Aşk'ın Hâlleri
Ahmed GazaliYazar:
Ahmed Gazali
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 10 dk.
Sayfa Sayısı:
112
Basım Tarihi:
31 Aralık 2004
Yayınevi:
Gelenek Yayıncılık
ISBN:
9789758861866
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Sevânih, Ahmed Gazali'nin Farsça eserlerinin en önemlisi sûfilere göre sevânih, bir sûfinin ruh âlemindeki seyri sırasında
tecrübe ettiği ilhamlar anlamına gelir.
Ahmed Gazâlî'nin tasavvufî düşüncelerine göre, bir sûfî müşahede âleminin ötesine yol almaya başlayınca gönül (dil), ruh ve
sırr gibi bazı farklı bölgelerden ya da menzillerden geçer. "Âlem-i ervah" da denen ruh âlemi, buna göre, arada bulunan
ontolojik bir bölgedir ve aşkın gerçek yurdu da buna göre, arada bulunan ontolojik bir bölgedir; aşkın gerçek yurdu da
burasıdır. Bir sûfinin bir âşık hâline gelmesi bu bölgede gerçekleşir. Bir sûfinin bu bölgedeki seyri sırasında edindiği duygu,
düşünce ve izlenimlere "sevânih" denir.
Nitekim Sevânih de aşkın maveraî mahiyetini, sevgilinin ilâhî niteliklerini ve aşığın ruhî durumlarını, pisikolojisini konu edinen
bir kitaptır.
Başka bir ifadeyle Sevânih'in üzerinde durduğu asıl konu 'aşk'tır...
“Maşuğun irade ve ihtiyarıyla olan ayrılık, âşığın irade ve ihtiyarıyla gerçekleşen vuslattan daha ileride bir vuslattır. Zira ayrılığı maşuğun irade etmesi durumunda âşık, maşuğun gönlüne, onun ihtiyarı ve muradına nazargâh olur.”
“Aşk gözden başlar. Gönül, gözyaşını “Bu bela senin aracılığınla geldi, şifam da senin aracılığınla olacaktır” diye gönderir.”
“Biz aradık, o buldu.”Edebiyat
Kitabın yazarı İmâm-ı Gazalî’nin kardeşi Ahmed Gazalî’dir. Ahmed Gazalî (ö.1126) abisi kadar tanınmıyor. Bunun sebebi, kendisinin daha çok tasavvuf alanıyla ilgilenmiş olması ve abisi gibi ilmin her alanıyla meşgul olmamış olması. Mutlaka o da sağlam bir eğitim almıştır, ama daha sonraki hayatı tasavvuf sahâsında olmuştur.
Kitabın orijinal adı Sevânihu’l-Uşşâk. “Âşıkların Halleri” olarak çevrilmesi kitabın adının tam manâsını vermiyor, fakat işin isim kısmını uzatmayacağım. Sevânih ne demek, merak eden kendisi araştırabilir.
Ahmed Gazalî’ye dönelim. Abisi İmam-ı Gazalî’nin kardeşi hakkında “Biz aradık, o buldu.” dediği rivayet edilir. Yine İmam-ı Gazalî’nin tasavvufa kardeşi Ahmed Gazalî’nin etkisiyle girdiği söylenir.
Sevânih bir aşk risâlesidir. Aşk yolculuğuna (sülûk) çıkan sufîlerin (soyut) aşk makamlarında ilerlerken kalplerine doğan manâlardan bahseder. Genel anlamda konusu ilâhî aşk olsa da, ilahî aşk kendi bünyesinde mecâzî aşkı da barındırdığı için eseri okuyan kişi kendi potansiyeline ve kapasitesine göre okuduklarından bir manâ kapabilir. İsmâil Hakkı Bursevî’nin dediği gibi, “Önemli olan nakıştan Nakkâş’a erebilmektir.” Nakışta takılıp kalan ilerleyemez. Dâvûd-i Kayserî’nin dediği gibi “Sevgilerin hepsi, ister bilsinler ister bilmesinler, hakîkatte Allah Teâlâ’ya taalluk eder.”
O yüzden, ağacı da sevsen, insanı da sevsen, kalemi de sevsen, kitabı da sevsen; neyi seversen sev, müessir olan Allah’ın eserini sevdiğin için gerçekte o sevgi Allah’a yöneliktir. O yüzden, hayatın kendisi aşktır. Aşkın manası, ikili ilişkilere indirgenmeyecek kadar büyüktür.
Daha fazla yazmaya kendimi kaptırmadan burada kesiyorum :) Kısa ama anlaşılması zor bir eserdir. Ahmed Gazalî abisi gibi her konuyu ince ince detaylandırıp açan bir yazım tekniği kullanmıyor. Remizli kısa ve öz
Ahmed Gazzâli və Sevânihu’l-UşşâkAşk ve Şiir
Ahmed Gazzâli, şöhrəti bütün dünyaya yayılan qardaşı Muhammed Gazzâli'dən fərqli olaraq yalnız əlaqəliləri tərəfindən tanınmaqdadır. (Allah hər ikisindən də razı olsun) Doğum tarixi qardaşınınkının əksinə bilinməsə də, ondan 15 il sonra (1126) öldüyü bilinməktədir. Sevânih, Ahmed Gazzâlî'nin Farsça əsərlərindən ən uzunu və ən önəmlisidir.
Ahmed Gazzâli'nin tasavvuf anlayışı digər sufilərdən fərqli olduğu üçün, kitabdan vəziyyətinə görə hər insan fərqli nəticələr çıxara bilər, lakin mənim şəxsi fikrim, bu duyğulara agah olmayan biri mənəvi anlamda özü üçün kitabdan elədə bir şey qopara bilməz. "Aşiqlərin Halları" mövzusu ətrafında 'əzbər pozan' fikirləri olduğu və kitabın hər sətrində bunu oxuyucuya şeir və cümlələr vasitəsi ilə çatdırdığını görürük.
Hilmi Yavuz'un "bu şiire ancak ayağa kalkılır" dediyi Ahmed Gazzâli sətirləri:
Senin gönlün meshur ve musahhardır, mazursun.
Sen gamın ne olduğunu hiç bilmedin, mazursun.
Ben sensiz bin gece kan yuttum,
Sen bir gece sensiz kalmadın, mazursun.
Bu şeirdə 'mazursun' ifadəsi ("Eşqin dərdini, qəmini bilmədiyin üçün qayğısız olmaqda günahkar deyilsən") Bu, "üzrlü səbəbiniz var, bu qüsur nəzərə alınmır" mənasındadır.
Son olaraq sətirlərimi İmam-ı Gazzâli'nin qardaşı haqqında dediyi sözlərlə bitirmək istəyirəm:
"Biz axtardıq, O tapdı."
Reklam
Yazar Hakkında
Ahmed GazaliYazar · 3 kitap
İslam alimlerin ve evliyanın büyüklerinden. Büyük İslam alimi İmam-ı Gazali hazretlerinin kardeşidir. İsmi, Ahmed bin Muhammed bin Muhammed bin Ahmed et-Tusi’dir. Künyesi, Ebü’l-Feth veya Ebü’l-Fütuh; lakabı Mecdüddin’dir. Gazali nisbesiyle bilinir. Tus’ta doğdu. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. 1126 (H.520) senesinde Kazvin’de vefat etti.
İlk tahsilini memleketi olan Tus’ta yaptı. Zamanının alimlerinin pekçoğu ile görüşüp onların ilim meclislerinde ve sohbetlerinde bulundu. Şafii fıkhını tahsil etti. Birçok memleketler dolaşıp akli ve nakli ilimleri öğrendi. İlim ve fazilette üstün derecelere ulaştı. Irak’a gittiği zaman insanlar ilim ve fazileti sebebiyle ona aşık olup, vaz ve sohbetlerine koştular. Onun vaz ve nasihatlerini dinlemek için çok uzak yerlerden geldiler. Ahmed Gazali hazretlerinin vazları tesirli olup dinleyenlerin gönüllerini fethetti. Kendisi fıkıh ilmiyle meşgul olmasına rağmen, daha çok insanlara vaz ve nasihatleriyle faydalı olmaya çalıştı. Hafız Silefi onun için; “Hemedan’da onun vaz meclisinde bulundum. Aramızda dostluk ve muhabbet vardı. O, zamanındaki insanların en zekisi, en güzel ve metotlu konuşanı idi. O fıkıh ve diğer ilimlerde söz sahibiydi.” demek suretiyle ilim ve faziletteki üstünlüğünü taktir etmiştir. Ahmed Gazali, bir ara Bağdat’a giderek Nizamiye Medresesi müderrisliğini bırakıp, inzivaya çekilen ağabeyi İmam-ı Muhammed Gazali’nin yerine bu medresede dersler verdi. Ancak daha sonra tasavvufa karşı istek ve arzusu fazlalaştığından, o da inziva ve halvet yolunu seçti. Çeşitli yerleri gezip tasavvuf erbabının sohbetlerinde bulundu. Ebü’l-Kasım el-Cürcani’nin talebelerinden Ebu Bekr en-Nessac’ın sohbetlerine katıldı. Tasavvufda, İmam-ı Gazali’nin marifet, şer’i hükümler ve ahlaki kaidelere uyarak Allahü tealanın rızasına kavuşulacağı anlayışına ilave olarak aşk ve vecde önem veren bir anlayışı yaymaya çalıştı. Yazmış olduğu Sevanih-ul Uşşak adlı Farsça eserinde bu anlayışı işledi. Hakim Senai, Ruzbehan-ı Bakli, Attar, Fahreddin-i Iraki gibi zatlar üzerinde tesirli oldu. 1126 (H.520) senesinde Kazvin’de vefat etti.
Ahmed Gazali hazretleri, ilim ve fazilet sahibi, güzel ahlaklı, güler yüzlü bir zat idi. Kerametler sahibi olup, va’zları gönülleri alıcı ve tesirliydi. Bir müşkille karşılaştığı zaman rüyasında Resulullah efendimizi görür, zor meseleyi arz eder, bu şekilde işin doğrusunu anlardı.
Buyurdu ki; “İlmin başka şeylere üstünlüğü iki şey sebebiyledir. Birincisi, ilmin bizzat kendisi tatlı ve lezzetlidir. İkincisi ve en önemlisi de, ilim insanı ahiret saadetine götürür ve Allahü tealaya yaklaştırır. İnsanlar için en önemli ve en kıymetli şey ahirette ebedi seadete kavuşabilmektir. En faziletli şey ise ahirette ebedi seadete ulaştıran şeydir. İlim insanı ahirette saadete ulaştırdığı için en hayırlı amel olmaktadır.”
“La ilahe illallah” kelimesi en büyük kal’adır. Allahü tealanın birliğini bildiren yüce bir sözdür. Kim onu kendisine kal’a edinirse ebedi seadeti ve nimetleri elde eder. Kim de bu mübarek kelimeyi kendisine kal’a edinmezse ebedi azaba düçar olur.”
Eserleri:
Lübab-ül-İhya; İmam-ı Gazali hazretlerinin İhya-ü-Ulumi’d-Din adlı eserinin özetidir.
Sevanih-ül-Uşşak; Konusu aşk olan bir eserdir.
Et-Tecrid fi Tercemet-it-Tevhid.
Ez-Zahire fi İlm-il-Basire.
Sırr-ul-Esrar ve Teşkil-ül-Envar.
Havass-üt-Tevhid.
