Hezna
@hezna
çizgi roman ve sanat tarihi okuyucusu
17 okur puanı
Mart 2023 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
Aşk Estetiği’ne Eleştirel bir Bakış
Divan şiiri ya da islam sanatları hakkında bazı görüşler o kadar çok tekrar edilmişlerdir ki, bunları mutlak doğru olarak kabul etme ya da eleştirmeme gibi hatalara düşebiliriz. Beşir Ayvazoğlu’nun bu eserinde bunun gibi bazı oryantalist ya da belli ideolojiler çerçevesinde şekillenmiş ön kabullere rastladım.
Bunlardan ilki tasvir yasağının İslam sanatlarını soyutlaşmaya itmesi ön kabulüdür. İslam sanatı, geçişi şekillerinden kurtulma ve hilkati taklit ederek şirke düşmekten korkma gibi nedenlerden hat, tezhip, geometrik desen gibi en az tasvir içeren soyut sanatlara yönelmiştir. Oysa başka bir açıdan bakarsak Irvin Cemil Schick, bunun oldukça Avrupa merkezci bir varsayım olduğunu, aslında belki İslam sanatının tasvire ihtiyaç bile duymadığını söyler. Bu varsayımı kabul ederek sanatın ilerlemesi gereken yönün Rönesans ya da Avrupa sanatı gibi resim ya da heykelin hyper realist formu olduğunu kabul ediyoruz. Oysa böyle bir ihtiyaç, yönelim İslam dünyasındaki sanatçılarda belki mevcut bile değil. Üstelik tasvirin yokluğundan hat, tezhip gibi soyut sanatlar çıkmıştır varsayımı minyatür gibi tasvire dayalı sanatları da yok sayıyor. Oysa İslam dünyasında, çeşitli coğrafyalarda tasvirin oldukça yaygın kullanımı da söz konusu.
Bunun dışında Ayvazoğlu, Divan şiirinin şiir öznesi hakkında da oryantalist ya da cumhuriyet dönemi sonrası divan şiirinin anlam dünyasını sınırlı olarak tanımlayan narrative’i takip eden bir yaklaşım benimsemiş. Ayvazoğlu’na göre “divan şairi, herkesin malı olan ve neredeyse bütün imkanlarını daha önceki şairlerin kullandığı sınırlı bir malzeme ile baş başadır” ve bununla bağlı olarak da “bu kelimelerle istese de can sıkıntılarını, şahsi ihtiraslarını, ihtisaslarını söyletemeyen şairin şahsiyeti, eserinde, bir mimarın şahsiyeti ne kadar yer alıyorsa
Reklam
Cinder başarılı bir peri masalı yeniden anlatısı mı?
Cinder, size Cinderella peri masalının - ki en sevdiğim masaldır- bilim kurgu çerçevesinde bir yeniden anlatısı olmayı vadediyor. Ama maalesef edebi dili, karakter tasarımı ve diyalog yazımında sınıfta kalıyor. Sadece baş karakter Cinder'ın karakter gelişimi belli olsaydı çok daha yüksek bir puan verebilirdim. Maalesef kitap çok ana storytelling kurallarını çiğneyerek kendini başarısızlığa sürüklemiş. Her ne kadar ilgi çekici bir tema olsa bile Cinder oldukça sıkıcı ve düz bir karakter. Hiçbir karakter gelişimi yok, duygularını ifade edemiyor, etse bile çok az ediyor. Kitabı yarılamışken bile Cinder'ın başına ne geleceği asla umurunuzda olmuyor. Kardeşi ölürken "Keşke yapabileceğim bir şey..." "Çok üzgünüm" diyor. Böyle bi diyalog yazımı, üstelik en umursamamız gereken baş karakter için, mümkün olabilir mi? Hadi çeviriden diyeceğim değil. Bir ilk gençlik kitabı olsa da decent bir edebi dil bekliyorum ama bu kitapta mevcut değil maalesef.
Are you Serbian, Crotarian or Muslim?Çizgi Roman
The Dormant Beast bir "hatırlama" hikayesi. Bunu destekler bir biçimde roman, yayınlandığı hangi dilde olursa olsun "I remember" ifadesi ile başlıyor. Androidler ve robotlarla üç semavi dinin karışımı olan bir dinin dikte edildiği bir distopik dünyadayız. Baş kahramanımız Nike, Bosna Savaşı sırasında doğduğu anı hatırlıyor. Tavanı olmayan bir hastanede doğan üç çocuğun öyküsünü okuyoruz: Leyla, Amir ve Nike. Üçünün ortak noktası, herkesin belli bir kalıba sokulmaya çalışıldığı bu distopik evrende özgürleşmeye ve etiketlerden kaçmaya çalışmaları.
Çizgi romanın çizer ve yazarı Enki Bilal, Boşnak bir Müslüman baba ve Çek bir annenin çocuğu. Ama o kendini aynı zamanda Boşnak, Sırp, Hırvat ve Çek olarak tanımlıyor. Nikopol'de de olduğu gibi kitap boyunca insanların ayrıştırıcı ırk ve din anlayışına eleştiriler getirdiğini görüyoruz. Asla cevaplanmayan "Are you Serbian, Crotarian or Muslim?" sorusuyla bu ayrımların saçmalığını yüzümüze vuruyor.
Maus, Holokost hakkında yazılmış kitaplar arasında öne çıkan bir çizgi roman. Kitap yazarın babasının bir biyografisi şeklinde ilerliyor, yazar aynı zamanda anlatıcı olarak karşımıza çıkıyor. Anlatımın sadece babanın hayatı olmayışı, oğlun yer yer baba ile atışmaları ve günümüzde Art'ın babasının ses kayıtlarını teypten dinleyerek flashback olarak anlatımın sürdürülmesi hikayeyi tekdüzelikten kurtarıyor ve her ne kadar bir fare, "maus," olarak temsil edilseler de karakterleri daha da insanlaştırıyor. Kitapta Yahudilerin fare, Almanların kedi ve her ırkın farklı hayvanlar şeklinde çizilmesi oldukça bariz bir metafor. Kalın, siyah, belirgin çizgiler ve dikdörtgen paneller sizi hapsediyor ve toplama kamplarının karanlık havasını solutuyor. Bu karamsar havadan dolayı kitabı bir oturuşta okumak oldukça zor.
Çizgi Roman'dan Grafik Roman'a
Will Eisner, adına verilen Eisner ödüllerinden de anlaşılabileceği üzere Amerikan çizgi romanı için önemli bir karakter. Aslen Yahudi olan ve göçmen ailesi ile Amerika'da gençlik yıllarına kadar fakir bir hayat süren Eisner, "A Contract With God" kitabına bu tecrübelerini taşıyor. Kitapta genelde göçmen ve marjinal toplulukların yaşadığı bir apartman sitesinde gerçekleşen gerçek/kurmaca arası olayları hikayeleştiriyor.
A Contract with God'da yazılar ve resimleri ayırmak mümkün değildir, çünkü bunlar bir bütün oluşturur. Aynı zamanda -çoğu zaman kullanılmayan- paneller hikayeyi dinamikleştirir. Yüzlerin yer yer detaylanması ve yer yer basitleşmesi, mekanların spesifikliği de alışılmıştan uzak bir okuma deneyimi yaşatır.
Kitabın önsözü grafik romanın tarihi ve tekniği açısından değerli, çünkü Eisner burada çizgi roman okurunun değişimi ve olgulanlaşmasından çizgi romanın bir sanat formu olarak kabul edilmesine kadar önemli konulara değiniyor.
Reklam