insanı cemiyet yaratır. hangi cemiyet? insan cemiyetle tam bir uyum halinde olduğu zaman tarihi yoktur; doğar, yaşar, ölür. tarihi yaratan, fertle kalabalık arasındaki anlaşmazlık...fert cemiyetle kaynaştığı zaman tarihi yoktur...
bu bir düşünüştü; bir inanıştı, yalnız kendisinin işi değildi, aynı düşünce ile aynı inanç birçok insanın malıydı ve bir düşüncenin, bir inanışın yenilmesi, bir kişinin öldürülmesi ile olacak şey değildi. tam tersine öldürülen, kalanlara bir başka güç olurdu. ama öncüsü korkup kaçan bir inanışı artık hiçbir kuvvet kurtaramazdı.