Aşk Estetiği
Beşir AyvazoğluYazar:
Beşir Ayvazoğlu
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 22 dk.
Sayfa Sayısı:
260
Basım Tarihi:
Haziran 2017
İlk Yayın Tarihi:
1982
Yayınevi:
Kapı Yayınları
ISBN:
9786055107215
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Hassasiyet Sanatı1000k
Puan vermedi·260 syf.·
2022 37. kitabı
“Gönül gözü görmeyince hiç baş gözü görmeyiser"
Yunus Emre
**
Söze nasıl başlanır diye söze girmek klişe olmasının yanı sıra uhdesinde ufak bir yalan barındırdığı da söylenebilir. Çünkü sözün hangi yolla neşet edeceği içten içe bilinir ve fakat esasında zaman kazanma amaçlanır. Bu kazanım söz sahibinin cümleleri toparlamasından ziyade söz muhatabının kendini birazdan gelecek olana hazır tutması içindir. Burada tam şuanda yaptığım da bundan farklı değil zira söze aşkla başlıyorum.
Kopan her takvim yaprağıyla beraber insanlığın daha ileriye gittiğine düşünenlerin söz sahibi olduğu bir devirde değil geçmişi övmek, onun bir parçasına özlemle nazar etmek dahi kınanıyor. Çünkü geçmiş geçmişte kalmıştır ve geçmişte kalan öldüğü için onu övene ölü sevici denir. Halbuki basitçe geçmişle gelecek arasındaki köprü olarak tanımlanabilecek gelenek, isminden de anlaşılacağı üzere sürekli eklemlenen bir yapıdır. Elbette köprüsü yıkılmış bir millet bunu pek anlayamaz. Diğer yandan, köprüsünü kendi yıktığı için geride kalanların kokuşmuş olarak tanımlanması da bundandır ve muhtemel ilginin başlamadan kesilmesinin amaçlanması şaşırtıcı değildir.
**
Ayvazoğlu daha otuzunda değilken yazdığı bu kitabında köprünün ardında çürümeye itilen ama bir şekilde yaşayan yapıların, yazıların, melodilerin, minyatürlerin ardındaki kuvvetli nefesi arıyor. Aşk Estetiği ile, Sinan’a Selimiye’yi diktiren, Fuzuli’ye Su Kasidesi’ni yazdıran, Dede Efendi’ye “Zülfündedir benim baht-ı siyâhım” bestesini yaptıran etkiyi arıyor. Bunu kısa yoldan tasavvuf olarak açıklıyor. Mevzu derin olduğundan da konuya temel düşünceden giriyor. Pek çok sufiden ve düşüncelerinden bahsediyor.
İlk olarak eşrefi mahlukat insanın yaratılışı var. Şeytanın, insana toprak mefhumundan bakıp ona secde etmeyişi surette kalışın ifadesi
Yunus Emre
**
Söze nasıl başlanır diye söze girmek klişe olmasının yanı sıra uhdesinde ufak bir yalan barındırdığı da söylenebilir. Çünkü sözün hangi yolla neşet edeceği içten içe bilinir ve fakat esasında zaman kazanma amaçlanır. Bu kazanım söz sahibinin cümleleri toparlamasından ziyade söz muhatabının kendini birazdan gelecek olana hazır tutması içindir. Burada tam şuanda yaptığım da bundan farklı değil zira söze aşkla başlıyorum.
Kopan her takvim yaprağıyla beraber insanlığın daha ileriye gittiğine düşünenlerin söz sahibi olduğu bir devirde değil geçmişi övmek, onun bir parçasına özlemle nazar etmek dahi kınanıyor. Çünkü geçmiş geçmişte kalmıştır ve geçmişte kalan öldüğü için onu övene ölü sevici denir. Halbuki basitçe geçmişle gelecek arasındaki köprü olarak tanımlanabilecek gelenek, isminden de anlaşılacağı üzere sürekli eklemlenen bir yapıdır. Elbette köprüsü yıkılmış bir millet bunu pek anlayamaz. Diğer yandan, köprüsünü kendi yıktığı için geride kalanların kokuşmuş olarak tanımlanması da bundandır ve muhtemel ilginin başlamadan kesilmesinin amaçlanması şaşırtıcı değildir.
**
Ayvazoğlu daha otuzunda değilken yazdığı bu kitabında köprünün ardında çürümeye itilen ama bir şekilde yaşayan yapıların, yazıların, melodilerin, minyatürlerin ardındaki kuvvetli nefesi arıyor. Aşk Estetiği ile, Sinan’a Selimiye’yi diktiren, Fuzuli’ye Su Kasidesi’ni yazdıran, Dede Efendi’ye “Zülfündedir benim baht-ı siyâhım” bestesini yaptıran etkiyi arıyor. Bunu kısa yoldan tasavvuf olarak açıklıyor. Mevzu derin olduğundan da konuya temel düşünceden giriyor. Pek çok sufiden ve düşüncelerinden bahsediyor.
İlk olarak eşrefi mahlukat insanın yaratılışı var. Şeytanın, insana toprak mefhumundan bakıp ona secde etmeyişi surette kalışın ifadesi
" Sayılarla matematikçi niçin oynuyorsa, şair kelimelerle ,nakkaş şekillerle,hatta bestekar sesleOnun için oynamaktadır:
Eşyanın künhüne varmak !
Sanatçı ilk şekli ararken, birbirinden farklı sayısız kompozisyon elde etmiştir.
Fakat o nerede ?"
İslam sanatlarının estetiği üzerine bir deneme .
Felsefi,mitoloji ,ilmi anektotlarla zenginlestirilmis.
Aristo'yu ve Eric From'u anlayabilmek adına ,goruslerindeki yardimci unsurlari ve nerede tıkandıklarını farkedebilmek adına iyi ki okuyorum dedigim bir eser.
Aristo mantiğına göre Tanrı alemde hem gizli hem meydanda olamaz.
Ama Alem'de gizli olan Tanrının aynı zamanda meydanda olması ancak Vecd halindeyken kavranabilir.Bu Vecd mantığıdır.
Eric From'da Vecd mantığına "çelişik mantık" adını vermiştir.
Buna rağmen Aristo İslam dünyasından kovulmamıştır.
Çünkü Gazzali'ye göre ;mantık bilmeyenin ilminde sıhhat olmaz.
Harikaaa bir yolculuk yaptım bu kitapla.
Islamiyette mimari sanatın,muzigin,yazının aşkınlık boyutuna deginmis.
Mimari'nin arkasındaki manaları oyle guzel anlatmis ki,kitabi okurken şuna şahit oldum;aslında her şey "tevhid" altında toplaniyor ve farkinda olsun olmasin aslinda her sanatcinin,mutlak olana ulasma yolunda bir kaşif oldugunu ortaya koyuyor.
İçinde pek çok farklı kökenli ,danat tarihi ve tasavvuf okumayanların alışık olmadığı kelimeler geçiyor.
Ama bu inanilmaz keyif veren bir duruma vesile oluyor.
Çunku her kelime sizi farkli dusunce dehlizlerine sokuyor ve temaşa halinde okuyor,yorumluyorsunuz.
Entellektüel anlamda ruhunuzda bedii hisler uyandıran bir kitap olacagini tecrubeme istinaden soyleyebilirim.
Daha evvel sanat estetigi uzerine hic bir kitap okumamış olmama rağmen,oldukça keyif veren ve güzel kaynaklar çıkarmama vesile edilen bir kitaptı.
Yazarın diğer kitaplarını mutlaka okumak istiyorum.
Uzun zaman baskısını beklediğim, sonra da okumak icin sıra gelmesini beklediğim kitaptı Aşk Estetiği. Çok sevdim, cok beğendim ilahi aşkın güzelliğinin eserlere yansıması, birbirinden güzel bilgilerin yer almasıyla kitap çok iyiydi. Artık tereddütsüz kitaplarını alacağım bir yazara daha kavuşmuş olmanın sevinciyle, şiddetle değil aşk ve güzellikle tavsiye ediyorum.
Puan vermedi·260 syf.··
Beğendi
·2021 16. kitabı
·13 günde okudu
·Okunma: 26 Şubat 2021 16:57
Bazı kitapların hikayeleri oluyor. Klişe bir girizgâh yapmak istemezdim. Ama mecbur kaldım sanki.
Bazen eski kitaplarımın ilk sayfalarını açıp bakıyorum ne zaman almışım, nereden almışım diye. Bazılarında kayıt tutmamışım. Değerli bir şeyi kaybetmişim gibi hissettiriyor bana. Bazı kitaplarımda ise yağmur yağdığına kadar not almışım. Hatırlayış... En büyük ihtiyaç oluyor bazen.
Aşk Estetiği... Lisenin ikinci yılında bir büyüğüm vermişti bana. Ona da bir dostu vermiş. "Gönül kubbemizin mihenk taşı dosta" diye hitap edilmiş. Sene 2003. Bu hitap bana değil. Ama koparmaya kıyamamışım.
2003...Bu kitabı okumak için henüz çok erken. Denedim ama olmadı. Bilmediğim o kadar çok şey vardı ki. Kitabı anlamak için zaman gerekliydi. Yıllar sonra anlamak nasip oldu.
Geçenlerde tekrar okudum. Kendi izlerimi takip ettim sanki. Ruh dünyamı inşa ederken aradığım parçaları nerelerden bulmuşum? Aslında bulmamışım, önüme çıkarılmış. Şimdi Itrî'nin Tekbiri ile Süleymaniye arasındaki irtibatı daha iyi kurabiliyorum. Ayasofya'yı itmam eden unsurlardan birinin Kazasker Mustafa İzzet Efendi'nin yazısı olduğunu hatırlıyorum. Çinilerde tüllenen bahçeler teşne olduğumuz ebedî baharın teşhiriymiş meğer. Firuze kubbeler, gönül kubbelerimizin mihenk taşıymış. Kavrayamadığımız ne çok şey birbiri ile içiçeymiş. Biz onları dışımızda tutmuşuz.
Sanat görülenden, işitilenden hissedilene geçişin güzergahı. Sanat gösteren parmak. Gösterene değil, gösterilene bakmak iktiza ediyor. Sanat güzergahı için güzel bir yol haritası bu kitap.
Aşk Estetiği ile tanıdığım Beşir Ayvazığlunun neredeyse bütün kitaplarını okudum. Allah ömrüne ve kalemine bereket versin.
İslam sanatı, tasvir, estetik, güzellik, beşeri ve ilahi aşk, sanat felsefesi ve tasavvuf üzerine değerli yazar Beşir Ayvazoğlu tarafından donanımlı bir şekilde hazırlanmış bir deneme. Tasavvufa ilgisi olanlar için güzel, ideal bir eser. Tasavvuf ilgimi çekmese de merak ettiğim için okudum. Yazarın emeğine sağlık.
'Söz az ve öz gerektirir vesselam'1000Kitap
Bu kitabı kapağına aşık olmam ile beraber hatrı sayılır bir arkadaşımdan hediye alarak okumaya başladım. Bitirmek istemediğim, sürekli okusam sıkılmayacağım derin ve ağır bir kitaptı.
İslam sanatının her dalını ayrı ayrı inceleyip zaman zaman kıssalardan yaşanmış olaylardan bahseden kitap gerek mimari, musiki, gerek şiir, minyatüre değinmiş.
Edebi bir zevk aldığım kitap ara ara felsefe tadı verdi. Hele de başlıklar ve onların altında yazan sözler öyle güzel seçilmiş ki bölüm sonuna gelmek benim için farklı bir heyecandı.
Daha genç yaşında böyle bir kitap yazmış olan Beşir Ayvazoğlunu böyle bir kitap ile tanımak çok mutluluk verici. Biraz da kendimden utandım keşke daha önce tanışmış olsaydım dedim ama artık araştırma kitaplarında ilk aklıma gelecek yazar olacak.
Son olarak cidden kendinizi bir aşkın rüzgarına kaptırmak istiyorsanız durmayın hemen okuyun:))
Aşk Estetiği
Bir milletin sanat anlayışı, bunun temelinde yatan hayat görüşü kitapta en güzel şekliyle anlatılmakta. Edebiyat, mimarî, mûsikî ve süsleme sanatları ile uğraşan Müslüman sanatkârın eserini nasıl bir bakış açısıyla meydana getirdiği kitap bittikten sonra zihninizde cevap buluyor. Öyle ki İslâm medeniyeti, sanatkâra inandığı hayat görüşüyle eserler meydana getirmesini sağlamıştır. Şair, mimar, mûsikîşinas vb. eserlerini farklı yollardan meydana getirse de verilmek istenen mesaj çoğunda aynıdır: Aşk. Bu aşk, bir medeniyetin düşünce dünyasına, yaşamına etki eden tasavvuftan ayrı düşünülemez. Sanatkâr eserinde tevhide ulaşmak ister. Bunu da geleneğin getirdiği kurallar çerçevesinde yapar. Kurallar ve yasaklar sanatçıyı bir çıkmaza sürüklemiş gibi görünse de sanatçı bu kurallar ve yasaklar çerçevesinde eserini güzelleştirmeyi başarabilmiş vermek istediği mesajı verebilmiştir. Ayvazoğlu, tasvir yasağı, stilizasyon ve soyutlama gibi kavramları ele alarak, eski edebiyat için sürekli tekrarlanan eleştirilere de cevap vermiş oluyor. Bir alıntı ile incelemeyi bitirelim:
“ Klasik edebiyatın hep aynı imgelerle üretilen bir tekrar edebiyatı olduğu, Tanzimat’tan sonra seslendirilmeye başlanan, Cumhuriyet döneminde ise Osmanlı’yı her alanda olduğu gibi edebiyatta da hafızalardan silmeyi hedefleyen ve zamanla kullanışlı bir “peşin hüküm” haline gelen bir “ezber”dir. “
Beşir Ayvazoğlu’nun Aşk Estetiği, adından da anlaşılacağı gibi, sadece bir sanat kitabı değil; insanın varoluşunu, güzelliği ve inancı yeniden düşünmeye çağıran bir metin. Yazar, İslam sanatının özündeki “güzellik” anlayışını Batı estetiğiyle karşılaştırmadan, doğrudan kendi kaynaklarından, yani aşkın ve tevhidin merkezinden okumaya çalışıyor.
Bu kitapta aşk, sıradan bir duygu ya da romantik bir tema değil; yaratılışın anlamını kavrama çabası. Ayvazoğlu, İslam sanatının temeline yerleştirdiği “aşk” kavramıyla bize şunu anlatıyor: Gerçek güzellik, görünenin biçiminde değil, o biçimin ardındaki hakikattedir. Bir hattatın kalem hareketinde, bir mimarın kubbeye yüklediği mana da aslında ilahi bir arayışın ifadesidir.
Kitabı okurken, insanın iç dünyasına doğru bir yolculuğa çıkıyorsunuz. Estetik burada bir süs değil, bir ruh dili. Her sayfada, “güzeli görmekle anlamak arasında” ince bir çizgi olduğunu fark ediyorsunuz. Ayvazoğlu’nun dili zaman zaman yoğun ve akademik olsa da, arka planda hep bir sükûnet, bir derinlik hissi var.
Benim açımdan Aşk Estetiği, sadece sanat felsefesi değil, aynı zamanda “insanın kendi varlığını anlamlandırma biçimi” üzerine bir kitap. Yazarın anlattığı estetik anlayışı, bugünün hızlı, yüzeysel dünyasında bir tür “manevi direnç” gibi okunabilir. Modern insanın kaybettiği derinliği yeniden hatırlatıyor.
Eksik gördüğüm tek yönü, anlatımın zaman zaman fazla soyutlaşması. Bazı bölümlerde düşünceler o kadar metafizik bir dille anlatılıyor ki, okur olarak yoruluyorsunuz. Fakat bu zorluk aynı zamanda kitabın değerini de artırıyor; çünkü kolay tüketilen değil, sindirilmesi gereken bir metin.
Sonuç olarak Aşk Estetiği, sadece sanatla ilgilenenlerin değil, “güzelliği anlamaya çalışan” herkesin kitaplığına yakışacak bir eser. Okudukça anlıyorsunuz ki,
Beşir Ayvazoğlu, Aşk Estetiği ile insanın hem en kadim hem de en taze duygusunu; yani aşkı, edebiyatın, tasavvufun ve estetiğin ortak zemininde yeniden yorumluyor. Kitap, âşık olma hâlinin sadece bir duygu değil, aynı zamanda bir “terbiye” ve “çevrilme” süreci olduğunu hatırlatıyor.
Okurken en çok hissettiğim şey, aşkın tek başına bir hikâye değil; insanı kendine doğru çeken bir yolculuk olduğuydu. Metin zaman zaman Divan şiirinin estetik dünyasına, zaman zaman da modern insanın iç gerilimlerine dönüyor. Fakat nereden dolaşırsa dolaşsın, sonunda hep aynı yere bağlanıyor: Aşk, insanın iç âlemini cilalayan bir ayna.
Aşkın tüketilebilir bir duyguya dönüştürüldüğü çağımızda, onun estetik ve manevi köklerini yeniden görünür kılıyor. Bu açıdan kitap, sadece bir inceleme değil, bir hatırlatma metni gibi.
Hem edebiyatı hem de tasavvufu sevenler için çok besleyici; aşkın ne olduğuna değil, insanda neyi uyandırdığına odaklanmak isteyenler için ise tam yerinde bir eser.
Kitabın "Sonuç Yerine" bölümünde Beşir Ayvazoğlu'nun dediği gibi "konumuz tasavvufi bir estetik değil, tasavvufun derinden etkilediği bir sanat ve estetik anlayışı"
Eser İslam Sanatlarının estetiği üzerine yazılmış denemelerden oluşmuştur. Eser "temel düşünce, hüsn ü aşk, nakş-ıber-âb, füsun u işve, trajik ve epik, hoş sâdâ" adlarında altı bölümden oluşmaktadır. Eserin sonunda yazarın röportajlarından oluşan bir ek bölüm vardır. Mimari, mûsiki, edebiyat,hat, minyatür gibi sanat dallarında tasavvufun, ilahi aşkın, maneviyatın etkisinden eserde önemle bahsedilir. Eserdeki yazılar konularına göre farklı sanat dallarına ait fotoğraflar ile desteklenmiştir.
Yazar Hakkında
Beşir AyvazoğluYazar · 60 kitap
Beşir Ayvazoğlu, edebiyatçı, şair, yazar, gazetecidir.
Asıl ismi "Beşir Ayvaz" olup 11 şubat 1953 tarihinde Sivas'ın Zara ilçesinde doğmuştur. Sivas 'ta ilk ve orta öğreniminin ardından 1975'te Bursa Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümünü'nü tamamlamıştır. Çeşitli liselerde Türkçe ve edebiyat öğretmenliği yapmış, TRT'de uzman olarak çalışmıştır. Lise yıllarında mahallî gazetelerde amatör olarak yürüttüğü gazetecilik mesleğine Hergün, Tercüman, Türkiye, Zaman ve Yeni Ufuk gazeteleriyle, Aksiyon dergisindeki köşe yazarlığı ve yöneticilik ile devam etmiştir. 1985-1991 yılları arasında Tercüman gazetesinin Kültür-Sanat yönetmenliği yapmıştır. Yeni Ufuk gazetesinde ise genel yönetmen olarak çalışmıştır. Dergâh, Kubbealtı Akademi, Hareket, Hisar, İzlenim, Türk Edebiyatı, Türkiye Günlüğü, Yeni Türkiye gibi dergilerde birçok deneme ve makale yayımlamışltır. Bir ara Kültür Bakanlığı danışmanı olarak görev yapmıştır.
ADTYK Atatürk Kültür Merkezi, İstanbul Şehir Tiyatroları Repertuar Kurulu, TDV İslâm Ansiklopedisi Türk Dili ve Edebiyatı Merkez ilim ve Redaksiyon Kurulu üyeliklerinde bulunmuştur. Ayrıca CNN Türk'te Hilmi Yavuz'la birlikte iki yıl Gökkubbemiz adlı kültür programını hazırlamış ve Kasım 2001-Temmuz 2005 tarihleri arasında Radyo ve Televizyon Üst Kurulu üyesi olarak görev yapmıştır.TRT 2'de Bir Tepeden adlı bir kültür programı hazırlayan yazar, halen Türk Edebiyatı Dergisi'nin genel yayın yönetmenliğini yürütmekte ve Zaman gazetesinde köşe yazarlığı yapmaktadır. Türkiye Yazarlar Birliği, iLESAM, Çocuk Vakfı ve Sezer Tansuğ Kültür ve Sanat Vakfı' nın kurucu üyeleri arasında yer alıp Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'in de üyesidir. Şiir, deneme, araştırma, inceleme ve biyografi alanında yayımlanmış çok sayıda kitabı bulunmaktadır.
