İshak Üzgün
@isaczone
Sanayi Devrimi ve gelişmiş silah teknolojisi sayesinde bir anda tüm dünyayı ayakları altında tutan Avrupalıları, şaşırıp kendilerini diğer ırklardan üstün gördüler diye pek de suçlayamayız; zira bir anda "cihangirlik" konumuna yükselmiş birçok milletin benzer sanrıları olmuştur.Normalde dünya tarihinde pek adları duyulmayan, ancak onüçüncü yüzyılda bir anda büyük bir imparatorluk kurmaya muvaffak olan Moğolların, dünyanın kendilerine Tanrı tarafından bahşedildiğine inanmaları aslında benzer bir olaydır.
Reklam
Uzun süreli bir sistem, bu tekil çıkarların başarıyla tek bir potada eritilmesini, tartışmaların minimum tahribatla yapılmasını sağlamalıdır.Neoliberal kapitalizmin ve onun müreffeh tüketim toplumunun ideal rejiminin demokrasi olması da bundan değil midir?Politik farklılıkları uzlaşmayla çözmek, iktidar değişikliklerini kanlı isyanlar ya da darbelerle değil de, "seçim" adı verilen kuralları önceden belirlenmiş süreçlerle halletmek; işte bütün mesele budur!Tabii yirmibirinci yüzyılda,daha önce değil.
Tarih, durumu saptamak için değil de ideali empoze etmek için kullanıldığı, yqni toplumla tarih arasındaki problemli ilişki çözülmediği sürece bu durumun anlaşılması zor; ama bu da tarihçinin problemi değil.
Devlete Şerik Olunur mu?
Günümüz demokrasilerinde kabul edilemez olan bu tip kudeta'lar (darbe) Osmanlı siyaset sisteminin tam da merkezinde bulunuyordu.Baki Tezcan'ın "İkinci imparatorluk" adını verdiği 1580'den sonraki dönemde ulema ve yeniçeri "kanun-i kadim" in koruyucusu olarak padişaha yetkilerini hatırlatmakta ve sınırsız yetkide bir hükümdarın keyfi yönetiminin aşırılıklarını dengelemeye çalışmaktadır.Kısacası bu tip isyanlar; İngiltere'de parlamentonun, Fransa'da ise yerel meclislerin(bunların da adı parlament olmakla birlikte, İngiliz parlamentosu gibi tüm ülkeyi kapsamazlar) yerine getirdikleri işlevi üstlenen bir nevi denge mekanizmasıydı.
Reklam