Rus tarihinin, Rus sanat ve edebiyatının izah edebileceği bu kompleks, Batı alemi için daima, anlaşılmayan bir sır olarak kaldı... Ama anlaşılması gereken bir sır.
Görünüşe göre Lenin, bu grupların başındaydı. Fakat gerçekte belki de ortasında duruyordu. Hem dünya görmüş bir aydın hem uzlaşmaz bir ihtilalci, hem bir teşkilat ve devlet adamı. Aynı zamanda biraz Tatar asıllı olsa bile bir Rus'tu...
Burjuvazi, dedi, tarihinde iki defa silahlanır. Birincisi doğarken, Fransız İhtilali onun birinci silahlanmasıydı. Şimdi de faşizm, onun ikinci ve son silahlanmasıdır. Almanya, belki de faşizme gebedir.