Yeraltı ve NotlarEdebiyat
"Ben hasta bir adamım... Kötü bir adamım. Suratsız bir adamım ben. Romanda bir kahraman olmalıdır, halbuki benimkinde bir kahramanın tersi olan ne kadar özellik varsa kasten bir anti-kahramanda toplanmış."
Edebiyatın psikoloji uzmanı Dostoyevski'nin kaleminden yine zihnimizi meşgul edecek soru işaretleriyle dolu, düşündürücü, etkileyici bir eser. Fyodor Mihayloviç Dostoyevski, 40 yıllık yaşantı sürmüş isimsiz bir yazarın kendisini "canlı hayat"tan, insanlardan soyutlayarak "Yeraltı"nda sükûnetle yaşamasını kaleme almıştır. Kitap; "Yeraltı" ve "Sulusepkene Dair" olmak üzere iki bölüme ayrılmış. İlk bölümde isimsiz yazarımız kendini tanıtmakta, yıllardır kafasının içinde biriken, içten içe onu yiyip bitiren düşünlerini, fikirlerini okuyucuya aktarmaktadır.
"Namuslu bir insanın bahsetmekten en çok zevk aldığı konu nedir bilir misiniz? Kendisi."
Yazarımız, notlarında insanların düşünce yapılarına, ruhlarındaki karanlık tarafa, içlerindeki kibire, miskinliğe, ukalalığa, bencilliğe, bencillik yüklü hazlarına, sınıflandırılmış basit çıkarlarına ve sınıflandırılmamış, sınıflandırmaktan kaçınılmış çıkarlarına sert bir şekilde değiniyor. Yer yer kendisiyle çelişiyor, kafa karıştırıyor, biraz da okuyucuyla oyun oynuyor. Okuyucunun düşüncelerinde yanıldığını vurgulayarak gerçeğin aslında başka olduğunu tokat gibi suratına vurmaktan zevk bile duyuyor belki de. Yukarıda "insanların" dediğime bakmayın, sizi veyahut beni o "insanlar"dan veya yazarın kendisinden ayıran bir şey yoktur(yazar bu dediğime katılmayıp kendisini bizlerden, en azından bazılarımızdan veya belki birçoğumuzdan üstün görebilir). Yazar düşüncelerini aktarırken aynı zamanda sayfalarında okuyucuya ayna da tutmaktadır. Birçok sayfada kendinizden birer parça görmeniz çok çok olası bir durumdur. Zaten "Yeraltı"nda
118Roman
Biraz evvel bitirmiş olduğum Halüsinasyon adlı eseri kısa bir şekilde inceleyeceğim. Öncelikle kitap bir polisiye/psikoloji karışımı bir eser. İçerisinde FBI'ın Suç Araştırma Bölümü'nde çalışan profil uzmanı Mike Northam'ın, Suç Araştırma Birimi'nde görevli John Horner ile birlikte psikopat bir katili bulma çabasına eşlik ediyoruz. Yazar vitesi yer yer arttırıp yer yer düşürüyor. Temposunun fena olmadığını söyleyebilirim akıcı bir şekilde yazılmış çoğu kısmı. Hikayesi okuyucuyu içine çekmekte pek sorun yaşatmıyor. Kitapta gözüme en çok batan şey diyaloglar oldu diyebilirim. Sorun yazardan mı yoksa çevirmenden mi kaynaklı bilmiyorum ama bazı kısımlarda çok basit diyaloglar yaşanıyor ve yapmacık hissettiriyor. Bunun bir sebebi de bu diyaloglarda klasik bir Hollywood havası esmesi. Zaten birimler de Hollywood'dan çok gördüğümüz FBI, CIA falan olunca insan ister istemez "Tamam havalısınız abi en büyük sizsiniz," diyor. Bir sıkıntı da tarihlerde. Yer yer apaçık verilmeyen tarihler insanın aklını karıştırıyor. Hikayede sık sık geçmişten ufak anılar görüyoruz. Bu kısımlar Mike'ın sıkıntılı geçmişini, yaşadığı travmatik olayları, ailesini tanıtıyor okuyucuya. Bu kısımlar sıkıcı bir şekilde yazılmamış ve akıcılığı bozmuyor çoğu zaman. Hatta bir iki yerde biraz daha geçmişte kalmak istediğim oldu. Yavaştan sonuca bağlayayım bu incelemeyi; Mike'a katili bulma yolunda eşlik ederken hikayedeki karakterlerle pek bir bağ kuramadım açıkçası. Uzun uzun okusam da kendimi hiçbir noktada tam olarak kaptırıp kitabın içinde gibi hissetmedim. Farklı birimlerden ufak tefek gözüken yan karakterler, bunlara nazaran biraz daha fazla gözüken 2-3 karakter, John ve Mike arasında ilgi çekmeye yaklaşan tek karakter Mike oldu. O da geçmişteki kısımlarından sebep. Zaten yazarın diğer karakterleri çok