Yazar:
Daniel Defoe
Çevirmen:
Zafer Avşar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Albay JackDaniel Defoe ile yıllar öncesinde 
Robinson Crusoe ile tanışmıştık. Bu ay 
Albay Jack kitabını okuma fırsatı edindim.
Kitap pikaresk roman türünde yazılmış. İspanyolca "pikaro" yani ayaktakımı,serseri, vasıfsız, maceracı kelimesinden türemiş. O dönemler popüler olan şövalye romanlarına(Don Kişot) ve kır yaşamını konu alan pastoral romanlara tepki olarak, toplumun daha aşağı tabakalarındaki yoksul,dalavereci, düzenbaz, kurnaz ama becerikli bir kahramanın öyküsünü anlatan roman türü.
Romanda istenmeyen bir gebelik sonucu sütanneye bırakılan Jack(veya romanda yer yer John veya Jacques) isimli karakterin öyküsü anlatılır. Sütanne ölünce sokaklarda ve cam şişe fabrikasında küllerin arasinda uyuyan Jack çevresininde etkisiyle yankesicilik, hırsızlık yapmaya başlar. Sonrasında kaçış, esaret, kölelik, askerlik ve evlilikleri(dört tanecik) anlatılır. O dönemin ingilteresi(18. yüzyıl başı), deniz ve sömürge yaşamı üzerine bir tür tarih kitabı olarak değerlendirilebilir.
Kölelere insanı koşullar sağlama ve değer verme uzerine olumlu fikirler mevcut ama istenilen köleliği bitirmek değil daha mutlu ve uyumlu köleler sağlamak algısı oluşturdu bende. Kitabın esas ana fikri: eğitim ve asil kanla kötü alışkanlıkların önüne geçilebileceği, imkan verilirse sokak çocuklarının(mesela hergün gördüğümüz kağıt atık toplayan yavruların) iyi yerlere gelebileceği.
Klasikleri genel olarak severim. Hele Hasan Ali Yücel klasikleri iyi ki varlar. Yazıldığı çağa göre bakmak lazim ama bu kitap özelinde pek sevemedim çünkü;
1. Çok dağınık bir anlatım mevcut
2. Kitapta cok fazla tekrar mevcut
3. Haddinden fazla uzun(ozellikle savaş sahneleri)
4. Benmerkezcil bir anlatım mevcut ve yan karakterlerin öyküleri çok zayıf
5. Pragmatist yaklaşırsak bana kültürel veya edebi bir katkı sağlamadı.
KeyifliEdebiyat
Daniel Defoe ile yıllar öncesinde Robinson Crusoe ile tanışmıştık. Bu ay Albay Jack kitabını okuma fırsatı edindim.
Kitap pikaresk roman türünde yazılmış. İspanyolca "pikaro" yani ayaktakımı,serseri, vasıfsız, maceracı kelimesinden türemiş. O dönemler popüler olan şövalye romanlarına(Don Kişot) ve kır yaşamını konu alan pastoral romanlara tepki olarak, toplumun daha aşağı tabakalarındaki yoksul,dalavereci, düzenbaz, kurnaz ama becerikli bir kahramanın öyküsünü anlatan roman türü.
Romanda istenmeyen bir gebelik sonucu sütanneye bırakılan Jack(veya romanda yer yer John veya Jacques) isimli karakterin öyküsü anlatılır. Sütanne ölünce sokaklarda ve cam şişe fabrikasında küllerin arasinda uyuyan Jack çevresininde etkisiyle yankesicilik, hırsızlık yapmaya başlar. Sonrasında kaçış, esaret, kölelik, askerlik ve evlilikleri(dört tanecik) anlatılır. O dönemin ingilteresi(18. yüzyıl başı), deniz ve sömürge yaşamı üzerine bir tür tarih kitabı olarak değerlendirilebilir.
Kölelere insanı koşullar sağlama ve değer verme uzerine olumlu fikirler mevcut ama istenilen köleliği bitirmek değil daha mutlu ve uyumlu köleler sağlamak algısı oluşturdu bende. Kitabın esas ana fikri: eğitim ve asil kanla kötü alışkanlıkların önüne geçilebileceği, imkan verilirse sokak çocuklarının(mesela hergün gördüğümüz kağıt atık toplayan yavruların) iyi yerlere gelebileceği.
Klasikleri genel olarak severim. Hele Hasan Ali Yücel klasikleri iyi ki varlar. Yazıldığı çağa göre bakmak lazim ama bu kitap özelinde pek sevemedim çünkü;
1. Çok dağınık bir anlatım mevcut
2. Kitapta cok fazla tekrar mevcut
3. Haddinden fazla uzun(ozellikle savaş sahneleri)
4. Benmerkezcil bir anlatım mevcut ve yan karakterlerin öyküleri çok zayıf
5. Pragmatist yaklaşırsak bana kültürel veya edebi bir katkı sağlamadı.
Keyifliyaniii1000Kitap
kitaba hiç bakmadan muhtemelen bir askerin hayatını anlatıyordur diye başladım ve tuhaftı açıkcası evet askerin hayatını da anlatıyor ama çok sonraları... karakterin çocukluğundan başlıyoruz ileri ki yaşlarına kadar devam ediyor. Kitap fantastik değil ama olaylar harbili fantastik yani gerçek hayatta böylesini bulamazsın. Karakterin başından geçenlere " yuh ya bu da olmamıştır" diyorsunuz. Yazarın üslubunu hiiiiiç beğenmedim -hatta belki yazar güzel yazsa bambaşka bir lezzet verebilirdi diye de düşünmedim değil-sıfır betimlemeli makalemsi roman? Evet kulağa tuhaf geldiği kadar var. Karakter ağzından kitap okumayı sevmiyordum bu da tuz biber oldu. Robinson Crusoe a güvenerek almıştım e tabii yazardan her zaman aynı etkiyi beklemek saçma neyse okunmaya değerliliği tartışılır ders çıkarması gereken şeyler vardı, sanırım ben okurken alamadığım keyif yüzünden bu kadar yükseldim.
Robinson Crusoe a güvenerek almıştım e tabii yazardan her zaman aynı etkiyi beklemek saçma neyse okunmaya değerliliği tartışılır ders çıkarması gereken şeyler vardı, sanırım ben okurken alamadığım keyif yüzünden bu kadar yükseldim.
Bazı kitaplar bitince sanki devam etmeliydi diyoruz ya hah işte Albay Jack'te benim için öyle bir kitaptı.
Ailesinin süt anneye bıraktığı çocuk nam-ıdiğer Albay Jack'ın kendi ağzından hayat hikayesini bulacaksınız bu kitapta.
Jack sütanneye ismi bile konulmadan verilir. Sütanneler o dönemde para karşılığı çocukları büyütürlerken ne çocuk anne-babasini ne de anne-babasi çocuğu tanır. Süt annesi kendi oğluna Jack derken diğer iki süt çocuğuna da bu ismi verir. Lakin kendi çocuğuna yüzbaşı ismini söylemeye başlar. Bunu kıskanan Jack'e ise Albay demeye başlar. Ve onun tam bir efendi olduğunu söyler. Gel zaman git zaman süt anne ölür. Jack'ler ise artık sokaklarda kalır. Sokak çocuğu olarak hayatına devam eden Albay Jack her türlü pisliğe bulaşmıştir. Fakat yaptığı kötü davranışlardan hep rahatsizlik duyar.
Bir gün kardeşi Yüzbaşı Jack'ın başı belaya girer ve şehri terk etmek zorunda kalırlar. Kendilerini Virginia'da köle olarak bulurlar. Albay Jack burada kendisini satın alan efendisine beğendirir ve artık hayat onun işin başka bir yöne doğru evrilmeye başlar. Bu süreden sonra çiftlik sahibi olur. İşleri yoluna koyunca eski yaşadığı yere gitmeye karar verir. Burada başından evlilikler geçer sonrasında ise tekrardan Virginia'ya dönmeye karar verir.
Virginia'da ise sürprizler onu bekliyordur.
Kitap 1700 yıllarda dünya insanlarının beğenisine sunulmuş. Aradan 300 yılı aşkın bir zaman geçmiş hâlâ büyük bir tutkuyla okunuyor.
Albay Jack.. Kimsesiz, sokak çocuğu, hırsız.. Yine de insanın içindeki beyefendilik, genler ve fıtrat.. Tüm koşullara rağmen insan bir batağın içinden beyefendiliğe yükselebilir mi? Evet yükselebilir Jack bunu başardı. İçindeki erdeme ve beyefendiliğe sanırım o doğuştan sahipti. Bir türlü yakasını bırakmayan başarısız evlilikleri, bulunduğu kötü ortamlardan sıyrılıp kahyalığa, ordan da toprak sahibi olmaya giden hayat yolculuğu. Okumam biraz uzun sürdü ama bu tamamen benim koşullarımla alakalı idi. Akıcı ve güzel bir hayat öyküsü tadında.
Hayatına hırsızlık ile başlayan yetim Jack’in kendini anlattığı bir otobiyografi eseri aslında bu kitap. Hayat sürecinde kölelikten çiftlik sahipliğine yükselmesi,zenginleşmesi ve askeri bir hayat edinerek savaşlara katılmasını anlatıyor. En sonda da yaptığı günahlardan ötürü tövbe ettiğini ve tefekkürün çok önemli olduğunu dile getiren dini bir üslubu da bulunmakta. Ama ben bu kitabı aşırı sıkıcı buldum günlerdir elimde sürünüyor yani başta daha akıcı bir dil gibi görünse de sonlara doğru çok aşırı sıkıldım hep aynı şeyler tekrar ediyormuş gibi bir hisse kapıldım.
Daniel Defoe’nin Robinson Crusoe’su, Moll Flanders’ı ve Veba Yılı Günlüğü ile karşılaştırdığında biçeminin sığlığında en çok tekrara kaçtığı, püriten bir tavırla bağlı olduğu kaderciliğini ve başına gelen her şeyde sığındığı tanrı kavramını her fırsatta okura gösterme çabasında olduğu bir roman olmuş, Albay Jack.
1722’de yayımlandığı göz önüne alındığında yaklaşık 300 yaşındaki bir esere saygısızlık addedilmeyecek ve bu kitabı okunacaklar listesine alan özellikle genç okurların hevesini kırmayacaksa, roman, bittiğine sevineceğiniz türden, yavan, heyecan uyandırmayan, metafizik göndermelerden önünü alamayan -ki bu romanı döneminin cizvit rahibi kaleme alsaydı ancak bu kadar dogmalara boğulurdu- tarzda başlayan, dogmanın dozunu arttırarak ilerleyen ve nihayetinde -çok şükür ki- biten bir kitap.
Kitap 325 sayfa olmakla birlikte, içinde anlatılan tekrarlı ve birbirinden kopuk hikayelerden mürekkep kısımlar atıldığında söylenmek istenen 60 sayfada da okura aktarılabilirdi. Son olarak; teması itibariyle büyük benzerlikler taşıyan Daniel Defoe’nun Moll Flanders romanının, bu kitabın yerine okunmasına salık verilebilir. Zira - mütedeyyin okurlar lütfen bağışlasın- Albay Jack’ın bilinçli şekilde ıskalanması okura pek de fazla bir şey kaybettirmeyecek tarzda bir davranış ve hatta bir nevi harcanacak zamanın geri kazanımı olacaktır. Yine de ve elbette, bu incelemenin tüm öznelliği gözardı edilmezse, her necip okur neye zaman harcamak istediğine kendi karar vermek ve bu akıcı kitabı bir solukta bitirmek isteyebilir.
Yazar Hakkında
Daniel DefoeYazar · 17 kitap
1660 yılında Londra’da doğdu. Çeşitli güçlükler ve tehlikelerle dolu bir yaşam geçirdi. 1685’te İngiltere kralı II. James’e karşı başlatılan ayaklanmaya katıldı. Yaşamının çeşitli dönemlerinde tüccarlık, fabrikatörlük, devlet memurluğu ve hatta casusluk yaptı. 40 yaşında gazetecilikte karar kıldı, bundan birkaç yıl sonra da roman yazmaya başladı. En çok ilgi gören romanı 'Robinson Crusoe' 1719 yılında yayımlanmış, 1 yılda 4 baskı çıkarılmıştır. Yayımladığı siyasal dergi kitapçıklarındaki sert tutumu yüzünden birçok kez hapse girdi. 1731 yılında doğduğu yerde, Londra’da öldü. Hayatı boyunca siyaset hayatına büyük ilgi duymuştur.
Daniel Defoe'nin aile kökenleri Romanya'ya dayanmaktadır. Yine İngiltere'de İngiliz kültürünü yeren mektuplarını Osmanlı Devlet adamlarına bilgi ve öneri amacıyla gönderdiği bilinmektedir. Bunun dışında Aytunç Altındal gibi yazarlar Osmanlı için casusluk yaptığının açık olduğunu söylerler.
Başlıca Yapıtları
Robinson Crusoe
Robinson Crusoe’nun Yeni Serüvenleri
Robinson Crusoe’nun Yaşamı ve Olağanüstü Serüvenleri Boyunca Ciddi Düşünceleri
A Journal of the Plague Year (Veba Yılı Günlüğü)
Colonel Jacque ( Albay Jacque),
Moll Flanders
Roxana
Bir Sipahinin Anıları
