Bak, İt mi, Değil mi? İsmin Bile İsyan!
Bu kitap var ya, tam anlamıyla ciddi bir psikolojik roman. Öyle sıradan “karakter gelişimi” falan değil insanın ruhunun en karanlık köşelerine kadar iniyor.
İlk bölümde Ferid’in hikâyesini okuyoruz. Ferid… Ben bu karaktere bayıldım. İsminin bile bir anlamı var. “Ferit” desen modern, sade; “Ferid” olunca bambaşka bir derinlik geliyor doğulu, tasavvufi, daha ağır. Bu isim oyunu bile yazarın ne yapmak istediğini söylüyor: Doğu ile Batı, akıl ile sezgi, bilim ile mistisizm arasında gidip gelen bir adam.
(İçimde hâlâ kalan o küçük not: “Ferit, Ferid, it, id, t, d — t değil, d.” Seslerin, harflerin oyunuyla kurulan küçük çağrışımlar—yazar böyle ince dokunuşları seviyor.)
Ferid kolay çözülecek biri değil. Bazen öyle cümleler kuruyor ki okurken “işte bu” diyorsun. Aynı anda çelişkiler, iradesizlik, kendine sinirlilik… Hepsi o kadar gerçek ki; sanki yakından tanıdığın birinin itiraflarını dinliyorsun. Geçmişindeki zevk felsefesi, Cyrenaïque referansı falan boşuna değil: Bir yanıyla hazcı, bir yanıyla arayışta ne tam teslim ne tam reddetme. Hem kendine hem karşısındaki kadına karşı iki cephede.
Roman ilerledikçe Ferid’in boşluk hissi ağırlaşıyor. Sarhoşluk sadece içki değil onun için; hayata bağlayan bağların gevşemesi, köksüzleşme korkusu. Aile bağları da zayıf; kardeşi bile amaçsız, bu yalnızlık Ferid’i daha da içe çekiyor.
İkinci bölümde 
Matmazel Noraliya'nın Koltuğu , yani Nuriye giriyor devreye. Önce başkalarının anlattıklarıyla tanıyoruz onu, sonra kendi günlükleriyle iç dünyasına iniyoruz. Yavaş yavaş anlıyorsun ki bu kadın sıradan değil neredeyse efsane. Kültürel ve manevi çatışmalar, aile mirası, inanç ve arayışlar… Hepsi o mistik havayı kuruyor.
Yazar tasavvufla felsefeyi iyi harmanlamış; Muhyiddin-i Arabî’den evrensel fikir akımlarına kadar geniş bir arka plan var ama “ders verir” gibi değil metnin içine öyle serpiştirilmiş ki okurken sıkılmıyorsun. Noraliya üzerinden birey-toplum, ideolojiler, çağın yalnızlığı gibi meseleler akıp gidiyor.
Peyami Safa okumayı hep sevmişimdir; onu okurken şaşırırım: sıradan bir gözlemci değil. Duyguları betimleme gücü farklı, cümleleri öyle yerli yerinde ki bazen tek bir sözcük tüm duyguyu çözer. İnsan psikolojisini okumada, saklanmış şeyleri açığa vurmakta usta. Okuduktan sonra peşinden gitmek isteyeceğin, nadir yazarlardan biri bence.
Benim için bu kitap sadece bir hikâye değil; hem insanın iç dünyasına hem de toplumun ruhuna tutulmuş bir ayna. Ferid, okuduktan sonra akılda kalmaya devam eden, kolay kolay unutulmayan bir karakter.
Finalde Samim’i anmadan olmaz… 
Yalnızız ’daki o efsane karakter benim için hep ayrıydı. Ferid’i okurken de nedense sürekli Samim geldi aklıma belki derinlikleri benziyordu, belki de zihnin kuytularına dokunuş halleri. Yalnızız benim için özel bir yer tutar; Samim orada durur. Şimdi Peyami Safa, Ferid’le o galeriyi bir isim daha ekleyerek zenginleştirdi. Unutulmayacak bir karakter öyle kolay silinmeyecek.
Matmazel Noraliya'nın Koltuğu , yani Nuriye giriyor devreye. Önce başkalarının anlattıklarıyla tanıyoruz onu, sonra kendi günlükleriyle iç dünyasına iniyoruz. Yavaş yavaş anlıyorsun ki bu kadın sıradan değil neredeyse efsane. Kültürel ve manevi çatışmalar, aile mirası, inanç ve arayışlar… Hepsi o mistik havayı kuruyor.
Yazar tasavvufla felsefeyi iyi harmanlamış; Muhyiddin-i Arabî’den evrensel fikir akımlarına kadar geniş bir arka plan var ama “ders verir” gibi değil metnin içine öyle serpiştirilmiş ki okurken sıkılmıyorsun. Noraliya üzerinden birey-toplum, ideolojiler, çağın yalnızlığı gibi meseleler akıp gidiyor.
Peyami Safa okumayı hep sevmişimdir; onu okurken şaşırırım: sıradan bir gözlemci değil. Duyguları betimleme gücü farklı, cümleleri öyle yerli yerinde ki bazen tek bir sözcük tüm duyguyu çözer. İnsan psikolojisini okumada, saklanmış şeyleri açığa vurmakta usta. Okuduktan sonra peşinden gitmek isteyeceğin, nadir yazarlardan biri bence.
Benim için bu kitap sadece bir hikâye değil; hem insanın iç dünyasına hem de toplumun ruhuna tutulmuş bir ayna. Ferid, okuduktan sonra akılda kalmaya devam eden, kolay kolay unutulmayan bir karakter.
Finalde Samim’i anmadan olmaz… Yalnızız ’daki o efsane karakter benim için hep ayrıydı. Ferid’i okurken de nedense sürekli Samim geldi aklıma belki derinlikleri benziyordu, belki de zihnin kuytularına dokunuş halleri. Yalnızız benim için özel bir yer tutar; Samim orada durur. Şimdi Peyami Safa, Ferid’le o galeriyi bir isim daha ekleyerek zenginleştirdi. Unutulmayacak bir karakter öyle kolay silinmeyecek.··
14 +1'leme
·7,8bin Gösterim
11 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Peyami Safa’nın Yalnızız kitabı, yazarın külliyatının nirvanası olur beklentim vardı, fakat incelemeniz sayesinde bir acaba mı diye düşündüm. ☺️ Kaleminize sağlık 👏 Kitaplığımda okunmayı bekliyordu bu kitap, ön sıralara almış bulundum. Emeğinize sağlık ✨💫
Bazı kitaplar vardır; öyle derin bir iz bırakır ki, bitirdiğimizde ona yakın başka kitaplar ararız. Ama çoğu zaman, hatta aynı yazarın farklı eserlerinde bile, o aynı duyguya ve o ilk hissin yoğunluğuna ulaşamayız. Bu kitapta ise özellikle ilk bölümünde okuyunca göreceksiniz ki, Yalnızız’ın insanda yarattığı gelgitlere ve o inişli çıkışlı duygulara çok yakın bir yerden temas ediyorsunuz. İşte bu, benim için en güzel yanıydı. Okuma sırası konusunda da, bence elinizden geldiğince öne alın. Yorumunuz için ☺️ 🙏.
Yalnızız’ın insanda yarattığı gelgitlere ve o inişli çıkışlı duygulara çok yakın bir yerden temas ediyorsunuz. İşte bu, benim için en güzel yanıydı. Okuma sırası konusunda da, bence elinizden geldiğince öne alın. Yorumunuz için ☺️ 🙏.
Öncelikle kaleminize yüreğinize elinize sağlık çok kıymetli bir inceleme olmuş herzaman ki gibi . Sizden Ferid'i okumaya başladığımda aklım direk Yalnızız kitabının karakteri olan Samim'e gitti .O'nu okuyormuşum hissi uyandı bende :) İncelemenin sonunda Yalnızız kitabına veeeee Samime değinmişsiniz ve ben o satırları okurken acayip heyecanlandım gözlerim istemsizce buğulandı 🥹 Bu incelemenizde çok başka bir samimiyet hissettim sanırım Samim ince çizgimiz :)
En yakın zamanda bu değerli eseri okuyacağım yine herzamanki gibi katkılarınızdan dolayı size çok teşekkür ederim sağolun 🙏 Kaleminiz hiç susmasın 💐
Ne güzel hisler bunlar 🥹🌿 Samim ile Ferid arasındaki o ince bağı incelemede hissetmiş olmanız, kitabı okurken çok daha belirgin olabileceğini düşünebilirsiniz. Sanırım dediğiniz gibi, bu bizim ortak çizgimiz 💫 En kısa zamanda okuyup sizin gözünüzden de duymayı çok isterim. Güzel sözleriniz ve desteğiniz için yürekten teşekkür ederim 🙏📚. Kalemimizin yolu hep açık olsun 👍😉
Önceden bu kadar olmuyordu ama bu dönem takipçilerle aynı kitapları döndürüp döndürüp okuyormuşuz gibi geliyor.:) Bu ay aldım kitabı. Nasipse sıra ona gelecek, çok da inceleyerek aldığım bir kitap değildi. Bir takipçimin favori kitabı olması yetti.Çünkü onda ne gördüklerini merak ediyorum. Zaten Yalnızız 'ı yazmış bir adam ne kadar kötü yazabilir diyerekten hemen aldım. Emeğinize sağlık, güzel bir inceleme olmuş😊🍀
Çok teşekkür ederim😊🙏. Benim de uzun zamandır listemdeydi ama Peyami Safa’ya bir türlü sıra gelmiyordu. Son zamanlarda kitabın alıntılarına sık sık denk gelince dedim ki, “Tamam, artık okuma zamanı geldi.” Siz de aynı şeyi fark etmişsiniz belli ki.😄
Yalnızız zaten bambaşka bir seviyede, bu kitapta da o tat, o derinlik fazlasıyla var. Okuyunca bakalım sizin gözünüzden nasıl görünecek.🤔
Peki bir tavsiye isteyeceğim arkadaşlar; elimde matmazel noraliya'nın koltuğu kitabı var ama önce yalnızız'ı okumak istiyordum, orada ancak kütüphaneden alabilirim. Ne yapsam birde Yalnızız kitabındaki Karakterin bu kitapta da geçtiğinden söz edince acaba ilk yalnızız'ı okumak mecburiyetinde miyim diye düşündüm?
Bu kitabı bağımsız olarak okuyabilirsiniz. Ama Yalnızız çok iyi olduğu için okumalısınız😉
📚 Bence listede fazla bekletmeyin, okuduğunuzda üzerine uzun uzun konuşacağınız çok şey çıkacak. 😌
Reklam
Çok güzel bir cümleyle başlamışsınız kutlarım, Peyami Safa gerçekten harika bir karakter psikanalizci. Ve kendisini okumayı ben de çok seviyorum, insanın kusurlarını bu kadar güzel yüzüne vuran bir yazar olamaz. Yalnızız ise gerçekten başyapıt sayılabilecek eserlerden biri, benim en sevdiğim hâlâ o olarak kalacak. İnceleme için teşekkür ederim kendi adıma.😊🙏🏼
Yalnızız ise gerçekten başyapıt sayılabilecek eserlerden biri, benim en sevdiğim hâlâ o olarak kalacak. İnceleme için teşekkür ederim kendi adıma.😊🙏🏼
Demet Çok teşekkür ediyorum, gerçekten 🙏😊 İyi akşamlar ve keyifli okumalar dilerim! 📚✨
Peyami Safa, en sevdiğim yazar. Hatta arka profil fotoğrafımda bile ona ait bir söz var. Onu çok seviyorum. Ne yazık ki değeri yeterince bilinmeyen, hatta bilinemeyen bir yazar. Herkesin ortak bir kanısı vardır: “Rus olsaydı, bu kitapları dünya klasikleri arasında yer alırdı.” Buna kesinlikle katılıyorum. Dostoyevski neyse, Peyami Safa da odur. Bazıları “Fyodor Peyami Safa” gibi ifadeler kullanıyor; hayır, kesinlikle öyle değil. O, birebir aynı klasmanda yer alan bir yazar.
Siz de her zamanki gibi çok güzel bir inceleme yazmışsınız; kaleminize, emeğinize ve yüreğinize sağlık. Üstelik Yalnızız’a da atıfta bulunmuşsunuz. Gerçekten çok iyi bir kitaptı. Oradaki Samim karakteriyle Ferid benzerliği, ilk okuduğumda bana da hissettirmişti. Bu noktada hikâyeden çok, Peyami Safa’nın kalemine ve yarattığı karakterlere teşekkür etmek gerek.
Ne güzel ifade etmişsiniz, altına imzamı atarım 😊🌿 Ben de Peyami Safa’nın değerinin yeterince bilinmediğini düşünenlerdenim. Onun o derinlikli dili, insanın ruhunun en kuytu yerlerine dokunma becerisi gerçekten eşsiz. Samim ile Ferid arasındaki benzerlik de dediğiniz gibi tesadüf değil; aynı ustanın kaleminden çıkan, farklı ama aynı ruhu taşıyan iki karakter. Yorumunuz ve güzel sözleriniz için yürekten teşekkür ederim. 📚✨