Kılıç, Şiir ve DevletTarih
Tufan Gündüz’ün kaleminden, Şah babamız Şah İsmail Hatâî’yi; Safevîleri ve Kızılbaş Türkmenlerini tarihî derinliğiyle ele alan kapsamlı bir kitap okudum. Okudukça içimi burkan bir “keşke” duygusu yakamı bırakmadı: Keşke yüzyıllar önce Türkler ve Türkmenler el ele verebilseydi; Sünnî-Şiî ayrımı bu kadar derinleşmeseydi, kardeş kanı dökülmeseydi.
Çaldıran Savaşı’nı her okuduğumda bu düşünceye yeniden dönüyorum. Bana kalırsa bu savaş, taraflarından bağımsız olarak, bütün Türk dünyasının yenilgisi olmuştur. Sonrasında yükselenler de olmuştur elbet, fakat düşenler çok daha fazladır. Keşke hiç yaşanmasaydı; keşke Türk kanı Türk eliyle toprağa akmasaydı.
Şah İsmail Hatâî’nin divanını Türkçe kaleme almış olması, şiirlerinin neredeyse tamamını Türkçe yazması ve ordusunun Kızılbaş Türkmenlerinden oluşması ortadayken, onun Türk kimliğinin hâlâ tartışma konusu yapılması düşündürücüdür. Büyük Azerbaycan şairi Nizâmî Gencevî, ömrü boyunca Gence’de yaşamış; eserlerini Türk sultanlarına sunmuş, aynı zamanda eserlerinde Azerbaycan folklorunun bariz izleri olmasına rağmen, Türk edebiyatının Fars dilli koluna dâhil edilmesi bu kadar zor mu diye düşünürken, Şah İsmail neredeyse tüm şiirlerini Türkçe yazmış, anasının babasının kimliği belli ve Hatâî’nin Türk kimliği neden bu kadar ısrarla zan altında bırakılır, insan düşünmeden edemiyor. Şiirleriyle Türkçeyi bir inanç ve iktidar dili hâline getiren Şah İsmail’in hâlâ tartışmalı görülmesi tarihsel bir çelişki olarak durmaktadır. Tufan Gündüz, bütün bu çelişkilere rağmen, olması gerekeni yaparak Şah İsmail’in gerçek ve tarihsel kimliğini okurun önüne berrak bir şekilde koymuştur.
Tufan Gündüz, Şah İsmail’in karizmatik liderliğini, inanç dünyasını ve devlet kurucu kimliğini akademik bir ciddiyetle ele alırken, okuru yormayan, akıcı bir anlatı kurmayı da başarıyor. Efsane ile gerçeği birbirine karıştırmadan, fakat dönemin ruhunu da göz ardı etmeden çizilen bu portre, Şah İsmail’i anlamak isteyen herkes için kıymetli bir bakış açısı sunuyor.
··
131 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
