Adı:
Berdel
Baskı tarihi:
Kasım 2009
Sayfa sayısı:
168
Format:
Karton kapak
ISBN:
9786055813376
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
NTV Yayınları
“İstemiyor musun?” diye sordum. “Nasıl isteyeyim ki? Yüzünü bir kere bile görmemişim” dedi. Diğer gelinin köyüne gittim; onunla da görüştüm. O da istemiyordu. İşte bu iki gelin, abilerinin berdeli ve birbirlerinin bedeli olarak istemedikleri erkeklerle evlenecekti. Değiştirme vakti yaklaştığında gelin ağlamaya başladı. Onunla birlikte bütün kızlar da. Abasını, duvağını zar zor giydirdiler. Abisi geldi son kez sarıldı...

Çok eski ve yaygın bir evlilik töresi olan berdel, kızların iki aile arasında değiştirilmesine dayanıyor. Zamanın ve mekânın kendi koşulları içinde oluşmuş. Şimdi hızla değişen koşullara rağmen berdel geleneği sürüyor. Kimi zaman bozularak ve tabii çözülerek.

Berdel, sadece Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya has bir şey değil; eskiden Batı Anadolu’da da görülüyordu. Dahası, dünyanın çeşitli kültürlerinde benzer uygulamalar var. Berdel, ortak kaderler yaratan, evlilikleri ve hayatları bir zincirin halkalarına dönüştüren bir töre. Sadece evlilikleri değil, akrabalık ve dayanışma sistemlerini de belirliyor ve etkiliyor; örneğin çiftlerden birinin ayrılması halinde, töre gereği, diğer çift de ayrılmak zorundadır.

Şebnem Eraş, 8 yılı kapsayan çalışmasında, berdeli sosyolojik bir olgu olmanın ötesine taşıyıp kişisel hikâyelerin izini sürerek anlatıyor. Şebnem’in fotoğrafları bu hikâyelerdeki hayatlara yakınlaşmanızı sağlıyor.
Berdel bir takas şeklidir. Aileler arasında kan davası ve anlaşmazlık gibi durumlar varsa aileler aradaki husumetin bitmesi için berdele başvuruyor. Bir sizden , bir bizden diyor. Aileler bir karar verirken gençlere söz hakkı bile tanımıyor. Kıza ya da erkeğe ''istiyor musun?'' diye sormuyorlar. Sizin adınıza aile büyükleri zaten karar veriyor ve kaderiniz töre adı altında o anda çiziliyor.

Berdel de evleneceğin insanı tanıma şansın yok. 1 hafta içinde nişan , kına ve düğününüz oluyor. Berdelde iki ayrı evde iki ayrı düğün yapılıyor. İki düğünde aynı gün ve saatlerde oluyor. Bir ailede yapılan düğünle hem kız alınıyor hem de kız veriliyor !!!

Berdel olayında dört kişinin hayatı birbirine bağlanıyor. Berdelle evlenen çiftlerden birinin evliliği biterse diğer çift mutlu bile olsa evliliğini bitirmek zorunda kalıyor.

Kan davasının durdurulmasını istiyorsa eğer aile büyükleri , sizin ne istediğinizi düşünmeden,sormadan berdele başvuruyorlar ve berdel adı altında ''kan bedeli'' oluyorsunuz.
Bazen de babanız ikinci ya da üçüncü bir kadın alabilsin diye sizin ne istediğinizi önemsemeden berdel olarak kaderinizi çizip hiç görmediğiniz ve sevmediğiniz birine üstelik bazen yaşça da büyük biriyle sizi evlenmeye zorlayabiliyorlar .

Daha çok kırsal yerleşim yerlerinde görülen töre adı altında ki bu olay dilerim kimsenin geleceğini çalmaya devam etmez. Kadınlar bir hiçmiş gibi değiş tokuş olmaz.
Dilerim bu çirkin töre olayı ülkemin hangi topraklarında yapılıyor ve yaşanıyorsa buna sebep olan zihniyet tez zamanda değişir ve bu töre olayı da artık son bulur.
168 syf.
·1 günde·Puan vermedi
Kitapyurdunun 3tl kampanyasından aldığım bir kitap fakat ederi belki 10 katı, basım kalitesi ve içindeki fotoğraflar muhteşem. Berdel konusunda biraz daha detaylı bilgi sahibi olmak için edindiğim ayrıca kitabın büyük bir kısmına konu olan Şanlıurfa 'da 3 yıl görev yaptığım için, merakım biraz daha arttı.
Berdel, bir çoğumuz kelime karşılığının karşılıklı kız alıp,kız verme olduğunu bilir.
Neden? Diye çığlık atıyor içiniz okuyunca, bir mal gibi...paranın icat edilmediği zamanlarda ,buğday ile elma takas eder gibi insanların hiçbir fikrinin alınmadan , verilmesi ya da alınması bunu yaşamayan insanlar olarak tasvir etmesi bile dehşet verici.
O kadar saçma sapan ayrıntıları var ki bu cağ dışı olayın, iğneden ipliğe bütün çeyiz aynı, evlere eşit mesafelerde değişim yapılıyor, kapılar aynı anda açılıp, gelinler araçlardan aynı anda iniyor,her ikisi de düğün konvoyunda eşit araç bulunduruyor...vs vs...ve bunlardan herhangi birine uyulmadığı taktirde saygısızlık ya da üstünlük taslama olarak görülerek şiddetli kavgalarla sonuçlanabiliyor.
Berdelle evlendirilen çiftlerden birinin evliliği boşanmayla sonuçlanırsa, diğer çiftin mutlu olması ya da gecinmeleri önemli değil, onlarda boşanmak zorunda kalıyor.
Kendi kızı diğer evde eziyet görüyorsa, kayınvalide oğlunu dolduruşa getirip gelinine aynı eziyetleri yaptırıyor. Yani bunun gibi dengesizlikler içinde saçma sapan denge yarışları...
Yalnız en acısı bu aşiretlerin o aşirete mensup olan kişiler adına da karar vermesi ve berdelle evlenen ya da evlendirilen kişilerin bu çarkın içinde olduğu sürece, yaşadıklarını, çocuklarına da yaşatacakları bir kısır döngü...saatlerce,sayfalarca yazılabilir ama insanın aklına tek bir cümle geliyor, COĞRAFYA KADERDİR!!! Çok güzel fotoğraflarla zenginleştirilmiş tavsiye ederim,almasanız da bir kitapçıda oturup yarim saatte inceleyip okuyabileceğiniz çarpıcı bir eser. Saygılar, keyifli okumalar diliyorum :)
168 syf.
·1 günde·Beğendi·9/10
Berdel bir evlilik töresi. Kitabı okuyan ve bu kültüre aşina olmayanların çok da aklının almayacağı türden bir gelenek. Her ne kadar Doğuda görev yaparken şahit olmuş olsam da, ben bile bazı hikayeleri okurken iç geçirdim.
Çok zorlu hayatlar biçiliyor kız çocuklara, hem de daha çocuk yaşından veriliyor kararları.
Toplumumuzun gerçekleri olsa da, bir an önce bitmesi umuduyla.
Ve gerçekten Coğrafya bir kaderdir.
Yazarı tebrik ediyorum..
Şebnem Eraş
163 syf.
·1 günde·8/10
Berdel, bir ailenin çocuklarının diğer bir ailenin çocuklarıyla karşılıklı olarak evlendirilmesi, olarak tanımlanır.
Tam olarak bir terazinin iki kefesi gibi ve bu terazinin iki kefesi de dengeli olmak zorunda. Yapılacak düğünler, verilecek çeyizler, takılacak takılar, berdel yerine arabalarla getirilen gelinlerin arabalardan aynı anda inmesi ve aynı anda diğer arabalara binmesi, kısaca her şey.

Evlendikten sonra da denetim mekanizması daima devrede ve bir evde şiddet gören geline karşı diğer evdeki berdelin de sebepsiz yere şiddet görmesi gibi, çiftlerden birinin boşanması halinde diğer çiftin de boşanmak zorunda olması gibi, denetim evlendikten sonra da dengenin şaşmasına izin vermez. Dengeler şaştığı takdirde daha da tatsız olayların çıkma ihtimali bulunmakta.

Kız kaçırma gibi durumlarda kızı kaçırılan ailenin, karşı aileden kendi oğullarına bir kız alma hakkı bulunması; kan davası hallerinde mağdur tarafa bir kız verilmesi ve olayların büyümeden önüne geçilmesi gibi nedenler, bu uygulamayı uzun sürelerdir bir gelenek haline sokmuştur.
Bu törede kadın resmen bir mal statüsündedir. Hiçbir durumda fikri sorulmaz. En ufak şekilde fikir beyan etme hakkı yoktur, tıpkı cansız bir varlık gibi. Tek işlevleri, ağabeylerinin istediği kızla evlenmelerinde bir bilet görevi görmeleridir.

Kitabın sonlarına doğru her ne kadar bu tarz uygulamaların ilgili coğrafyalarda azaldığı söylense de hâlâ daha var olduğunu bilmek okuyucuyu üzüyor.
Umarız çok da uzak olmayan zamanlarda bu uygulamaların tümünün tarihe karıştığını görebiliriz.
168 syf.
·2 günde
Berdel, kızların iki aile arasında değiştirilmesine dayanan bir evlilik töresidir. Berdel aşiretin güçlenmesi, sermayenin dışarıya gitmemesi ya da kan bedeli olarak yapılır. Anadolu'nun eski ve yozlaşmış bir geleneği olan "berdel", yazar tarafından yıllarca, bizzat yaşandığı yerlere gidip fotoğraflayarak anlatılmış. İçeriğindeki fotoğraflar bize acı dolu hayatların çok da uzak olmadığını gösteriyor.
168 syf.
·Puan vermedi
KİTABIN ADI. . : Berdel
KİTABIN YAZARI: Şebnem Eraş

Yazarın çektiği fotoğraflar ile zenginleştirdiği, ülkemizin acı gerçeğini belgesel tadında okuyoruz. Maalesef aşiretlerde kadına verilen değer...
Kitaptan alıntılar.

Aşiret örgütlenmesi büyük dinlerin ve imparatorlukların doğup yıkıldığı bir coğrafyada gelişmiş eski kurallara dayanır.
"Yaşamak için aşirete, aşiretin yaşaması için töreye ihtiyaç var"
Amcaoğlu ile evlenmeye direnen bir kız bazen çeşitli yaptırımlarla zorlanarak bu evliliğe ikna edilir ya da zorla evlendirilir. Mardin'in bir köyünde bir amcaoğlu, kendisiyle evlenmeyi kabul etmeyen amca kızının bir başkasıyla evlenmesine senelerce izin vermemiş ve böylece onu cezalandırmıştı. Amca kızı 56 yaşında hâlâ bekardı.
Birçok ailenin berdeli tercih etme sebeplerinden biri de berdel geleneğinde başlık parası ödenmemesidir.
Gelinlerden biri, kocasıyla kavga edip baba evine dönerse, diğer gelinin de babasının evine yollanması gerekir. Ama gelinler baba evine dönerken, çocuklarını yanlarında götüremezler.
Çiftlerden biri boşanır ya da kavga edip ayrılırsa, diğer çift de ayrılmak zorundadır.

Arka kapağından alıntı
Şebnem Ertaş, 8 yılı kapsayan çalışmasında, berdeli sosyolojik bir olgu olmanın ötesine taşıyıp kişisel hikâyelerin izini sürerek anlatıyor.
168 syf.
·1 günde·10/10
Farkli kültürleri okumak onların hakkında bilgi sahibi olmak her zaman hoşuma gitmiştir.
Yaşayış tarzları, giyinme, yaşadıkları ortam uyguladıkları gelenekler...
Berdel kitabi ile hem de 'görsel' anlatımla desteklenmiş harika bir çalışma olmuş .
Gerçekten okumanız da fayda gördüğüm bir kitap. Okuyunuz.
168 syf.
·Beğendi·10/10
Kitapyurdunun yapmış olduğu indirimden aldığım kitaplardan biri de buydu. Hem konusu ilgimi çekmişti hem de 3 tl olması cezbetmişti. Kitap 2009 yılında çıkmış ve onca seneye rağmen kendini koruşmuş resmen. Yayınevi gerçekten kaliteli basmış.
.
.
Berdelin ne olduğunu bilmeyen yoktur sanırım. Gerçi bu kitabı okuduktan sonra daha da bilgi sahibi oldum. Koşul ve şartları öyle ağır ki. Kızların fikri zaten sorulmuyor. Sormaya ne hacet! Kız kısmının sesi çıkmaz ya hani! Hoş erkeklerin de pek bir sesi çıkmıyor. Aile büyükleri belirliyor her şeyi. Kitabın yazarı gelinlerden birine "Severek mi evleniyorsun?" gibilerinden soru soruyor. Aldığı cevap "Abla hiç görmemişim ki." Bu söz birçok şeyi anlatıyor zaten. Berdel yapılacak yere iki tarafın da aynı anda gitmesi, arabaların kapılarının aynı anda açılması ve gelinlerin aynı anda inmesi gerekiyormuş. Berdel ile evlenenlerden mutlu olan da var olmayan da. Biri mutlu mesut iken diğeri mutsuz ise mutlu olan da zorda kalıyor. Baba evine küs gidince karşı taraftaki kızın da yuvasını bozuyorlar. Ne tuhaf şeyler. Okurken epey sinir oldum. Bu berdeller olurken polis falan müdahale etmiyor mu ya? Resmen mal alışverişi yapar gibi kızları takas ediyorlar. Ne saçma bir durum. Öyle bir coğrafyada doğmuş olsam neler yapardım Allah bilir! Son olarak diyorum ki her ne olursa olsun kız çocuklarınızı lütfen okutun!!!
#parlakmeltemkitapligi
168 syf.
·Beğendi·10/10
Ülkemizdeki Berdel geleneğini fotoğraflarla anlatmış yazar. Berdel’i hep duymuşuzur ama nedir, nasıl yapılır, kuralları nelerdir çok fazla bilinmez.

Berdel çok eski ve yaygın bir evlilik töresi. Kızların iki aile arasında değiştirilmesine dayanan bir evlilik töresi. Doğu ve Güney Doğu Anadolu’da özellikle Diyarbakır ve Urfa’da yaygın. Berdel ‘ onun yerine’ anlamına gelen bir Kürtçe kelime.

Berdelin en yaygın şekli, ailelerin anlaşarak yaşıt çocuklarını birbirleriyle evlendirmeleri. Erkeğin de kızın da rızası sorulmadan yapılıyor. Berdel yapılan çiftlerden biri boşanırsa diğeri de boşanmak zorunda kalıyor. Berdel edilen her iki geline de aynı çeyizler yapılıyor. Birine bir elbise alınıyorsa diğerine de bir tane alınıyor.

Berdel yapılacak kız eğer Kürtse pembe ve ya da kırmızı örtü ile yüzü kapanıyor, Arap kökenli ise beyaz.

Berdel yapılırken aileler ortak bir alanda buluşuyor. Arabaların kapıları aynı anda açılıyor, kızlar aynı anda arabadan iniyor. Kimse kimseye üstünlük sağlamasın diye berdel olayına iki aileden aynı sayıda kişi katılıyor.

Ve daha bir çok hayretler içinde kaldığım gelenek. Harika fotoğraflar. Gerçekten Berdel gerçeği ile yüz yüze kaldım. Çok güzel bir çalışma olmuş. Herkese tavsiye ederim. Bu muhteşem kitabı indirimde yakalayıp 5 tl ye aldığım için de kendimi çok şanslı hissediyorum
Yıldızlı 10/10
168 syf.
·1 günde·10/10
Birkaç saatte okunabilen fakat bir ömür süren ve sürecek olan töreyi anlatan kitap. İçinde sayfalarda kaybolurken yüreğimin burkulduğu oldu. Aynı kaderi paylaşmadığım için şükrettiğim oldu.doğduğum aile ve yer için mutlu oldum. Aynı zamanda üzüldüm benden yaşça küçük reşitliği geç daha bir kız olamayan çocukların körkütük bir aptallıkla evlendirilmesi aynı durumda olan erkek çocukların hayattan bihaberken evde bir kız çocuğuyla bir kadın erkek ilişkisi yaşaması. Düşüncesi bile Yüreği paramparça ederken hala bu durumda olan aklın medeniyetin ve zekanın eşiğinden uzakta insanlar var ve aynı coğrafyayı aynı medeniyeti paylaşıyoruz.
168 syf.
Konusu itibariyle alanında tek. Berdele dair fikir edinmemize hatta sunduğu fotoğraflarla berdelle yaşayan aileleri gözlemlememize olanak sağlıyor. Bu yönden hem kaliteli hem de yararlı bir kitap. Beni rahatsız eden tek şey aynı şeyi ifade eden benzer cümlelerin fazlalığıydı. Buna rağmen içerdiği bilgi ve fotoğraflar için kesinlikle okunulası bir kitap.
168 syf.
·Beğendi·10/10
Şimdi bu toprakların üzerinden atamadığı, can yakan ve bunun ne kadar can yaktığını bile bile devam edilen geleneklerden birini BERDEL meselesini hem tam içinde hem de bir objektifle öyle güzel bir harmanlamış ki, sadece alıp okumak kalıyor ve biraz da üzülmek...
Gelin Zerge efkarlı bir sigara yakmış , mutsuz ve isteksiz bekliyordu. Yanına gidip konuştum. ''İstemiyor musun?'' diye sordum.
''Nasıl isteyeyim ki ? Yüzünü bir kere bile görmemişim'' dedi.
"Güvensiz ve belirsiz bir gelecektense, geleneksel ama hiç olmazsa güvenli bir yaşam" demek zorunda kalıyor genç kuşaklar. Oysa hiçbirinin isteği bu kurallara göre yaşamak değil. Hepsinin ortak arzusu, nasıl ulaşacaklarını bilmedikleri, ama hep özlemini çektikleri, töre ve diğer baskıların olmadığı, "daha özgür bir yaşam".
Şebnem Eraş
Sayfa 26 - NTV Yayınları
Hayatın bu ağır koşulları altında kimsenin aşık olup gönlüne göre biriyle evlenmesini bekleyecek zamanı ve imkânı yok.
Şebnem Eraş
Sayfa 22 - NTV Yayınları
Endogami ile kadın da dışarı gitmez, malvarlığı da; hepsi kontrol altında tutulur.
Şebnem Eraş
Sayfa 26 - Ntv Yayınları
Yanına gidip konuştum. “İstemiyor musun?” diye sordum. “Nasıl isteyeyim ki? Yüzünü bir kere bile görmemişim” dedi. Diğer gelinin köyüne gittim; onunla da görüştüm. O da istemiyordu. Değiştirme vakti yaklaştığında gelin ağlamaya başladı. Onunla birlikte bütün kızlar da. Abasını, duvağını zar zor giydirdiler. Abisi geldi son kez sarıldı...Değiștirme yerine vardığımızda Zerge'yi indirdiler arabadan. Șemse inmedi, direndi. Bağırıș çağırıș, tuttular kolundan indirdiler. Zerge'yi aldılar, Șemse'yi verdiler onun yerine;berdel ettiler.
Şebnem Eraş
Sayfa 6 - Ntv Yayınları
Geline takılan duvağın rengi aşiretlere göre farklılık gösterir. Kürt aşiretler çoğunlukla kırmızı ve koyu fuşya rengi duvaklar kullanır. Arap aşiretlerse beyaz ve açık renk duvak takarlar.
Şebnem Eraş
Sayfa 58 - Ntv Yayınları
Her bebek kendi kaderini de belirleyecek olan kurallarla örülü bir yaşamın içine doğar. Kurallar bir yandan değişime yön verirken, diğer yandan değişimin önünde en büyük engel olabilir.
Şebnem Eraş
Ntv Yayınları, Ön İç Kapak

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Berdel
Baskı tarihi:
Kasım 2009
Sayfa sayısı:
168
Format:
Karton kapak
ISBN:
9786055813376
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
NTV Yayınları
“İstemiyor musun?” diye sordum. “Nasıl isteyeyim ki? Yüzünü bir kere bile görmemişim” dedi. Diğer gelinin köyüne gittim; onunla da görüştüm. O da istemiyordu. İşte bu iki gelin, abilerinin berdeli ve birbirlerinin bedeli olarak istemedikleri erkeklerle evlenecekti. Değiştirme vakti yaklaştığında gelin ağlamaya başladı. Onunla birlikte bütün kızlar da. Abasını, duvağını zar zor giydirdiler. Abisi geldi son kez sarıldı...

Çok eski ve yaygın bir evlilik töresi olan berdel, kızların iki aile arasında değiştirilmesine dayanıyor. Zamanın ve mekânın kendi koşulları içinde oluşmuş. Şimdi hızla değişen koşullara rağmen berdel geleneği sürüyor. Kimi zaman bozularak ve tabii çözülerek.

Berdel, sadece Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya has bir şey değil; eskiden Batı Anadolu’da da görülüyordu. Dahası, dünyanın çeşitli kültürlerinde benzer uygulamalar var. Berdel, ortak kaderler yaratan, evlilikleri ve hayatları bir zincirin halkalarına dönüştüren bir töre. Sadece evlilikleri değil, akrabalık ve dayanışma sistemlerini de belirliyor ve etkiliyor; örneğin çiftlerden birinin ayrılması halinde, töre gereği, diğer çift de ayrılmak zorundadır.

Şebnem Eraş, 8 yılı kapsayan çalışmasında, berdeli sosyolojik bir olgu olmanın ötesine taşıyıp kişisel hikâyelerin izini sürerek anlatıyor. Şebnem’in fotoğrafları bu hikâyelerdeki hayatlara yakınlaşmanızı sağlıyor.

Kitabı okuyanlar 39 okur

  • Tuğba polatkan
  • zeynep
  • Ersin DOĞAN
  • Hatice
  • Diyarlarda Dolaşan Tilki
  • İlayda
  • İbrahim Taş
  • Hazan bulut
  • Garde du Ciel
  • F.Işık

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%32 (8)
9
%20 (5)
8
%20 (5)
7
%16 (4)
6
%8 (2)
5
%0
4
%0
3
%0
2
%4 (1)
1
%0