Omuzumda Hemençe - Ali Kemal SARANEdebiyat
Omuzumda Hemençe Cumhuriyet Devrinde Bir Medrese Talebesinin Hatıraları - Ali Kemal Saran
1- Oflu Mandan Hoca, Sultan Abdulhamid'e karşı çıkan ve serzenişte bulunan hocadır.
Bir patika açmış
"Şair Evlenmesi" ilk tiyatro eseri olması açısından önem arz ediyor. Zamanındaki adayların birbirini görmeden evlenmesi/evlendirilmesi geleneğini ve halkın cehaletini, nikah kıyan imamların zavallılıklarını yansıtmış. Komik sahneleri de var. Hem ilk tiyatro eseri olması hem de toplumun sosyal durumunu yansıtması fazlasıyla önemli. Anlaşılır bir dil de kullanılmış.
Müntehâbât-ı Eş'âr, kaside, gazel, kıta ve diğer nazım türlerinden oluşan şiirlerinden oluşuyor. Şiir konusunda çok başarılı bulunmamış.
Dilde sadeleştirmenin, halkın anlayacağı tarzda yazmanın savunucusu ve öncüsü olsa da, biçem olarak eski, içerik olarak yeni ürünler ortaya koyabilmiş, şiirleri öyle hemen anlaşılacak türden de değil.
Neyse, Şinasi, yabancı şiirleri ilk çeviren, ilk tiyatro eseri veren, ilk gazeteyi çıkaran, hatta yazım kurallarında sesli harfleri kullanma gerekliliğini ilk telaffuz edip bir örnek de ortaya koyan, önemli edebiyatçıları etkileyen bir karakterdir. O, milli edebiyat alanında bir patika açmış, sonradan gelenler o patikayı genişleterek bir otobana dönüştürmüştür.
Serap Can/Gölge Kuşları
Serap Can’ın Gölge Kuşları adlı kitabı, insanın iç dünyasında taşıdığı kırgınlıkları, yarım kalmış duyguları, geçmişin izlerini ve yeniden dirilişi sembolik bir anlatımla ele alıyor. Kitabın merkezinde “gölge kuşları” metaforu bulunuyor. Bu metafor ki insanın acı-tatlı yaşanmışlığını, her ne olursa olsun dimdik ayakta kalmasını, geleceğe umutla bakmasını temsil ediyor.
Kitapta en dikkat çeken yönlerden biri, şiirsel ve melankolik anlatım dili. Serap Can, düz bir hikâye anlatmaktan çok, okuyucunun ruh hâline dokunan kısa ama yoğun cümlelerle ilerliyor. Özellikle yalnızlık, geçmiş ve içsel dönüşüm temaları öne çıkıyor. Anlatımda sık sık karanlık ve ışık karşıtlığı kullanılıyor. Gölgeler insanın acılarını temsil ederken ışık ise umut ve yeniden doğuşu simgeliyor.
Edebi açıdan bakıldığında eser, modern Türk edebiyatındaki içsel anlatı geleneğine yakın duruyor. Aforizma tadında cümleler kurulması, kitabı klasik anlatıdan çok “duygusal bir iç yolculuk” hâline getiriyor. Okur, karakterlerden çok kendi duygularıyla yüzleşmeye yönlendiriliyor.
Kitabın en güçlü tarafı atmosferidir. “Gölge kuşları” imgesi hem mistik hem psikolojik bir anlam taşıyor. Bu yönüyle eser, okuyucuya şunu hissettiriyor: İnsan geçmişinden tamamen kaçamaz; fakat onunla yaşamayı öğrenebilir.
Kısaca, Gölge Kuşları: Şiirsel, tasavvufi, içe dönük, metafor ağırlıklı, duygusal derinliği olan son derece keyifli bir kitap. Aynı zamanda kaside, gazel ve hiciv denemeleriyle, edebi karakterlerin varlığıyla okurda ayrı bir tat bırakıyor.
İmam Bûsîrî'nin kasidesine, bu kıymetli esere yorum yapabilecek bir konumda olmadığımın bilincindeyim. Okuduğum için mutluyum. Böyle bir şiir yazabilmeyi hayal ediyorum.
Eserin şerhi beyitlerin derinliğini daha iyi anlamamı sağladı. Şerh kısmında takıldığım bazı kısımlar oldu. Bir iki ifade üslup olarak beni rahatsız etti. Onun dışında okumaktan keyif aldım.
İslamın ilk şiirlerinden üç şaire ait üç kasidenin yer aldığı kitap. Sezai Karakoç öncesinde üç kasideyi de uzun bir takdim yapmış, öneminden ve değerinden bahsetmiş. Kaab Bin Züheyr'in Kaside-i Bürde'si bizzat Peygamberimiz tarafından değerlendirilmiştir. Salih bin Şerif'in Endülüs'e ağıt kasidesi Endülüs devletinin işgal edilip müslümanlara zulüm edilmesi üzerine Sultan II. Bayezid’in huzuruna gelen Endülüs heyeti, Müslümanların Endülüs’te içinde bulundukları zor durumu arzetmiş “Kasîde-i Ğarrâ” olarak da bilinen bir ağıdı bu kasideyi padişaha sunmuşlardır. İmam Busiri'nin Bürüyen Kasidesi ise Kurtuluş ve Şifa kasidesi olarak da bilinir. İslâm edebiyatının en meşhur ve en çok okunan naatlarından (Hz. Muhammed'i öven şiir) biridir. 13. yüzyılda Mısır'da yaşayan sûfi şair Muhammed b. Saîd el-Bûsîrî tarafından, felç hastalığından şifa bulmak amacıyla Hz. Peygamber'e tevessülen yazılmıştır.
Münacat, Naat, Rubai (beş tane), Sadabad’a Kaside ve daha niceleri… Turgut Uyar ve güzel şiirleri kısacık bir kitapta. Turgut Uyar sevenler bu kitabını da sevecektir.
