İzzet Eroğlu
@izzeteroglu
Eserde Hz. Peygamber’in gaybi haberleri üzerinden Kur’an dışı vahiy konusu ele alınmıştır. Genel olarak eleştirel bir yaklaşıma sahip yazar Kur’an dışı vahiy konusuna karşı çıkmakta ve eserde buna dair delillerini ortaya koymaktadır. İleri sürülen hususlarda tek taraflı bir bakış açısı, zaman zaman da müstehzi bir şekilde ortaya konulmuştur. Necm Suresi’nin dördüncü ayetindeki hüve zamiri hakkında “Bu zamirin Hz. Peygamber’in tebliğ ettiği Kur’an’a delalet ettiğinde en küçük şübhe yoktur.” (s. 63) dese de surenin meallerinde mezkûr zamirin hem Kur’an’a hem de Hz. Peygamber’in söylediklerine yönelik olduğuna ilişkin örnekler mevcuttur. Esasında şüphe olmadığı belirtilirken farklı yorumların olduğu hususuna yer verilmemiştir. Hem Doğu hem Batı’da ilmi bir otorite olduğu konusunda görüş birliği olan Gazali hakkında müstehzi ifadelerin (“Mesela ‘ezan’ sünnetinin ‘tilavet edilmeyen vahiy’ olmadığını, ben Gazâli merhuma nasıl ulaştırabilirim ki!) (s. 65) kullanılması da ilmi bir esere yakışmamaktadır.
Eserin kapaktaki adı ile içeriği de büyük ölçüde bağdaşmamaktadır. Eserde büyük ölçüde Hz. Peygamber’in gaybi haberleri ele alınmasına rağmen eser adında bu hususa yer verilmemiştir.
Reklam
Mısır’ın tarihi özelikle yabancı unsurların etkili olması sebebiyle bu yönüyle özet bir şekilde ele alındıktan sonra 1952 Mısır İhtilali, Mısır’da Krallığın yıkılması ve yeni düzenin kurulmasına değinilmiş ve dönemin belli başlı olaylarına yer verilmiştir. Uzun yılların ezilmişlik, güven duygusunun kaybı gibi psikolojik sorunların üstesinden gelinmesinde ve özellikle Batı’ya karşı açık bir tavrın konulmasında Nasır sadece Mısır için değil, Arap dünyası için yeni bir vizyon ortaya koymuş ve kitlelerin duygularını harekete geçirmiştir. Nihayetinde Nasır popüler bir lider olarak bazı sorunlarla mücadelede kısa vadede başarı sağlamışsa da Mısır’ın yapısal sorunları mevcudiyetini devam ettirmiştir. Vaat ettiği siyasal ve sosyal demokrasinin ülkesinde yerleşmesi için de çok az şey yapmıştır. Yazarın eserin sonunda ifade ettiği gibi ülkenin gelişmiş bir ülke statüsüne ulaşmasının sağlanamaması hâlinde Nasırizm İtalyan faşizmi kadar az bir etki bırakacaktır. Yazarın beklentisi gerçekleşmediğinden Nasır da otoriter liderler mezarlığında unutulmuşlar arasında yer almaktadır.
Eser zaten boyut itibariyle küçük bir eser olduğundan olayların bir gazeteci bakış açısıyla ele alınmış hâli olup akademik bir eser niteliğinde değildir. Eserin tercümesi genel olarak akıcı ve anlaşılırdır.
Sokrates’in yargılanmasından Nürenberg davasına kadar on meşhur yargılama hadisesi özetlenerek yargılamalardaki hukuki eksiklik ve hatalar ele alınmıştır. Yabancı yargılamalardan ayrı olarak Mithat Paşa’nın yargılanması ve hazin sonu da incelenmiştir. Esasında ele alınan konuların her biri müstakil bir kitap oluşturacak nitelikte olduğundan Stefan Zweig’in biyografilerinden aldığım tadı aldığımı söyleyemem. Örneğin yargılamalardan biri Fransa Kralı XVI. Luis’nin karısı Marie Antoinette’nin yargılaması hakkındadır. Zweig’in Marie Antoinette’yi anlattığı eser daha canlı ve ilgi çekici bir portre ortaya koymaktayken Tiryakioğlu Marie Antoinette’nin hayatıyla ilgili özet bilgi verdikten sonra yargılanmasına odaklansa da maalesef Zweig kadar başarılı bir eser ortaya koyamamıştır. Keşke merhum küçük bir eserde on üç yargılamaya sarf ettiği emeği bir yerli ve yabancı yargılamayı adamakıllı ele alsaydı daha güzel olabilirdi. Yine merhumun hakkını yememek lazım, siyasi yargılamaları ele alması bakımından önemli bir iş yapmıştır. Bununla birlikte Cumhuriyet tarihinden de bir örneği inceleseydi daha çarpıcı olurdu.
