Şimdi düşünün, Talha Uğurluel’le aynı masada oturmuşuz, çayımızı yudumluyoruz. O başlıyor anlatmaya: “Bak, Hz. İbrahim’in doğum yeri Basra Ur değil, Harran olabilir. Çünkü son kazılar bunu gösteriyor.” Sen de dinlerken kafanda taşlar, mağaralar, eski şehirler canlanıyor. Tarih kitabı değil, resmen muhabbet. En çok hoşuma giden tarafı şu: akademik bir dil yok, kasıntı yok. “Bak şu taş, binlerce yıl önce şunu görmüş olabilir” diye anlatıyor. Sen de ister istemez kafanda canlandırıyorsun. Harran’ın mağara mezarlarını, Nemrut’un gölgesini, Urfa’nın taşlarını… Hepsi birer sohbet konusu gibi.
Bir de kitabın samimiyeti şu noktada ortaya çıkıyor: Hz. İbrahim’in “Ben batıp kaybolanları sevmem” sözünü alıp bugüne getiriyor. Yani sadece tarih değil, aynı zamanda bir hayat dersi. Okurken “vay be, bu söz hâlâ geçerli” diyorsun. Sonuçta Kur’an’ın Anlattığı Tarih 2 benim için bir ders kitabı değil, bir yol arkadaşı oldu. Hem bilgi veriyor hem de sohbet ediyor. Sanki kahvede oturmuşuz, çayımızı yudumlarken “Urfa’da şu kazı yapılmış, Harran yeniden konuşmaya başlamış” diye anlatıyor. Samimiyetle tavsiye ediyorum.
Abum Rabum üzerine…
İskender pala, tarihi bilgileri harmanlayarak Hz İbrahim’i 3 ilahi dinde nasıl anlaşıldığına dair polisiye tarzında kurgulayarak akıcı bir şekilde romanını bizlere sunmuş. Özellikle ilk başta Hz İbrahim nasıl bu kadar önemli olabilir derken yazar ilerleyen bölümlerde perdeleri aralayarak temelinde medeniyet çatışması ve doğu-batı üstünlüğüne vurgulama yaptığını gördük. Beni en çok etkileyen kısım ise Hz İbrahim’in oğlunu kurban etmesinde yahudi ve hristiyanların hür bir kadın olan Sare’den olan İshakı kabul ederken Müslümanların Hacer’den olma İsmaili kabul etmesi ve diğer iki dinin soy üzerinden köleler ancak hürlere hizmet eder bakış açısını günümüze kadar kültürel, sosyal, bilimsel her alanda hissettirmeye çalışmasını fark ettiğimde oldu. Yazar bunu okuyucuya net bir şekilde ifade ederek aydınlatma yaşattığını düşünüyorum. Bu romanı okuduktan sonra güncel dünyaya farklı perspektifle bakmayı öğreniyorsunuz diyebilirim…
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Harran meraklısına
Kitap, tarih ve inanç dünyasının kesişim noktalarına ilgi duyanlar için kapsamlı bir başucu kaynağı niteliğindedir. Özellikle Hz. İbrahim dönemine ve Şanlıurfa-Harran bölgesine odaklanan bir çalışma. İlgililerin okumasını tavsiye ederim.
İskender Pala tarafından kaleme alınan Abum Rabum,
Hz. İbrahim’in hayatı ve mirası etrafında şekillenen, polisiye ve casusluk unsurlarıyla harmanlanmış tarihi bir roman.
Kitabın Özeti
Tokyo’da bir üniversitede çalışan Japon Sümerolog Keiko’nun gizemli bir cinayete kurban gitmesiyle başlar. Keiko’nun üzerinde bulunan ve şifreli mesajlar içeren bir tablet, uluslararası istihbarat servislerini (CIA, Mossad, MİT) örgütleri harekete geçirir.
Olayların merkezinde, bir dinler tarihi asistanı ve Sümerolog olan Selim ile emniyet istihbaratından Alperen yer alır. Hikaye, İstanbul'dan Şanlıurfa'ya, Harran'dan Kudüs'e ve Mısır'a kadar uzanan geniş bir coğrafyada geçer. Hz. İbrahim’e ait olduğu düşünülen ve dünya dinlerini birleştirebilecek ya da kaosa sürükleyebilecek "Abum Rabum" (Yüce Baba) gizemini çözmeye çalışırken kendilerini büyük bir küresel güç savaşının içinde bulurlar.
Hz. İbrahim'in Musevilik, Hristiyanlık ve İslamiyet için ortak bir ata olması gerçeğinden yola çıkarak, dinlerin kökenini ve bu ortak mirasın günümüz siyaseti üzerindeki etkisini sorgular.
İskender Pala, klasik polisiye kurgusunu akademik bilgiler ve dini kıssalarla ustalıkla birleştirmiştir. Kitapta yer alan Sümer tabletleri, arkeolojik buluntular ve ezoterik bilgiler okuyucuya bir yandan macera sunarken diğer yandan bilgi aktarır.
Kitap, Ortadoğu üzerindeki güç oyunlarını, "vaat edilmiş topraklar" idealini ve küresel örgütlerin dinleri nasıl birer kontrol aracı olarak kullanmak istediğini eleştirel bir dille ele alır.
Kitaptan Alıntılar
"İbrahim'in alevleri arasından sonsuzluğa açılan bir dehliz gibi..."
"Kulluk tek İlah'adır, O'na karşı gelme!"
"Peygamberler çağını artık kapatmalıyız; aksi takdirde gelecek kuşaklar bizimle aynı insanlar olmayacak..."
"İman ve hidayet yalnızca Allah'ın
İbn-i Cübeyr 1183 senesinde Endülüs'ten hac yolculuğuna çıkmış ve 1185 de dönene kadar kuzey Afrika'dan başlayarak o dönem Ortadoğu ve Müslüman Dünyasının en önemli şehirlerini birer birer ziyaret etmiştir ve bunları bu eserinde oldukça akıcı ve detaylı bir şekilde anlatmştır. Eserde, İskenderiye, Kahire, Mekke, Medine, Bağdat, Musul, Halep, Nusaybin, Harran, Şam, Akka, Messina, Palermo ve daha bir çok o dönem için önemli ve büyük sayılacak şehire dair detaylı coğrafik ve mimari bilgilere yer vermiş, özellikle de Müslüman şehirlerindeki önemli yapıları tek tek anlatmıştır.
Eserde şehirler mimari yapı bakımından oldukça detaylı anlatılırken, Cübeyr neredeyse bir sene kaldığı Mekke deki hac ve diğer Müslüman ritüellerine dair oldukça önemli bilgilere yer vermiştir.
Ayrıca önemin önemli liderlerine dair de duyumlarını ve izlenimlerini anlatımış, özellikle Selahattin Eyyubi'ye dair son derece olumlu, onu ve adaletini öven satırlar kaleme almıştır.
Eserde anlatılanlara bakılırsa, Selahattin Eyyubi Kudüs fethi arefesindedir ve hazırlıklar yapılmakta, her iki taraftan da çeşitli seferler düzenlenmektedir. Ancak Cübeyr aralarında sık sık savaşların, muhasaraların, alınıp kaybedilen kalelerin olmasına rağmen, Müslüman ve Hristiyan toplulukların arkalarındaki ticari ve ahbaplık ilişkilerine devam ettiklerini özellikle vurgulamıştır.
Benim beklentimi karşılamayan tek yönü, gezdiği şehirlerdeki demografik yapıya, yaşam, giyim kuşam, yeme içme alışkanlıları gibi konulara pek de değinmemiş olmasıdır.
Eser abartıya kaçmayan, çoğunlukla gözleme dayalı ve sade anlatım biçiminde ele alınmştır ve 12. Yüzyıl Müslüman Dünyasına dair en önemli birinci el kaynaklardandır. Ortaçağ tarihi severlere özellikle tavsiye ederim.
Dinler tarihi öğrencisinin izleyeceği yol hakkında bilgi sahibi olacağı üç kısımdan müteşekkil harika bir eser.
İlk bölüm kıymetli hocamızın ilgili araştırmaları olan; Kur'an'a Göre hz.Meryem, Efes ve Meryem Ana evi, hz.İbrahim Harran'da Yaşadı mı?, İslam'da Akıl-İman İlişkisi: hz.İbrahim Örneği, Bhagavat Gita'da Tanrı Anlayışı ve Bahar Bayramı Geleneneği ve Nevruz alt başlıklarından oluşmaktadır.
İkinci bölümde ise hocanın yaptığı önemli makale çevirileri okuyucuyu karşılamaktadır. Bu makaleler Dinler Tarihi öğrencisine bir nevi rehberlik yapan eserlerdir. Alanın mühim isimleri ve alana bakışları, araştırmacı öğrenci için izlemesi gereken yolun hatlarını ortaya çıkarır. Alt başlıkları: Bir Bilim Dalı Olarak Dinler Tarihi / Mircae Eliade, Din ve Beşeri Tecrübe / Ninian Smart, Karşılaştırmalı Din: Nereye ve Niçin? / W.Cantwell Smith.
Üçüncü bölüm de hocanın ilgi alanlarından biri olan Hint kültürü üzerine yazılmış makale çevirilerinden meydana getirilmiştir. Alt başlıkları: Hint Kültüründeki Temel Görüşler / Franklin Edgerton, Hint Düşüncesine Genel Bir Bakış / S.Radhakrisnan, Misyoner Bir Din Olarak Klasik Hinduizm / Arvind Sharma, İnsan Kaderi: Karma ve Tenasüh / John H. Hick.
