Yazar:
Fernando De Rojas
Çevirmen:
Pınar Yılmaz
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 38 dk.
Sayfa Sayısı:
128
Basım Tarihi:
Mart 2016
İlk Yayın Tarihi:
Mart 1499
Yayınevi:
Ayrıntı Yayınları
ISBN:
9786053140818
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
CELESTINA: LA COMEDIA DE CALISTO Y MALIBEAEdebiyat
Fernando de Rojas, 1476 dolaylarında doğduğu sanılan, hem İspanyol, hem de dünya edebiyatına önemli katkıları olan bir yazardır. Yazarlığın yanı sıra önde gelen bir hukukçudur da.
Rojas, Yahudi kökenli Hıristiyan (Cristián neuvo) bir ailenin çocuğudur. O dönemde converso’lar genel olarak engizisyonunun gölgesi altında yaşıyor olmalarına rağmen Rojas’ın ailesi birkaç kuşaktır hidalgo’lar arasında yer alır. Yani “soya dayanmayan bir saygınlıkları” vardır.
“Celestina” kitabı Rojas’ın tek eseridir. Kitap tiyatro türündedir ve ilk basım yılı olan 1499’dan sonraki otuz beş yıl içinde yüz yirmi kere basılmıştır. Birinci bölüm (ilk 16 perde) anonimdir, diğer bölümlerin ise Rojas’a ait olduğu bilinmektedir.
Celestina kitabının asıl ismi “La Comedia de Calisto y Malibea” (Calisto ve Malibea’nın Komedisi) iken sonraları “Trajicomedia de Calisto y Malibea” (Calisto ve Malibea’nın Trajikomedisi) olarak değiştirilmiştir. Ancak buna rağmen kitap, “Celestina” ismiyle bilinmektedir ve zaman içinde asıl isimleri unutulup kullanılmaz hale gelmiştir.
Kitaptaki “Celestina” karakteri; bir büyücü, çöpçatan ve fahişedir. Orta Çağ’dan yeni yeni çıkmaya başlayan Avrupa ülkelerinin büyüye ve büyücülüğe bakışı tahmin edileceği üzere pek olumlu değildi. Gerçi Hıristiyanlık, Yahudilik ve İslam’ı içerisinde barındıran çok kültürlü İspanya’da cadılık ve büyücülük suçlamaları nispeten daha az yaşanıyordu; çünkü İspanya önceliği Hristiyanların karşısında bulunan toplulukları ortadan kaldırmaya ayırıyordu ama yine de böyle bir ortamda yazılan bir kitabın, asıl isminden ziyade içindeki büyücü kadının ismiyle anılıyor olması bana göre çok da sıra dışı bir durum değil.¹
Celestina kitabı, adeta Rönesans ile Orta Çağ kültürünün dengeli bir karışımıdır. Ve kitabın bazı karakterlerinin Rönesans'ı,
Batıda Aşk Başkadır(!)Edebiyat
OKUNMASI GEREKEN 1001 KİTAPTAN BIRI
Bir av dönüşünde Calisto, güzeller güzeli Melibea'yı görür ve ona aşık olur. Ancak erdemle kuşanmış olan Melibea bu aşka ve Calisto'nun taleplerine karşılık vermez. Uşağı Sempronio, buna bulsa bulsa eski fahişelerden olan yaşlı büyücü Celestina'nın çare bulabileceğini söyler. Celestina'nın olaya dahil olmasıyla Calisto'nun aşkına kavuşması için büyü yöntemlerine başvurulur ve olay bu minvalde ilerler.
Eser 1500 yılında yazılmış olmasına rağmen anlatılan birçok şey günceldir. Âşık Calisto (nasıl bir aşksa) sadece Melibea'nın bedenine sahip olmak ister. Celestina ve Calisto'nun uşakları daha çok para elde etmek için her türlü dalavereye başvurur. Özetle her tür ilişki çıkar odaklı inşa edilmiştir.
Eser bir tiyatro metnidir. Ancak roman havasında okunabilmekte ve çok akıcı bir dile sahiptir.
Ispanyol edebiyatı'nın kurucu temel eserlerinden olan ve Cervantes'in "olağanüstü bir kitap" diye nitelediği bu eseri beğendim ve okumanızı tavsiye ederim.
La Comedia de Calisto y Melibea, İspanyol edebiyatında, Ortaçağ'daki büyü ve büyücülük gibi mistik ögelerin görüldüğü eserlerden biridir.1499 yılında, on altı sahnelik bir tiyatro eseri olarak yayımlanır.Yazarı başlangıçta belli değildir.Daha sonra Fernando de Rojas olduğu ortaya çıkar.Yazar ilk sahnenin kendisine ait olmadığını söyler.Yeni baskılarında ise sahne sayısı yirmi bire çıkarken, adı da Tragicomedia de Calisto y Melibea olarak değişir.Ancak edebiyat tarihinde başkişisi Celestina nedeniyle La Celestina adıyla anılır.
Celestina, büyü işleri ve çöpçatanlıkla uğraşır.
Ana tema aşk olarak görünmekle birlikte, dönemin İspanya'sında önemli bir konu olan, cadı, büyü ve büyücü üçlemesine de yer verilir, Celestina'da.
La Celestina, o dönemdeki İspanyol edeniyatı eserlerinden farklı olarak, halktan insanları konu edinir, dini oyunlardan farklı olarak da din dışı konuları ele alır.
La Celestina " ölmeden önce okunması gereken 1001 kitap" listesinde de bulunuyor.
Kitabın ilklerden olduğunu düşünerek okumak gerek.Kimi zaman, herhangi bir şekilde edebiyatın öncü metinlerinden birini okurken, bazı okuyucuların " beğenmedim, yazılmasa da olurdu vs." gibi ifadeler kullandığını görüyorum.Bazı metinleri sadece zevk almak için değil, belli türlerde gelişimi görmek için de okursunuz.
Başlangıç, öncü metinler olduğu için okursunuz.Bu kültürel bir zenginlik yaratır okuyucuda.
#lacelestina // #fernandoderojas
.
Aşk ekseni etrafında dönen bir metin gibi görünse de #celestina aslında, Ortaçağ’ın gelenekçi ve tutucu tavrının #rönesans dönemine adımı ile arada kalmış İspanya’da neler yaşandığını anlatan muazzam bir oyun.
Açgözlü, hırslı, nefret dolu, intikam peşinde koşan dönem İspanya’sı insanlarının yaşadıklarını yansıtan metin; özgür iradeyle mi, yoksa büyünün etkisiyle mi hislerinin aşka evrildiği belli olmayan Melibea ile, gözü ondan başkasını görmeyen Calisto’nun aşkı dahilinde gelişen olayları anlatıyor.
Merkezinde ise kadının hiç sayıldığı bir dönemde güçlü kişiliği ile rol alan Celestina’nın oluşu farklı bir lezzet sunuyor okurlara.
#tavsiyedir
Fernando de Rojas - Celestina1000Kitap
Fernando de Rojas'ın bu ölümsüz eseri aslında bize 500 yıl öncesinden çok tanıdık bir hikaye anlatıyor: İnsanoğlunun bitmek bilmeyen tutkuları, para hırsı ve "önce ben" diyen bencilliği. Calisto ve Melibea'nın o toz pembe, idealize edilmiş aşklarının aslında ne kadar tekinsiz bir zeminde yürüdüğünü görüyoruz. Bir yanda duygularına esir düşmüş bir aşık, diğer yanda ise işin içine büyü mü yoksa özgür irade mi girdiği belirsiz bir genç kız var. Ama asıl film, ipleri elinde tutan ve herkesi kendi çıkarına göre oynatan kurnaz Celestina ile uşakların dünyasında kopuyor. Eser, sınıflar arası uçurumu, uşakların efendilerine duyduğu sahte saygıyı ve her şeyin maddiyata dayandığı o yozlaşmış düzeni öyle bir yüzümüze çarpıyor ki, Cervantes'in "keşke mahremi bu kadar açmasaydı" demesine şaşmamalı. Sonuçta herkesin bir şekilde "günahkâr" olduğu bu hikayede ölüm, ahlaki çöküşün kaçınılmaz bir cezası olarak karşımıza çıkıyor. Rönesans hümanizmasıyla birey özgürleşirken beraberinde getirdiği karanlık yanları da samimi, bazen argo bazen de bilgece bir dille anlatan bu eser, üzerinden asırlar geçse de güncelliğinden hiçbir şey kaybetmiyor. Çünkü insan doğası değişmiyor; dün olduğu gibi bugün de aşkın arkasına saklanan çıkarlar ve vicdanın önüne geçen hırslar hayatımızın tam ortasında duruyor.
Puan vermedi·128 syf.·
2020 102. kitabı
✍DİPÇE:
Büyü ve gizil güçler , Pagan inanışta şifa amaçlı doğal bir dinamik olarak görülse de tek Tanrılı inanışa geçişte kötülükle ilişkilendirilmiş, Ortaçağ skolastik düşüncesinin tesiriyle de büyücülük olarak adlandırılarak ,şifacılar , otacılar, kahinler hepsi aynı kefede ciddi yaptırımlara maruz kalmıştır.Ne var ki insan doğasında gizeme ve çaresizlik anında -daha az çaba gerektiren-doğaüstü güçlerin yardımına ilgi hep süregelmiştir.
Bu tiyatral metin, Ortaçağ İspanyasında mistik ögelerin ve büyücülüğün birey ve toplum üzerindeki etkisinin edebiyata en güçlü yansımasıdır. Fernando de Rojas'ın sempatik kurgusu ve dönemini eleştiren üslubuyla Avrupa tiyatrosuna model niteliğindedir.
Ekseni aşka oturtulan metinde ; karakterler üzerinden batıl inancın gücü, büyücülük, saflık ve açgözlülük öne çıkan kavramlardır. Genellikle aşk kahramanları ile anılan hikayelerden farklı olarak (Calısto& Melibea) yerine çöpçatan büyücü Celestina karakteri kitaba adını vermekle kalmamış, İspanyol edebiyatında sembol olmayı başarmıştır. Celestina'nın büyüsüyle önceleri karşılık vermeyen Melibea, Calisto'ya delicesine aşık olur ve olaylar gelişir.Elbette büyünün ördüğü kader ağı ile...
Tiyatro metinlerinden hoşlanmayanların ön yargısını yıkacağına inandığım bu trajikomik eseri kesinlikle tavsiye ediyorum.#1001 kitap listesinde de yer almaktadır.Esen kalın
Genç soylu Calisto, güzeller güzeli Melibea’yı görür görmez ona âşık olur. Fakat Melibea onu sert bir şekilde reddeder. Kalbi kırık Calisto, uşağının önerisiyle Celestina adlı bir kadına başvurur. Yaşlı bir fahişe olan Celestina, aynı zamanda büyücülük ve çöpçatanlıkla meşguldür. Calisto, onun ikna kabiliyetiyle ve gerekirse büyü yoluyla Melibea ile arasını yapmasını ummaktadır. Nitekim Celestina’nın girişimleri sonuç verir ve Melibea da Calisto’ya âşık olur. Ancak bu tutkulu aşkın beklenmedik, yıkıcı sonuçları olacaktır.
Bir tiyatro oyunu olan bu eser bize beş yüzyıl öncesinden sesleniyor. Bir yandan dönemini yansıtan bir eser: büyücülükle ilgili kısımlar kapanmakta olan Ortaçağ atmosferini çağrıştırırken; çıkarını her şeyin üzerinde tutan, bencil ve paragöz karakterleriyle Yeniçağ ile birlikte yükselişe geçen burjuva kültürüne de göndermede bulunuyor. Öte yandan işlediği “tutkulu aşkın yıkıcılığı”, “hırs ve bencilliğin yol açtığı kötülükler” gibi temalarla güncelliğini koruyan bir klasik.
Calisto’nun kara sevdaya tutulmuş hâllerini, Celestina’nın nükteli ve hazırcevap konuşmalarını, uşakların hinliklerini büyük bir keyifle okudum. Sizlere de bu kitabı gönül rahatlığıyla tavsiye ederim.
Yazar Hakkında
Fernando De RojasYazar · 1 kitap
İspanyol edebiyatının Ortaçağ’dan Rönesans’a geçiş döneminin önemli isimlerinden biri olan Fernando de Rojas’ın kesin doğum tarihi bilinmemekle birlikte, edebiyat tarihçileri 1476 yılına işaret etmektedir. Elde kalan tek eseri olan La Celestina’yı yazmaya hukuk öğrenimi esnasında başladı. Talavera de la Reina’da avukatlık ve belediye başkanlığı yapan Rojas, 1541’de hayatını kaybetti.
