Âşık Dertli, Türk halk şiirinin o gürül gürül akan nehrinde, geleneksel deyişlerin ferdi bir çığlığa dönüştüğü tam o kırılma noktasında duran, adı kaderiyle mühürlenmiş bir kalemdir. Onu ve sazını anlamak, Anadolu’nun tozlu yollarında bir insanın hem toplumsal adaletsizlikle hem de kendi ruhundaki yangınla nasıl çarpıştığını bizzat hissetmektir. 1772 yılında Bolu’nun Gerede ilçesinde doğan İbrahim —yani bizlerin tanıdığı adıyla Dertli— hayatın sillesini henüz çocuk yaşta yemiş bir ruhun mirasçısıdır. Hayat hikayesini belirleyen ana unsur; gurbet, mülksüzleşme ve adaletin terazisindeki o amansız bozulmadır. Genç yaşta babasını kaybetmesi ve aile mirası olan toprakların elinden hileyle alınması, onu doğduğu coğrafyadan koparıp bir ömür boyu sürecek olan içsel ve fiziksel bir sürgüne mahkûm etmiştir. Bu durum, onu sükunetten koparıp isyanın, hicvin ve bitmek bilmeyen bir huzursuzluğun kucağına itmiştir. Şiirlerinde bu öfke açıkça görülür; o, haksızlığa uğramış bir ruhun sazıyla attığı keskin bir nidadır. Dertli’nin dünyasında acı, öylece beklenen pasif bir keder değil, yakıcı ve eyleme döklen bir haldir. Mısralarında keder, bazen bir sevgilinin sitemiyle, bazen de bir kadı’nın zulmüyle harmanlanır. Onun için dert bir yük değil, kuşanılmış bir kimliktir. Bu içsel yangın onu öyle uçurumlara sürüklemiştir ki, İstanbul’da Beşiktaş sahilinde canına kıymaya teşebbüs etmiş ancak bir şekilde kurtarılmıştır. Bu yarım kalmış son, onun adını "Dertli" olarak perçinlemiş ve onu Türk edebiyatının en sahici dert ortağı yapmıştır. O, dönemin birçok halk ozanının aksine sadece bir söz ustası değil, aynı zamanda bir fikir isyancısıdır. Sosyal hayattan kaçmak yerine, oradaki çürümeyi sazının tellerine dolamayı seçer. İç dünyası, mutlak bir tevekkül ile amansız bir başkaldırı arasında gidip

Edebiyat

Dertli DivanıDilaver Düzgün · Fenomen Yayıncılık · 20115 okunma

Reklam