9. veya 10. yüzyılda Göktürk alfabesi ile yazılan bir kehanet ve fal kitabı.
“Irk” kelimesinin kökeninin “fal” demek olduğunu bu kitap ile öğrenmiş oldum ve de Çin’de bulunan orijinal el yazmalarının bugün İngiltere’de olduğunu da…
Kitapta hem Göktürk alfabesi ile yazılan orijinal metin, hem onun latin harflerine çevrilmiş versiyonu, hem Azericesi hem de Türkçesi mevcut.
Çizimlerle desteklenmiş, bir oturuşta bitirilen bir kitap Irk Bitig.
Zar benzeri, üzerinde sayı yerine geçen şekiller bulunan tahta çubukların yere atılması ile üste gelen şekillere göre kitaptan bakılan fal olması nedeniyle çok anlam aranacak bir kitap değil.
Kitabın tek ve en önemli kısmı Türk kültürüne ait bulunan en eski yazmalardan biri olması, Türk kültürüne dair fikir edinmemizi sağlaması.
Kitabın orjinalinin Uygur alfabesi ile yazıldığı, bulunan el yazmalarının ise Uygur alfabesinden Göktürk alfabesine çevrilmiş bir nüshasının olduğu tahmin ediliyor. Tabiki hepsi bir rivayet.
Kitabın ön sözü tamamen Azerice. Okurken hiç zorlanmadığımı, Azerbaycan Türkçesinin yazı dilinin de bize çok uzak olmadığını bu kitap ile anlamış oldum.
Eski Türkçe ile yazılan fal kitabının , Azerbaycan Türkçesiyle Bakü-İstanbul hattında basılmış halini oluşturur . Eserde sözlüğe de yer verildiği için eski Türkçe ifadeler havada kalmıyor . Sadece fal kitabı olarak düşünmeyin . Cümleler içerisinde folklorik unsurları da tespit edebilirsiniz.
Reklam
Irk Bitig
9. yüzyılda Uygurlar tarafından runik yazısı ile kaleme alınan Irk Bitig, Türk kültürünün ve tarihinin en önemli eserlerinden biridir. Bugün British Museum’da sergilenen bu eser, sadece Türkçe’nin eski dönemlerine ışık tutmakla kalmayıp, döneminin inanç sistemi ve değer yargılarına dair çok önemli bilgiler sunmaktadır.
104 sayfadan oluşan eserde, 65 adet fal yer almakta olup, metinlerin sonunda “İyidir (edgü ol)” ya da “Kötüdür (yablak ol)” gibi ifadeler kullanılmıştır. Bu durum, eserin iyilik ve kötülük kavramlarını döneminin toplumsal algılarıyla tanımladığını ortaya koyar. Dikkat çekici bir diğer husus ise, Türkçe metinlerin yer aldığı sayfaların bazılarına sonradan Çince yazılar eklenmiş olmasıdır.
Irk Bitig, Kötünün iyi, iyinin de kötü üzerinden tanımlandığı bu eser, iyi ve kötü ölçütünün ne olduğunu, toplumdaki değer yargıları doğrultusunda hangi nesne, hayvan ya da durumların iyi hangilerinin kötü olarak algılandığını yansıtması açısından önemlidir.
Türklerin Kadim Fal Kitabı Irk BitigTürkiye
Irk Bitig, Türklerin bir fal kitabıdır. Türk tarihindeki en eski eserlerinden birisidir. Yazarı tam olarak bilinmese de ben bu eserin bir budist-şamanist bir yazar tarafından kaleme alındığını düşünmekteyim. Bu eserin yazarı belki de eski dönemin bir Freud'udur?
Bu eser, kıymetlidir evet ama çok kısa olduğunu söylemeliyim. Kuvvetle muhtemel daha uzundur ama bir kısmı kaybolmuş, çözülememiş olabilir.
Özetlemek gerekirse Irk Bitig, Türklerin eski dönemlerinden kalma, kısa bir eseridir. Araştırması için yazar Talat Tekin'e de teşekkürü borç biliriz.
Bakalım yaşıma kaç kitap sığdırmışım ??
Çoğu kütüphanemde olan kitaplardır.
500'e yakın kitabım vardı. Bir kısmını deprem bölgelerine ve köy okullarına gönderdim. Bir kısmını öğrencilerime hediye ettim. Ödünç alıp okuduklarım da var tabi ki.
Alanım gereği okudum.
Türk lehçelerine ilginiz varsa okumalısınız.
Kesinlikle okunmalı.
Irk Bitig (Fal Kitabı),içerisinde rüya tabirine benzer bir yaklaşımla yorumlanan 65 durum bulunduruyor.
Kitabın giriş kısmında eser hakkında genel bilgiler verilmiş;Irk Bitig üzerine çalışmalar yapan Türkologların eserdeki kimi sözcüklere dair yaptığı çalışmalar zikredilmiştir.
Giriş kısmından sonra 65 madde ile ırklar,Latin harfleri ile Eski Türkçe okunuşlarına göre yazılmış;ardından bugün konuştuğumuz Türkçe ile aktarılmıştır.
Eserin sonunda ise Irk Bitig’in tıpkıbasımı(resimler halinde) verilmiştir. Burada runik harfli Türk yazısının kitap halinde ilk şeklini görmek çok güzel.
Eserde Türk diline ilgi duyanları kendine çekebilecek onlarca kelime bulunuyor. Bugün dahi kullandığımız kimi sözcüklerin kökenini anlamak,işlek ve fosil ekleri tanımak,ses değişimlerini görmek çok farklı duygular uyandırıyor. Bir küsur yıl önce yazılmış bir eserdeki sözcükleri bugün dahi kullanıyor olmak mutluluk verici bir durum.
Reklam
Reklam