Doğru sözleri bulmak benim harcım mı? Nasıl ateş
ettiğimi anlatabilirim ama nasıl ağladığımı anlatamam. ○ söylenmeden kalır. Tek bildiğim insanın savaşta korkunç, çözülmesi güç bir şeye dönüştüğü. Nasıl anlayabilirsin onu?
Zafer Günü'nü Doğu Prusya'da karşıladım.
Bir-iki gündür ortalık sütlimandı, kimse ateş etmiyordu, gece yarısı birden bir alarm: "Uçaklar!" Hepimiz fırladık. Birden bir çığlık: "Zafer! Kapitilasyon!" Kapitülasyonu değilse de zaferi anlamıştık: Savaş bitti! Savaş bitti!" Herkes ateş etmeye koyuldu, kimin elinde ne varsa: piyade tüfeği, tabanca... Top ateşi başlattık.. Kimi gözyaşlarını siliyor, kimi dans ediyor: "Hayattayım. Hayattayım!" diye.
Bir başkası yere kapaklanmış, kumu, taşları kucaklıyor.
Sevinçten... Bense duruyorum ve dank ediyor kafama: Savaş bitti ve babam hiçbir zaman eve dönmeyecek. Savaş bitti... Komutan tehdit etti bizi sonunda: "Mermilerin parasını ödeyene kadar terhis edilmeyeceksiniz, ona göre. Ne yaptığınızı sanyorsunuz? Ne çok mermi harcadığınızın farkında mısınız?'" Yeryüzünde bundan böyle hep barış olacağını, bir daha kimsenin savaş istemeyeceğini, tüm mermilerin yok edilmesi gerektiğini zannediyorduk.
Neden lazım olsunlar ki? Nefretten usanmıştık. Ateş etmekten usanmıştık.