Puan
8.210 üzerinden
Kemal Bilbaşar'ın ağalık düzenindeki insanları, aşiret törelerini, inançlarını, yaşama biçimlerini olanca gerçekliğiyle yansıtan bir dille yazdığı 
Cemo, unutulmaz roman kahramanları arasında yer almış biri. Bir direnişin romanı. İlk defa 1966 yılında yayınlanmış.
Cemo, konusunu Doğu Anadolu bölgesindeki hayattan almaktadır. Yer yer destan havası hissedilen roman, bir kitle hikâyesini anlatmaktadır. Doğu Anadolu'daki ağalık sistemi, etnik gruplar, siyasi gelişmeler ve kadın erkek ilişkileri yerel bir üslupla ortaya konmuştur. Romanda halk dili romanın akıcılığını ve gerçekçiliğini artırması bakımından önemli bir yer tutar.
Cumhuriyet'in ilk yılları. Doğu Anadolu'nun yaman coğrafyasında, aman vermez havasında, binbir oyunuyla insanı coşturan, yoran doğasında yaşayan bir söylence Cemo. Kömür gözleri ocak alevi gibi yanan, kara saçları gök ışıltıları taşıyan, çatıldığında hançere dönüşen kaşlarıyla yürek yakan Cemo. Başı eğdirilemeyen, Nuh dedi mi Peygamber demeyen Cemo, insanlarına da, hayatına da dişiyle tırnağıyla sahip çıkan yiğit bir kadın. Doğu Anadolu'da bir masal gibi geçen hayatıyla edebiyatımızın simge isimlerinden biri.
CEMO KİTABININ KAHRAMANLARI:
CEMO: Doğu Anadolu'da yaşayan bir Zaza kızıdır. Annesi küçükken öldüğü için babası yetiştirmiştir. Yabani şartlar ve doğa içinde babasının verdiği eğitim onun çelik gibi kuvvetli ve cesur olmasını sağlamıştır. Aynı zamanda çok güzel bir kızdır.
CANO: Cemo'nun babasıdır. Şeyh Sait isyanını bastırmada etkin bir rol oynayan, cesur, kuvvetli, sözü geçen bir köylüdür.
Kevi: Bir bey kızıdır. Cano'nun karısı olur. Fakat İkinci çocuğunu dünyaya getirirken ölür.
MEMO: Cemo'nun kocasıdır. Çaycılık yapan bir halk âşığıdır. Çok cesur, güçlü bir kişidir.
SORİKOĞLU: Şeyh Sait'in yandaşlarından birinin oğludur. Kötü, ahlaksız, zengin
Cumhuriyet'in ilk yillarini Doğu Anadolu insaninin gözünden aktaran bir eser.Eser birçok konuya değinmiş: Ağalık düzeni, aşiret töreleri, inançlar, yaşayış biçimi...
Eser Cano, Cemo ve Memo'nun etrafında gelişen olayları sade bir dille aktarıyor.
Kitabın en başında bir uyarı var. O uyarıya rağmen yine de şaşırdım. Anadolu insanının hayal gücünün gerçekten de ne kadar coşkun olduğunu görebiliyoruz.
Keyifli okumalar...
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Kitap 1966 basımı ve doğuda geçiyor. Kitabı okurken yöresel bir ağızla yazıldığını farkettim. Ben Doğulu'yum ve bölgenin neredeyse bütün şehirlerini çok iyi bilirim hatta belirgin şehirlerin ağızlarını çok iyi konuşurum Urfa, Diyarbakır, Bitlis, Gaziantep vs. Bu hangi şehrin ağzı diye aldı beni bir düşünce, hiç bir yerin değil elbette ki. Eski türk filmlerinde ve son zamanalardaki dizilerde kötü figüranlara verilen rol icabı kullanılan, hayatinda doğuya gelmemiş ama kendi keselerinden oluşturdukları garip bir ağızla uyuştugunu konuşulduğunu gördüm, yani aslında olmayan fakat resmi zihniyetin kendisinin oluşturduğu bir Doğu Ağzı (töre böyle emreder tadinda) :) Örneğin bir yerinde Cano tehdit alınca "Tanrınin dışında kimseye boyun eğmem gayri" gibi garip bir cümle kullanıyor. Doğudaki hangi şehirde Allah'a Tanrı denir bilmiyorum ;). Cano , kızı Cemo'yu evlendirecekken kızına "Hadi hazirlan seni satmaya götürüyorum gayri" derken . (Tabi güzellemeler de var.) Kız da buna karşı "Hazırım babom" diyor. Başka bir yerde de "Aman dilemem gayri" gibi bir ifade var, Allah aşkına "gayri" kelimesinin kullanıldığı bir doğu ili gösterin bana :) Bir de ödül almış tabi günün zihniyeti düşünülünce normal gelebilir ama hiç bir devire göre yine de hazırlığı yeterince yapılmamis eksik ve silik ve gerçeklikten çok uzak diyebiliriz. "Sanat sanat için midir, Sanat toplum için midir" diye baktığımızda kesinlikle toplum için olmaldığını görüyoruz, zira toplumdan bu kadar uzakta laboratuvarda hazırlanmış bir kurguyu eser diye yayınlamak bana gülünç geliyor. Hadi bu şahıs yazdı bunu yayınlayan basım evi de mi bir şey bilmiyor? Ödül almasına ne demeli? İnsan hiç mi dünyaya bakmaz dünya sanat ile çalkanlanıp, şahlanırken bizimkilerin sanattan anladığı ürüne bak. O dönemler Türkiye'nin tamamında
Cemo // Kemal BilbaşarEdebiyat
Cemo kitabını üniversite yıllarındayken almıştım. Nasipte karantina günlerinde okumak varmış. Yazarın dilini akıcılığını beğendim. Özellikle doğu bölgesinde kullanılan ağız özelliklerini kitapta çok güzel kullanmış. En yakın zamanda yazarın “Memo” adlı kitabını alıp, okumak dileğiyle..
Sevdalar üzerinden sorgulanan bir sistem eleştirisi.
Cumhuriyetin ilk yılları, ağaya kul olmak yerine devlete vatandaş olmak isteyen köylüler. Gel gör ki, ağaya kulluklarını da ekmek su gibi öyle benimsemişler ki, bundan kaçış bile günah gelir olmuş. Hem bakalım kaçabilseler bile arkalarında onlara gerçekten sahip çıkacak, kollayacak, topraklarında barındıracak bir güç var mıdır?
Doğu Anadolu’nun dağlarında, ormanlarında, yaylalarında, mercan gibi parıldayan; can alan, can veren sularında, aşıkların hasretlerinde ve kavuşmalarında geçen bu yolculuk benim için en çok da güçlü kadınların romanıdır.
Gerçekten merak uyandıran bir sonla bitti. Kitabın ikinci cildiyle birlikte eseri tamamlayacağım yakın zamanda.