Kitap düşük IQ’lu bir birey olan Charlie’nin ve bir denek faresi olan Algernon’un hikayesini anlatıyor.
Hikayeyi takip ederken Charlie’ye üzülmemek elde değil. Düşük IQ’lu, yani gerçek anlamda saf olmak gerçekten üzücü bir şey. Charlie’nin bu süreçteki en yakın arkadaşı ise bir fare olan Algernon oluyor. İkisinin de ortak noktası, en azından bilim insanlarının gözünde birer denek olmaları. Charlie onu çok seviyor ve kendini sürekli onunla kıyaslıyor.
Kitap, ayrıca bu tür önemli deneylerdeki bilim insanlarının farklı yaklaşımlarını ve farklı etik değerlerini de başarıyla ortaya koyuyor. Bilim insanları Charlie’yi bir insan olarak değil, bir denek olarak görüyorlar ve bu durum Charlie’yi çok rahatsız ediyor. Çünkü Charlie’nin asıl öğrenmek istediği, gerçekte kim olduğu; yani nasıl bir insan olduğuydu. Dünyaya diğer insanlar gibi normal bir zekayla gelseydi ne tarz bir insan olacağını merak ediyor ve bunu öğrenmeye çalışıyor.
Kitabı okurken bir Amerikan romanı olduğunu (pragmatik/faydacı) hissediyorsunuz. Teknik bir eleştiri; başkahramanımız IQ’su düşük olduğu için birçok kelimeyi yanlış söylüyor ve yazar da bunu belirtmek için kitapta yanlış yazılmış kelimelere yer vermiş. Doğrusu ben bu tarzı pek beğenmedim; okurken akışı kesiyor ve "Acaba kelimeyi yanlış mı okuyorum?" diye sürekli duraksamama neden oluyor. Yine de bu teknik tercihin arkasındaki dünya, bizi oldukça derin bir hikayeye götürüyor. Kitabın temposu, Charlie’nin Algernon ile beraber yaşamasından ve ardından ayrı eve çıkmalarından sonra hızlanıyor, daha keyifli bir hal alıyor; tıpkı Charlie’nin zekasının hızla artması gibi. Ameliyattan sonra o kadar çok gelişmişti ki, artık kendi eski halini farklı bir insanmış gibi görüyor ve ona dışarıdan bir gözle "Charlie" diyordu, bu gerçekten enteresandı.
Kitabın ümumi məğzi xoşuma gəldi. İç dünyayla hesablaşmalı olduğumuz məqamlar, vicdanımızın səsi, empatiya duyğumuz, İQ ilə yanaşı EQmüzün də inkişaf etməli olduğu məqamlara toxunulur. Sadəcə xarakterlər dünyagörüşsüz idi. Orxan necə olur ki, insanları anlamadan "Satış mütəxəssisi" olur? Ya da heçmi bəzi şeylərdən xəbəri yoxdur? Bəzən elə yerdə elə suallar verirdi ki, məəttəl qalırdım necə bilmir deyə. Hələ Aytəkin. İqtisadiyyat oxuyur(ki bilirik iqtisadiyyat 2ci qrupdadır və coğrafiya fənni var) ancaq coğrafi bilik sıfır. Dan ulduzunun adını belə bilmir. Belə absürd yerlər bir düşündürdü əslində məni. Məğzi bəyənib xarakterlərə isinə bilmədim. Tək sevdiyim Zahir bəy obrazı oldu. Sonu isə düşündürdü.
Reklam
Daniel Goleman bu kitapta, başarı ve yaşam doyumunu belirleyen şeyin yalnızca IQ olmadığını; kişinin kendi duygularını tanıma, yönetme ve başkalarının duygularını anlama becerilerinin de en az bilişsel zekâ kadar önemli olduğunu savunuyor.
Duygusal Zekâ (Emotional Intelligence-EQ), insanın yalnızca ne kadar zeki olduğunu değil, duygularıyla ne kadar sağlıklı bir ilişki kurabildiğini sorgulatan, okunması kolay bir kitap.
Kitabın yayımlanmasından sonra "EQ" kavramı dünya çapında o kadar popülerleşti ki pek çok şirket işe alım süreçlerinde ve liderlik eğitimlerinde duygusal zekâ testlerinden yararlanmaya başladı. Ancak Goleman'ın da vurguladığı gibi, duygusal zekâ sabit bir özellik değil, yaşam boyunca geliştirilebilen bir beceri. Kitabın kapağında, "Q" harfinin içindeki gül ayrıntısı da benim duygusal zekâmı aşan bir ayrıntı olarak kalsın :) Kitaptan umduğumu tam olarak bulamadım.
Kitap, insan zekâsını sayılarla, kafatası ölçüleriyle, IQ testleriyle ya da biyolojik kategorilerle “nesnel” biçimde ölçtüğünü iddia eden bilimsel yaklaşımları eleştiriyor. Gould’un iddialarından biri, bilimin kendini tarafsız sanırken dönemin önyargılarını da yanında taşıdığı olmuş. Özellikle 19. ve 20. yüzyılda bazı bilim insanları, zekâyı ırk, sınıf, cinsiyet gibi kategorilerle ilişkilendirerek ölçmeye çalışmış; bunu da çoğu zaman eşitsizlikleri meşrulaştırmak için kullanmışlar. Gould bu kitapta kafatası hacmi ölçümlerinden IQ testlerine kadar birçok örneği inceliyor ve bu “ölçme” girişimlerinin ne kadar sorunlu varsayımlara dayandığını gösteriyor.
Kitap çok etkili olsa da Gould’un bazı tarihsel yorumları ve bazı bilim insanlarına yönelttiği eleştiriler sonradan tartışılmış. Yani kitap mutlak son söz değil ama bilim, ideoloji ve insan doğası üzerine düşünmek için hâlâ çok değerli bir başlangıç.
İnsanın Yanlış Ölçümü, “insanı ölçüyoruz” derken aslında kimi zaman kendi önyargılarımızı ölçtüğümüzü hatırlatan önemli bir kitap. Bilimin yalnızca verilerden değil, o verileri yorumlayan insanlardan da oluştuğunu göstermesi bakımından özellikle okunmaya değer. Okuması zor ve aşırı dikkat gerektirse de ilgilisi yeterince tatmin olacaktır.
Hikayesi ile öne çıkan kitap.. Etkileyici ve düşündürücü noktaları akış içerisine yedirilmiş güzelce. Dostumun tavsiyesi ile okudum ve iyi ki okumuşum; yine bayıldığım ve hüzünde boğulduğumuz bir başka kitap oldu bu da.
Bilim insanlarının, zeka seviyesini artıracak deneysel bir ameliyat için düşük IQ ile doğan Charlie Gordon'ı aday seçmesi ile başlıyor olay örgümüz ve bu ameliyat sonrasındaki süreçleri Charlie'nin ilerleme raporlarından okuyoruz.
Zeki olmanın ya da olmamanın insan ve çevre üzerindeki etkisini bence tam anlamıyla yansıtmış yazar. Bununla beraber, insanın zeka seviyesi arttıkça geçmişte rahatsız olduğu davranışları sergileyen kişilere nasıl dönüşebileceğini de görüyoruz, Charlie'nin bu dönüşümü fark edip buna karşı durmasını da çok sevdim.
Charlie... En başından itibaren gelişimini onunla beraber okumak ve hikayesini öğrenmek beni etkileyen en büyük kısımdı. Kitap boyunca sanki karşımda o varmış da bana her şeyini anlatıyormuş gibi hissettim. Geçmişini okurken mutfaktaki Charlie'nin yanındaydım sanki. Annesine karşı o kadar kızgınım ki... Ama aynı zamanda empati yapmadan da duramıyorum. Tabii ki bu empati, Charlie'ye yaşatılanları asla affettirmiyor.
Spoiler
En haksız bulduğum kısım, Algernon'da görülen zeka gerilemesinden sonra Charlie'nin kendi kaderine boyun eğip beklediği süreçti; tekrar eski hâline dönüşü... Okurken beni o kadar kırdı ki bu son. En azından son kısımlarda yaptığı "Lütfen okuma yazmayı unutmayayım." yakarışına bir karşılık olarak, belli bir evrede durabilseydi keşke süreç. Ama maalesef olmadı.
Hele ki süreç içerisinde Charlie'ye yapılan davranışlar, insan olmadığını ima edercesine kurulan konuşmalar ve onun da bu durumun içinde bir karmaşaya sürüklenmesi çok üzücüydü.
Annesi ile karşılaşması ve annesinin hasta olması ve tam
Konusu: Çok düşük bir IQ ile doğan Charlie, bilim adamlarının, zeka seviyesini artıracak deneysel ameliyatı gerçekleştirmeleri için kusursuz bir adaydır. Bu deney Algernon adındaki laboratuvar faresinde test edilmiş ve büyük bir başarı elde edilmiştir.
Bu deney, son derece önemli bir buluş olarak görülüyordu, ta ki Algernon'da ani bir gerileme baş gösterene kadar... Acaba Charlie'de de aynı gerileme olacak mıydı?
İnceleme: Charlie’nin kendi yazdığı “ilerleme raporları” ile başlayan hikaye ilk sayfalarda insanın yüreğine dokunmayı başarıyor. Onun zeka gelişimiyle birlikte geçmişini, sevinçlerini, korkularını ve hüzünlerini yazdığı raporlardan öğreniyoruz ve tüm duygularını fazlasıyla hissedebiliyoruz. Charlie’nin gelişimine şahit olmak benim için hem keyifli hem de hüzünlü bir yolculuktu. Kitabın etkileyici olduğunu biliyordum, beklentim çok yüksek başlamıştım ve gerçekten de beklentimi karşıladı. Kitapla ilgili söylemek istediğim şeyler var ama spoiler olacağı için söyleyemiyorum. Baştan sona etkileyici ve iz bırakan bir kitaptı. Kitabı kesinlikle sizlere de tavsiye ediyorum ve keyifli okumalar diliyorum.
Reklam
Reklam