Cengiz Aytmatov'un tüm eserleri zaten hayatın içinden yaşanmışlıklarla dolu ve daha ilk sayfasında sizi hikayetinin içine cekebiliyor, bir atın hikayesinin anlatıldığı romanı bu kadar güzel de ancak o Aytmatov anlatabilirdi.
Cengiz Aytmatov, Elveda Gülsarı adlı bu ölümsüz klasik romanında, Kırgız bozkırlarında yaşayan yaşlı bir köylü olan Tanabay ile onun emektar, sadık ve asil atı Gülsarı’nın iç içe geçmiş yazgısını ve birlikte ihtiyarlaşışını konu alır. Yazar; Gülsarı'nın doğumundan ölümüne kadarki yaşam öyküsü üzerinden Sovyet rejiminin ilk yıllarındaki kolektifleşme sancılarını, bürokrasinin acımasız çarklarını, idealist bir adamın uğradığı hayal kırıklıklarını ve bozulan toplumsal değerleri, insan ile doğa arasındaki sarsılmaz bağla harmanlayan epik ve hüzünlü bir dille işler.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Cengiz Aytmatov; Türk edebiyat dünyasının en önemli yazarlarından biridir. Eserlerinde ülkesi olan Kırgızistan’ın yerel motiflerini sıkça kullanır. Elveda Gülsarı romanında da yine kendi ülkesinden bir hikaye anlatır. 1963 yılında yazılan romanda; Kırgızistan’ın o dönemde SSCB yönetimi altında olduğunu, sosyalist bir yönetimle şekli ile yönetildiğini bilmekte fayda var.
Gülsarı, hem görünüşü hem de binicisini sarsmayan koşu tekniği ile diğer atlar arasından ön plana çıkan bir attır. Sahibi Tanabay ile birlikte ikisi de yaşlanmıştır. Birlikte girdiği bir yolculukla başlayan hikaye Tanabay’ın geçmişe dönük hikayeleri ile devam eder. Tanabay’ın sosyalizme, partiye ve kolhoz sistemine bağlılığı hikayenin ön planda olan konusudur. Bir insan ile bir at arasındaki dostluk ve bağlılık üzerinden ilerleyen hikâye, satır aralarına ustalıkla yerleştirilen sistem eleştirisiyle derinleşir.
Aytmatov, Türk dünyasının en önemli yazarlarından biri olsa da eserlerinde anlattığı coğrafya ve dönemin siyasi koşulları günümüz okuruna biraz uzak gelebilir. Bu nedenle kitabı daha iyi kavrayabilmek için sosyalizm ve kolhoz sistemi hakkında temel düzeyde bilgi sahibi olmak faydalıdır. Aksi hâlde roman, yalnızca yaşlı bir at ile sahibinin hayat hikâyesi gibi okunabilir.
Daha önce Cengiz Aytmatov okuduysanız bu kitabını da gönül rahatlığıyla tavsiye ederim. Eğer Aytmatov ile ilk kez tanışacaksanız ise Beyaz Gemi veya Toprak Ana ile başlamanın daha uygun olacağını düşünüyorum.
Kaldı Ki, Burası Dünya, Burada Her Şey Yarım Kalır·208 syf.·
9/10
2026 51. kitabı
Öyle bir kitap okudum ki, çok duygulandım ve heyecanlandım. Çünkü binlerce kitap okumuş birisi olarak benim için en özel isim Cengiz Aytmatov’dur. O, 10 Haziran 2008'de vefat etti. O süreçte Türkiye Türkçesine çevrilmiş pek çok eseri vardı. Ancak vefatından sonra da bazı eserleri Türkiye Türkçesine çevrildi ve her seferinde ben büyük bir heyecan duydum. 2017'de Baydamtal Irmağı'nda Türkiye Türkçesine çevrilmişti. Ardından 2023’te Bulgar Kızı-Talas’ın Kıyısında gibi eserleri yine Türkiye Türkçesine çevrildi. Biz bitti zannediyorduk fakat bitmemiş. İki eseri daha Türkiye Türkçesine çevrilmiş durumda: Altın ve Kar ile Toprak ve Flüt…
Bu iki eserin ortak bir özelliği daha var. İkisi de yarım kalmış. Rahmetli Aytmatov bu eserleri yazmaya başlamış ancak yarıda kalmış.
Altın ve Kar ile başlayayım. Bu, Rusların povest dedikleri, bir uzun hikaye gibi görünüyor. Altın ve Kar'ın adını ben ilk defa duymadım; ta 1998 yılında duymuştum. O zaman Cengiz Aytmatov okumaya başladığım ilk dönemlerdi. Bir dergide röportajı yayınlanmıştı. Aralık 1998'di. Zaten doğumunun 70. yılıydı. Bu sebeple Türkiye Cumhuriyeti onu onore etmişti. Ankara'da misafir etmişlerdi. Orada Aytmatov etkinlikleri düzenlenmişti. O süreçte bir röportajdı ve bir müjdeden bahsediyordu. Üzerinde çalıştığı bir eserden söz ediyordu. İsmi Altın ve Kar'dı. Fakat yarıda kalmış. Sonrasında hiçbir ses çıkmadı tabii. O röportajdan on sene sonra aramızdan ayrıldı.
Şimdi Altın ve Kar'dan söz edeceğim ama önce yayıneviyle ilgili bir şey söyleyeyim. Eser hiçbir şekilde duyurulmamış. Halbuki çok önemli bir çalışma; benim bile tesadüfen haberim oldu. Bir de ön söz yazdırılmış. Lakin ön sözü yazan kişinin Aytmatov yetkinliği olduğunu pek zannetmiyorum. Ayrıca keşke bunu son söz olarak yazsaymış. Her ne kadar uyarsa da, ipucu
Genellikle yazarlar; insanlarin karakterinden ve yaşanan olay örgüsüyle romanını şekillendirir ancak Cengiz Aytmatov buna nazaran ;öykünün konusunu; atdan,atın güzelliğinden,baş karakteri olan :Tanabay ve atı Gülsarı arasındaki dostluğundan yol arkadaşlığın bahsetmiştir. Aralarındaki muhabbet olayı şekillenirmiştir.
Atın sıradan bir varlık olmasından çok bizlere daha güzel bakmamızı sağlamış,at sevgisini aşılamak istemiştir.kitap gayet güzel ve akıcıydı.okumanizi tavsiye ederim,iyi okumalar:)
Cengiz Aytmatov - Elveda GülsarıEdebiyat & Roman
Cengiz Aytmatov'un bugüne kadar okuduğum üçüncü kitabı ve bana doğa -insan bütünlüğü , gelenek ve nostaljiyi birebir yansıttı.
Baş yapıtlarından biri olan Elveda Gülsarı Sovyetler Birliği döneminde Kırgızistan'da yaşayan Tanabay adında bir yaşlı adam ve çok sevdiği, doğayla bütünleşmiş atı Gülsarı ile hikayesini anlatıyor. İlk okumaya başlarken biraz karışık geliyor ama sonra hikâyeyi çözmekle beraber konuya bağımlı kalmıştım.
Aslında Gülsarı sadece bir hayvan değil, aynı zamanda kitabın asıl baş karakteri . Sahibi onu başkalarına bırakmaya çalınca da devamlı pes etmeyen ve mücadele eden biri oldu. Bu anlamda Hüznü de okura yansıtıyor. İnsan ve doğa bütünlüğünü oluşturur hikaye. Gülsarı'nın doğumundan ölümüne kadar yaşadığı zorlukları konu etmektedir ve bazı yerlerde de geçmişe olan özlemi anlatır. Çünkü Gülsarı Tanabay 'a bağlı ve ilk doğduğunda hep o vardı onun yanında , ilgisine alışıp ona duygusal bağ kurar. Ve at yarışlarına dahil eder bu yarışlarda Gülsarı hep galip gelir.
Ama hikayenin sonu çok hüzünlü ben okurken çok etkilenmiştim. Gülsarı yolda artık yürüyemez duruma gelir ve Tanabay'a veda eder.
Kitap puanım 10/10