Şiir ve felsefeŞiir
Geçtiğimiz haftalarda, bir pazartesi günü, Tünel'de, Tank Zafer
Turtaya Kültür Merkezi'nde, bir söyleşi yapılmıştır.
Oruç Aruoba ile Hulki Aktunç, "şiir ve felsefe1' üzerine konuşmuşlardır.
Aruoba, felsefe ile şiirin yakınlığını, Aktunç ise uzaklığını
söz konusu eder.
Aktunç'a göre, temel ayrılık, felsefenin dizgeli, sistemli olma zorunluğu
ile şiirin bu anlamdaki zorunsuzluğudur. Aktunç, düşüncesini
pekiştirmek için, biri Alman filozofu Kant, öbürü de Arjantin'li
yazar Borges'le ilgili iki öykü anlatır. İkisinin dekoru da sokaktır.
Aldı Aktunç bakalım ne söyledi:
- Kant sokaktan geçerken, tüm dükkân sahipleri saatlerini ayarlarmış
: "Oooo, Bay Kant geçiyor. Demek saat 10 oldu.'1 Bir de Borges'e
göz atalım... Bir gazeteci, sokakta aheste, beste yürümekte
olan Arjantin'liye coşkuyla koşar ve "Yanılmıyorsam siz, Jorge
Luis Borges'siniz değil mi?" der. Borges'in yanıtı tek sözcüktür
" Kimi zaman öyle." İşte filozofla şairin, felsefeyle şiirin ayrılığı hurdadır.
İmdi, eğer bir kimse varlıkların bilgisini elde ediyorsa, veya onlar hakkında öğretim görüyorsa, ama onların manalarının kendilerini aklen kavrıyor ve onların tasdiki; kesin delil vasıtasıyle ise, işte bu bilgileri içine alan ilim felsefedir. Fakat bunlar onlara uyan misaller yoluyla hayal edilerek biliniyorlarsa ve onlardan hayal edilenin tasdiki, inand ırıcı yöntemlerle sağlanıyorsa, işte eskiler bu bilgileri içine alana din 175 diyorlar. Ve eğer bu bilgilerin kendileri benimsenmiş ve haklarında inandırıcı yöntem kullanılıyorsa, o zaman, onları içine alan dine yaygın meşhur ve dış (zahiri) felsefe176 denir. Bunun için, eskilere göre din felsefeye177 benzer. Her ikisi aynı konuları içermekte ve varlıkların en son ilkelerini vermektedir. Zira her ikisi ilk ilke ve varlıkların ilk nedenine dair bilgi sağlamaktadır, ve her ikisi insanın kendisi için yarat ıldığı en üstün mutluluk olan en son gayesini ve diğer varlıkların her birinin en son gayesini verirler.
175 BM.EH. nüshaları Bk: geçmiş 33. Bl. Farabi, Nevamis II. 13 (14-19), 15: 7. Siyaset Medeniyye 55-57. Medini Fadıla 51-53
176 Bk: geçmiş 45. Bl.
177 Bk. Farabi, millet Fadıla, 53 b.
