Halil Uludağ
@haliluludag
Şu anda okuduğu kitap
Fakat azizim, Paşa'nın bu kati azim ve iradesi, yeni fikirlere yeni insanlara ihtiyaç göstermektedir. Artık İttihatçılığı filan bırakmalı, bila istisna her değerli adamı kullanmalıdır. Gazi'nin fikirleri o kadar asrîdir ki, bugün iş başında bulunanlardan ekserisi bunları tatbik etmekten değil, anlamaktan bile acizdir. Allah bu memleketin başına böyle bir adam ihsan etmiş. Eğer o yalnız bırakılıp azim ve dehasından istifade edilmezse günahtır. Paşa, mart başında Ankara'ya gidecek. Ben de o zaman gelirim.
Reklam
Kemalizm, aslında büyük ve esaslı bir din reformudur. Tanrı, bir peygambere verdiği şeriatı, ikinci bir peygamberde değiştirmekle, hatta Kur'an'ın bir ayetindeki emrini başka bir ayette kaldırmakla hükümlerin toplum evrimini izlemesi gerektiğini göstermiştir. Fıkıhta buna nesih diyoruz.(Nesih (Arapça: نسخ), tefsirde şer'i bir hükmün yerine yeni bir hüküm getirilmek suretiyle kaldırılması olarak tanımlanan bir teoridir.)
Muhammed, son peygamber olduğuna göre, O'ndan sonra nesih hakkı insan aklına kalmıştır. Onun için İslam bilginleri, "zamanla hükümlerin değişeceği" içtihadında bulunmuşlardır. Mustafa Kemal'in yaptığı işte bu nesih hakkını kullanmaktı.
İslamda bütün şer'i meseleler iki büyük bölüme ayrılmıştır: Birinci bölüm, ahireti ilgilendirir ki, ibadetlerdir: Oruç, namaz, hac, zekât! İkinci bölüm, dünyayı ilgilendirir ki bunlar da nikâh ve aileye ait hükümlerle muamelåt denen mal, borç, dava ilişkileri ve ukubat denen ceza hükümleridir. Kemalizm, ibadetler dışındaki bütün ayet hükümlerini kaldırmıştır.
Kaldı ki insan aklı, nesih hakkını farzlar üzerine de götürebilir; Zekât, kazanış ve gelir vergilerinin bulunmadığı bir devrin mirasıdır. Hac, Kåbeden faydalanan Mekkelilerin Müslümanlığını sağlamak için konmuştur ve bu döviz çağında Hicaz dışındaki hiçbir yabancı Müslüman halkı buna zorlanamaz.
Namaz şekli de iskemle olmayan entarili bir halkın yaşayışına uygundur. Pantolon, etek ve hele başkasının ayağı değen yere yüz değdirmeyi yasak eden hijyen devrinde yürüyemez. Cenaze namazını neden ayakta kılıyoruz? Camiin dışında olduğu için! Bugünkü hijyen anlayışına göre camiin içi ile dışı arasında fark yoktur.
II. Göktürk Devleti’nin üç temel yazıtı Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk adına dikilmiştir. Devletin kurucusu İlteriş (Kutluk) Kağan, 682–692 yılları arasında 10 yıl kağanlık yapmış, onun ölümünden sonra amcası Kapgan Kağan 692–716 arasında 24 yıl boyunca devleti yönetmiş ve sınırları askerî olarak en geniş hâline getirmiştir. Bilge Kağan, 716 yılında tahta çıkmış ve 734 yılına kadar 18 yıl kağanlık yapmıştır. Kardeşi Kültigin, hiçbir zaman kağan olmamış; 716–731 yılları arasında başkomutan olarak ordunun fiilî lideri olmuştur. Tonyukuk ise kağan değildir; 682–724 yılları arasında İlteriş, Kapgan ve Bilge Kağan olmak üzere üç kağanın da başdanışmanı ve stratejisti olarak görev yapmıştır.
Bilge Kağan ve Kültigin yazıtları Moğolistan’daki Orhun (Orkhon) Nehri Vadisi’nde, Tonyukuk Yazıtı ise Tola (Tuul) Irmağı çevresinde bulunmaktadır. Tola Irmağı ile Orhun Vadisi arasındaki mesafe yaklaşık 80 km’dir. Bu nedenle yazıtların tümüne genel olarak “Orhun Yazıtları” denir; “Orhun” bir kişi adı değil, bulundukları coğrafyanın adıdır.
Bilge Kağan Yazıtı devlet yönetimi, töre, halk–iktidar ilişkisi ve bağımsızlık üzerine öğütler içerir.
Kültigin Yazıtı askerî başarıları ve kahramanlıkları anlatır.
Tonyukuk Yazıtı ise doğrudan strateji, savaş planları ve devletin nasıl ayakta tutulduğu üzerine kuruludur.
Bilge Kağan’ın 734’te ölümünden sonra devlet hızla zayıflamış, II. Göktürk Devleti 744 yılında yıkılmıştır. Yazıtlar, Türk tarihinin ilk yazılı devlet belgeleri olarak kabul edilir.
Türk Tarihi – Çok Kısa Devletler Kronolojisi
Asya Hun Devleti: MÖ 220 – MS 216
Avrupa Hun Devleti: 375 – 469
Avar Kağanlığı: 558 – 805
Bulgar Devleti: 630 – 681
I. Göktürk Devleti: 552 – 581
II. Göktürk Devleti: 682 – 744
Uygur Kağanlığı: 744 – 840
Karahanlılar: 840 – 1212 İslamiyet’i kabul eden
8/10
25 saatte okudu
·2025 46. kitabı
Reklam