdahale edildiğinde korkunç bir yıkıma dönüşür.
5. Zihin bir şeyi ancak onu bir tohum gibi içine alıp beslediği ve çiçek ile meyveye dönüştürmesine izin verdiği ölçüde anlar. Bu nedenle ruhun toprağına, hiçbir yapaylık ve gereksiz eklemeler olmaksızın kutsal tohumlar saçın.
6. Ebedi yaşam ve görünmez dünya yalnızca Tanrı’da bulunur. Tüm ruhlar onda yaşar. O, bireyselliğin bir uçurumudur; yalnızca o sonsuzca doludur.
7. Dini özgürleştirin ve yeni bir insan ırkı doğacaktır.
8. “Din Üzerine Konuşmalar”ın yazarı şöyle der: Zihin yalnızca evreni anlayabilir. Hayal gücünü devreye sokarsanız bir Tanrı’ya ulaşırsınız. Tam da böyledir; çünkü hayal gücü insanın ilahi olanı algılama yetisidir.
9. Gerçek bir rahip her zaman sempatiyi aşan bir şey hisseder.
10. Fikirler sonsuz, bağımsız, durmaksızın hareket eden, tanrısal düşüncelerdir.
11. Mantık ancak din aracılığıyla felsefeye dönüşür; felsefeyi bilimden daha büyük kılan her şey ondan gelir. Ve sonsuz zenginlikte bir şiir yerine, dinin yokluğu bize yalnızca romanları ya da bugün sanat denilen
Bilişsel kapasitesi ve karakteri rafine, tam yetkin birine dönüş!
Bu listeyi hakkıyla sindiren biri, her şeyden önce zihnini dışarıdan gelen bilgi kirliliğine karşı aşılmaz bir kale haline getirir. Mantık ve bilim felsefesiyle düşünce hatalarını ayıklamayı öğrenirken, biyoloji ve psikoloji sayesinde hem kendi dürtülerini hem de çevresindekilerin davranışlarını biyolojik bir makinenin işleyişi gibi berrak bir şekilde görür. Tarih ve ekonomi basamaklarını tırmandığında toplumsal olayların arkasındaki gerçek güç dengelerini ve ekonomik motorları kavrayarak boş komplo teorilerinden kurtulur, en üst kattaki edebiyat ve felsefe ile de tüm bu teknik birikimi insani bir derinlik ve sarsılmaz bir ahlaki pusulayla taçlandırır. Sonuçta ortaya çıkan figür sadece çok şey bilen biri değil manipüle edilmesi imkansız hale gelen, olaylar arasındaki görünmez bağları kurabilen ve kendi kararlarının sorumluluğunu tam bir rasyonellikle üstlenen entelektüel bir kaptana dönüşür.
Listedeki kitaplar, başlangıç seviyesinden "ağır sıklet" klasiklere kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Belirlediğim 4 basamaklı hiyerarşiyi bozmadan, her basamağı kendi içinde okuma kolaylığına (dil, hacim, soyutluk düzeyi) göre kolaydan zora doğru sıraladım.
________________________________________
1. Basamak: Mantık ve Bilim Felsefesi (Yöntem)
Bu basamakta önce "alet çantanı" (mantık) doldurup sonra bu aletlerin nasıl kullanıldığını (bilim felsefesi) öğreneceksin.
1. Nigel Warburton - Akıl Yürütme Sanatı: En temel kavramları sözlük basitliğinde verir.
2. Alev Alatlı - Safsata Kılavuzu: Günlük örneklerle en hızlı kavranacak pratik kitaptır.
3. Samir Okasha - Bilim Felsefesi: Alanın en net ve kısa özetidir.
4. Ali Nesin - Matematik ve Korku: Sohbet havasında bir mantık girişidir.
5. Carl Sagan - Karanlık Bir Dünyada Bilimin Mum Işığı: Akıcı bir anlatımla eleştirel düşünceyi
Lugatında 101 kelime olan birisi; dağarcığında 500 kelime olan birisini ne yazık ki anlayamaz. Hiçbirimiz hiçbirimizi anla(ya)mıyoruz.
Başlangıçlar ve Devam Etmek Üzerine1000Kitap
İnsanlar “nasıl başlasam ki?” düşüncesinden sıyrılıp bir türlü gönül rahatlığıyla yazamıyorlar. Başlangıçlara merakımız kitapçı raflarında da kendini gösteriyor: Etik 101, Felsefe 101, Tarih 101… Nedense bir türlü devam*ı gelmiyor :) “Başlamak, güç olan bu. Öyleyse başlamayı bırak, devam et.” Çünkü insan devam eder…
Denememe bağlantıdan ulaşabilirsiniz. Keyifli okumalar 🍀open.substack.com/pub/emirbozkurt...